شرکت اسپیس‌ایکس در پانزدهمین پرواز آزمایشی موشک استارشیپ موفق شد برای نخستین‌بار مرحله بالایی این سامانه فضایی را پس از بازگشت از مدار زمین، با بازوهای مکانیکی برج پرتاب شکار کند. این دستاورد تاریخی، گام مهمی در مسیر توسعه موشک‌های کاملاً بازیافت‌پذیر محسوب می‌شود.
براساس گزارش Space.com و The Verge، فضاپیمای استارشیپ روز ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، پس از حدود ۲۲ ساعت و نیم پرواز و گردش به دور زمین، به پایگاه استاربیس در تگزاس بازگشت و با موفقیت میان بازوهای غول‌پیکر برج پرتاب قرار گرفت. بااین‌حال، تلاش برای بازیابی بوستر سوپرهوی در همین مأموریت موفقیت‌آمیز نبود.
Historic Catch! SpaceX Starship Captured by Launch Tower After Reentry
شکار تاریخی استارشیپ با بازوهای مکانیکی اسپیس‌ایکس
اسپیس‌ایکس در جریان مأموریت Flight 15 توانست یکی از پیچیده‌ترین مراحل توسعه استارشیپ را با موفقیت پشت سر بگذارد. مرحله بالایی این موشک که با نام Ship شناخته می‌شود، پس از تکمیل مأموریت مداری خود وارد جو زمین شد و مسیر بازگشت به پایگاه پرتاب را در پیش گرفت.
فضاپیما پس از عبور از جو و کاهش سرعت، با استفاده از موتورهای خود در وضعیت عمودی قرار گرفت و به‌آرامی میان دو بازوی مکانیکی برج پرتاب فرود آمد.
این بازوهای عظیم که به «چاپستیک» (Chopsticks) معروف هستند، بخشی از سامانه برج پرتاب Mechazilla محسوب می‌شوند و برای گرفتن مراحل موشک در هوا طراحی شده‌اند.
اسپیس‌ایکس پیش‌تر موفق شده بود بوستر سوپرهوی را با همین روش بازیابی کند، اما این نخستین‌بار بود که مرحله بالایی استارشیپ پس از یک پرواز مداری با موفقیت توسط برج پرتاب گرفته می‌شد.
جزئیات پانزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ
پانزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ روز ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ از پایگاه استاربیس در جنوب تگزاس آغاز شد.
در این مأموریت، استارشیپ پس از جداسازی از بوستر سوپرهوی به مدار زمین رسید و ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک V3 را در مدار قرار داد.
مرحله بالایی در ادامه ۱۴ بار به دور زمین گردش کرد و پس از حدود ۲۲ ساعت و نیم، برای بازگشت به محل پرتاب آماده شد.
اسپیس‌ایکس پیش از آغاز فرایند بازگشت، وضعیت سپر حرارتی، سامانه‌های هدایت و سایر بخش‌های حیاتی فضاپیما را بررسی کرد. پس از تأیید شرایط، عملیات خروج از مدار و بازگشت به زمین انجام شد.
درنهایت، مرحله بالایی استارشیپ حدود ساعت ۴:۲۰ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا در روز ۱۴ نوامبر، با موفقیت توسط بازوهای مکانیکی برج پرتاب شکار شد.
شکست در بازیابی بوستر سوپرهوی
با وجود موفقیت تاریخی مرحله بالایی استارشیپ، تمام اهداف پانزدهمین پرواز آزمایشی محقق نشد.
اسپیس‌ایکس قصد داشت در این مأموریت هر دو بخش سامانه پرتاب، یعنی بوستر سوپرهوی و مرحله بالایی استارشیپ را به پایگاه بازگرداند و با بازوهای مکانیکی بازیابی کند.
بااین‌حال، بوستر سوپرهوی پس از جداسازی از مرحله بالایی نتوانست شرایط لازم برای بازگشت ایمن به برج را فراهم کند و سامانه هدایت، عملیات شکار آن را لغو کرد.
طبق توضیحات اولیه اسپیس‌ایکس، هشدار مربوط به پایین‌بودن میزان سوخت احتمالاً باعث پایان زودهنگام مانور بازگشت بوستر شده است. این بوستر در ادامه به سمت منطقه امن در خلیج مکزیک منحرف شد و از بین رفت.
اسپیس‌ایکس اعلام کرده که بررسی علت اصلی این اتفاق همچنان ادامه دارد.
چرا شکار استارشیپ در هوا اهمیت دارد؟
یکی از مهم‌ترین اهداف برنامه استارشیپ، ساخت سامانه‌ای است که هر دو مرحله آن قابلیت استفاده مجدد داشته باشند.
در موشک فالکون ۹، مرحله اول می‌تواند پس از پرتاب به زمین بازگردد و دوباره مورد استفاده قرار گیرد؛ اما مرحله دوم این موشک بازیابی نمی‌شود.
اسپیس‌ایکس با استارشیپ به دنبال تغییر این الگو است. در صورت موفقیت کامل این طرح، هر دو بخش موشک می‌توانند پس از انجام مأموریت به پایگاه بازگردند و برای پروازهای بعدی آماده شوند.
شکار مرحله بالایی توسط برج پرتاب می‌تواند نیاز به برخی تجهیزات فرود را کاهش دهد و در آینده به افزایش سرعت آماده‌سازی موشک برای پرتاب مجدد کمک کند.
البته موفقیت در بازیابی یک فضاپیما به معنای اثبات قابلیت استفاده مجدد سریع آن نیست و اسپیس‌ایکس همچنان باید مراحل بازرسی، آماده‌سازی و پرواز دوباره را با موفقیت پشت سر بگذارد.
گام مهم اسپیس‌ایکس برای سفر به ماه و مریخ
استارشیپ یکی از مهم‌ترین پروژه‌های فضایی اسپیس‌ایکس است و این شرکت قصد دارد از آن برای پرتاب ماهواره‌ها، انتقال محموله‌های سنگین و در آینده مأموریت‌های انسانی به ماه و مریخ استفاده کند.
این سامانه همچنین نقش مهمی در برنامه آرتمیس ناسا دارد و نسخه‌ای از استارشیپ برای انتقال فضانوردان به سطح ماه در حال توسعه است.
موفقیت در بازگرداندن مرحله بالایی از مدار، یکی از موانع فنی مهم در مسیر بازیافت کامل استارشیپ را برطرف می‌کند؛ هرچند آزمایش‌های بیشتری برای اثبات قابلیت اطمینان و استفاده مجدد سریع از این سامانه ضروری خواهد بود.
پانزدهمین پرواز استارشیپ نشان داد که اسپیس‌ایکس به تحقق یکی از بلندپروازانه‌ترین اهداف خود نزدیک‌تر شده است؛ ساخت موشکی که بتواند پس از انجام مأموریت فضایی، به زمین بازگردد و بارها مورد استفاده قرار گیرد.
دیدگاه‌ها