ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا و اسپیس‌ایکس، بار دیگر پیش‌بینی بحث‌برانگیزی درباره آینده اقتصاد جهان مطرح کرده است. او معتقد است پیشرفت هوش مصنوعی، گسترش ربات‌های انسان‌نما و توسعه اقتصاد فضایی می‌تواند در نهایت پول را به شکلی که امروز می‌شناسیم، بی‌اهمیت کند.
ماسک این دیدگاه را در گفت‌وگوی تازه‌ای با والتر آیزاکسون، نویسنده زندگی‌نامه‌اش، در پادکست The Builders مطرح کرده است. او می‌گوید در آینده‌ای که ماشین‌ها بتوانند تقریباً تمام نیازهای انسان را تأمین کنند، نقش ارزهای رایج به‌شدت کاهش خواهد یافت.
چرا ایلان ماسک معتقد است پول در آینده بی‌اهمیت می‌شود؟
به اعتقاد ماسک، اقتصاد آینده به فناوری‌هایی وابسته خواهد بود که ظرفیت تولید کالا و ارائه خدمات را چندین برابر می‌کنند.
او معتقد است هوش مصنوعی به‌تنهایی می‌تواند بهره‌وری اقتصاد را افزایش دهد، اما تحول بزرگ‌تر زمانی رخ می‌دهد که ربات‌های پیشرفته بتوانند در دنیای فیزیکی فعالیت کنند.
این ربات‌ها قادر خواهند بود در کارخانه‌ها، آزمایشگاه‌ها، معادن و دیگر محیط‌های کاری وظایف پیچیده‌ای انجام دهند.
ماسک پیش‌بینی می‌کند ترکیب این فناوری‌ها با زیرساخت‌های فضایی می‌تواند اقتصادی ایجاد کند که اندازه آن بسیار فراتر از اقتصاد کنونی زمین باشد.
در چنین شرایطی، تأمین کالاها و خدمات موردنیاز انسان‌ها به‌مراتب آسان‌تر خواهد شد.
چه چیزی جای پول سنتی را می‌گیرد؟
یکی از جالب‌ترین بخش‌های اظهارات ماسک، اشاره او به معیارهای احتمالی ارزش در اقتصاد آینده است.
او می‌گوید حتی اگر مفهوم ارز همچنان وجود داشته باشد، ممکن است دیگر به شکل دلار یا سایر پول‌های متعارف نباشد.
انرژی و جرم؛ معیارهای اقتصاد آینده
ماسک تصور می‌کند در یک اقتصاد پیشرفته فضایی، ارزش اقتصادی می‌تواند با معیارهای فیزیکی سنجیده شود.
برای مثال، میزان انرژی در دسترس، توان تولیدی و جرم مواد قابل‌استفاده می‌توانند نقش مهم‌تری در تعیین ظرفیت اقتصادی داشته باشند.
این ایده بر این فرض استوار است که حتی در صورت فراوانی کالاها، منابعی مانند انرژی و مواد اولیه همچنان اهمیت خواهند داشت.
البته ماسک مدل اقتصادی مشخصی برای تبدیل این معیارها به یک نظام پولی عملی ارائه نکرده است.
ربات‌ها و هوش مصنوعی چه بلایی سر مشاغل می‌آورند؟
ماسک در این گفت‌وگو پیش‌بینی کرده که هوش مصنوعی و ربات‌ها در نهایت می‌توانند بیشتر فعالیت‌های انسانی را بهتر از انسان انجام دهند.
در چنین آینده‌ای، کارکردن ممکن است دیگر یک ضرورت اقتصادی نباشد.
او پیش‌تر نیز گفته بود که اشتغال می‌تواند به فعالیتی اختیاری تبدیل شود؛ مشابه سرگرمی‌هایی که افراد با وجود امکان استفاده از خدمات آماده، همچنان به آن‌ها علاقه دارند.
برای مثال، ممکن است افراد به‌جای کارکردن برای تأمین هزینه زندگی، وقت خود را صرف هنر، باغبانی، پژوهش یا فعالیت‌های موردعلاقه‌شان کنند.
بااین‌حال، تحقق چنین آینده‌ای به پیشرفت فناوری محدود نمی‌شود و به نحوه توزیع ثروت، مالکیت ربات‌ها و سیاست‌های اقتصادی نیز بستگی دارد.
نقش اسپیس‌ایکس در آینده اقتصاد بدون پول
ماسک توسعه فعالیت‌های فضایی را یکی از عوامل کلیدی تحول اقتصاد می‌داند.
به گفته او، اگر انسان بتواند در مقیاس گسترده از منابع فضایی استفاده کند، ظرفیت تولید و تأمین انرژی می‌تواند به‌شدت افزایش یابد.
او حتی احتمال داده است که اقتصاد مبتنی بر رباتیک و زیرساخت‌های فضایی در آینده به اندازه‌ای بسیار بزرگ‌تر از اقتصاد فعلی زمین برسد.
این دیدگاه با هدف بلندمدت اسپیس‌ایکس برای گسترش حضور انسان در فضا و ایجاد تمدنی چندسیاره‌ای ارتباط دارد.
بااین‌حال، بسیاری از فناوری‌های موردنیاز برای چنین اقتصادی هنوز در مرحله توسعه هستند و تحقق آن‌ها در مقیاس موردنظر ماسک تضمین‌شده نیست.
ایلان ماسک درباره ثروت شخصی خود چه گفت؟
ماسک در بخش دیگری از مصاحبه درباره ثروت عظیم خود و سرنوشت آن در نسل‌های آینده صحبت کرده است.
او توضیح داد که بخش بزرگی از دارایی‌اش به سهام شرکت‌هایی مانند تسلا و اسپیس‌ایکس وابسته است.
به گفته ماسک، حفظ سهام قابل‌توجه در این شرکت‌ها به او امکان می‌دهد بر تصمیم‌های مدیریتی و مسیر توسعه آن‌ها تأثیر بگذارد.
او همچنین معتقد است مالیات‌ها و انتقال ثروت میان نسل‌ها در طول زمان می‌توانند بخش بزرگی از دارایی فعلی او را کاهش دهند.
ماسک پیش‌بینی کرده که چند نسل بعد، فرزندان و نوادگانش احتمالاً تنها بخش کوچکی از ثروت کنونی او را در اختیار خواهند داشت؛ البته اگر پول تا آن زمان همچنان اهمیت داشته باشد.
آیا آینده بدون پول واقعاً امکان‌پذیر است؟
دیدگاه ماسک بر مفهوم «اقتصاد پساکمیابی» استوار است؛ وضعیتی فرضی که در آن تولید کالاها و خدمات به اندازه‌ای آسان و گسترده می‌شود که کمبود بسیاری از نیازهای اساسی از بین می‌رود.
بااین‌حال، اقتصاددانان درباره امکان تحقق چنین شرایطی و زمان‌بندی آن اتفاق‌نظر ندارند.
حتی اگر هوش مصنوعی و ربات‌ها هزینه تولید را کاهش دهند، منابعی مانند زمین، انرژی، مواد اولیه و ظرفیت زیرساخت‌ها ممکن است همچنان محدود باشند.
از سوی دیگر، افزایش بهره‌وری لزوماً به معنای دسترسی برابر همه افراد به کالاها و خدمات نیست.
مسائلی مانند مالکیت فناوری، توزیع درآمد، قوانین و ساختارهای سیاسی نیز در تعیین آینده اقتصاد نقش مهمی خواهند داشت.
بنابراین، پیش‌بینی ماسک درباره بی‌اهمیت‌شدن پول را باید چشم‌اندازی بلندمدت دانست، نه اتفاقی قطعی یا تغییری که زمان مشخصی برای آن تعیین شده باشد.
آینده اقتصاد از نگاه ایلان ماسک
اظهارات جدید ماسک نشان می‌دهد او هوش مصنوعی و رباتیک را تنها ابزارهایی برای افزایش بهره‌وری شرکت‌ها نمی‌داند، بلکه معتقد است این فناوری‌ها می‌توانند ساختار اقتصاد و مفهوم کار را تغییر دهند.
بااین‌حال، فاصله زیادی میان پیشرفت کنونی هوش مصنوعی و تحقق اقتصادی وجود دارد که در آن پول سنتی دیگر نقشی نداشته باشد.
آینده نشان خواهد داد که آیا فناوری می‌تواند به فراوانی گسترده کالاها و خدمات منجر شود یا اقتصاد جهان همچنان به نظام‌های پولی و سازوکارهای فعلی مبادله وابسته خواهد ماند.
دیدگاه‌ها