دولت آمریکا موج تازه و گستردهای از تحریمها علیه صنعت هوانوردی ایران اعمال کرده است. در این اقدام، ۳۶ فرد و نهاد مرتبط با صنعت هوایی ایران هدف قرار گرفتهاند که ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی نیز در میان آنها دیده میشوند.
براساس اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، این تحریمها در چارچوب کارزاری با عنوان «Operation Economic Outcast» اعمال شدهاند؛ برنامهای که واشنگتن هدف آن را افزایش فشار اقتصادی بر ایران و محدودکردن شبکههای مالی و تجاری مرتبط با حکومت ایران عنوان کرده است.
۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی تحریم شدند
دامنه تحریمهای جدید بسیار گسترده است و تعداد زیادی از ایرلاینهای شناختهشده و فعال ایران را در بر میگیرد.
در فهرست منتشرشده از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا یا OFAC، نام شرکتهایی مانند ایران ایرتور، هواپیمایی آسمان، کیش ایر، قشم ایر، زاگرس، سپهران، تابان، وارش، فلایپرشیا، آتا، کارون، چابهار و چندین شرکت هواپیمایی دیگر دیده میشود.
در مجموع ۲۷ ایرلاین ایرانی براساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ و بهدلیل فعالیت در بخش هوانوردی اقتصاد ایران تحریم شدهاند.
چرا آمریکا ایرلاینهای ایرانی را تحریم کرده است؟
وزارت خزانهداری آمریکا مدعی است صنعت هوانوردی ایران علاوه بر فعالیتهای تجاری و مسافربری، برای جابهجایی تجهیزات، محمولهها و نیروهای مرتبط با فعالیتهای نظامی جمهوری اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
واشنگتن همچنین مدعی شده ایران برای خرید هواپیما، قطعات و فناوریهای هوانوردی ساخت آمریکا و دیگر کشورهای غربی از شرکتهای پوششی، واسطههای خارجی و مسیرهای انتقال پیچیده استفاده میکند.
به همین دلیل، تحریمهای جدید فقط به شرکتهای هواپیمایی داخل ایران محدود نشدهاند و تعدادی از شرکتها و واسطههای خارجی مرتبط با تأمین هواپیما و تجهیزات نیز هدف قرار گرفتهاند.
تمرکز آمریکا روی تأمین قطعات هواپیما
یکی از بخشهای مهم تحریمهای جدید به زنجیره تأمین قطعات و هواپیما برای شرکتهای ایرانی مربوط میشود.
وزارت خزانهداری آمریکا میگوید شرکتهای ایرانی برای دسترسی به قطعات و تجهیزات موردنیاز ناوگان خود از شرکتهای واسطه در اروپا، خاورمیانه، آفریقا و آسیا استفاده میکنند.
شبکههای مورد ادعای آمریکا در برخی موارد شرکتهایی هستند که ظاهراً در حوزه فناوری، لجستیک یا هوانوردی فعالیت میکنند، اما قطعات هواپیما و کالاهای دارای کاربرد دوگانه را خریداری و در نهایت به ایران منتقل میکنند.
همزمان شبکه مقابله با جرایم مالی وزارت خزانهداری آمریکا (FinCEN) نیز هشداری برای مؤسسات مالی صادر کرده و از آنها خواسته است تراکنشهای مشکوک مرتبط با خرید هواپیما و قطعات برای صنعت هوانوردی ایران را شناسایی و گزارش کنند.
ماجرای بوئینگهای ۷۷۷ ماهان
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه خود به خرید هواپیما توسط ماهان نیز اشاره کرده است.
براساس ادعای این وزارتخانه، ماهان در تابستان ۲۰۲۶ حداقل سه فروند هواپیمای بوئینگ 777 دریافت کرده که مسیر انتقال آنها از امارات متحده عربی و عمان عبور کرده است.
آمریکا چند شرکت خارجی را نیز به اتهام ارائه خدمات و کمک به ماهان تحریم کرده است.
ماهان پیشتر نیز تحت تحریمهای آمریکا قرار داشت و واشنگتن این شرکت را به همکاری با نیروی قدس سپاه پاسداران متهم میکند.
تحریمها چه تأثیری بر صنعت هوایی ایران خواهند داشت؟
تحریم مستقیم تعداد زیادی از شرکتهای هواپیمایی میتواند همکاری آنها با شرکتهای خارجی را دشوارتر کند؛ بهخصوص در حوزههایی مانند تأمین قطعات، تعمیر و نگهداری، خدمات زمینی، فروش بلیت و تعاملات مالی بینالمللی.
همچنین اشخاص و شرکتهایی که با نهادهای تحریمشده همکاری داشته باشند ممکن است با ریسک محدودیتهای آمریکا مواجه شوند.
این مسئله برای صنعت هوایی ایران اهمیت ویژهای دارد؛ صنعتی که سالهاست بهدلیل محدودیت دسترسی به هواپیماهای جدید و قطعات اصلی با مشکلات متعددی در زمینه نوسازی و نگهداری ناوگان روبهرو است.
تحریمهای ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد دولت آمریکا اکنون بخش هوانوردی ایران را به یکی از محورهای اصلی دور جدید فشار اقتصادی تبدیل کرده است؛ اقدامی که با قرارگرفتن ۲۷ ایرلاین در فهرست تحریم، یکی از گستردهترین اقدامات واشنگتن علیه صنعت هواپیمایی ایران در سالهای اخیر محسوب میشود.
دیدگاهها