اگر مدت‌هاست فیلم سه‌بعدی ندیده‌اید، حالا وقتش رسیده است

فناوری سه‌بعدی با کمک عینک‌های هوشمند و هدست‌های مجهز به نمایشگر مجزا برای هر چشم، سرانجام تجربه تماشای فیلم‌های 3D را متحول کرده و آن‌ها را دوباره ارزشمند ساخته است.

فیلم های سه بعدی سرانجام ارزش تماشا کردن پیدا کرده اند

چرا پس از آن که سه بعدی به یکی از بزرگ ترین ناکامی های تاریخ فناوری تبدیل شد، ناگهان به خرید هر دیسک بلوری سه بعدی ای که پیدا می کنم روی آورده ام؟

به نظر می رسد فناوری سرانجام برای درخشش فیلم های سه بعدی آماده شده است؛ بیش از ۱۵ سال پس از آن که جیمز کامرون با فیلم آواتار تماشاگران را در سینما شگفت زده کرد و این اثر به پرفروش ترین فیلم تاریخ سینما در سراسر جهان تبدیل شد. عینک های نمایشگر اکنون تجربه ای را فراهم می کنند که همیشه انتظارش را داشتم.

من از گذشته به فیلم های سه بعدی علاقه داشتم، اما تماشای آن ها معمولاً راحت نبود. وقتی با یک عینک پلاریزه وارد سالن سینما می شدم، به دلیل تقسیم شدن تصویر بازتاب یافته میان دو چشم، عملاً نیمی از وضوح و تقریباً نیمی از روشنایی را از دست می دادم. تقریباً هر فناوری سه بعدی بخشی از ویژگی های مهم تصویر را نصف می کند؛ گاهی وضوح، مانند آنچه در Nintendo 3DS می بینیم، و گاهی نرخ نوسازی و میزان پرش تصویر در عینک های شاتر فعال.

اما اگر برای هر چشم یک نمایشگر کامل وجود داشته باشد چه؟ عینک های نمایشگر دقیقاً می توانند چنین امکانی را فراهم کنند.

نمایشگر جداگانه برای هر چشم

سال گذشته آزمایش عینک های Xreal One Pro را آغاز کردم. این محصول در درجه نخست یک نمایشگر تخت و بسیار بزرگ، شبیه سالن سینمای شخصی، در اختیار کاربر می گذارد تا هر دستگاهی را به آن متصل کند. با این حال، تصویر الزاماً نباید تخت باقی بماند. با نگه داشتن دکمه سمت راست، عینک می تواند برای محتوای سه بعدی کنارهمی یا SBS، تصویر مستقل چشم چپ و راست را نمایش دهد. در صورت استفاده از محتوای مناسب، وضوح کامل ۱۰۸۰ پیکسل برای هر چشم ارائه می شود.

برنامه های محبوب پخش ویدیو در هدست های واقعیت مجازی مانند Meta Quest و Steam Frame نیز گزینه هایی برای فعال کردن حالت سه بعدی SBS دارند. افزون بر این، Apple Vision Pro و عینک واقعیت مجازی آینده متا، امکان پخش مستقیم فیلم های سه بعدی را فراهم می کنند.

نتیجه واقعاً نفس گیر است.

آب های فیلم Moana، ساعت شیشه ای در Zootopia 2، کلاه های فضانوردی در Gravity، صحنه های آماده شدن برای نبرد با ربات های غول پیکر در Pacific Rim، موتورهای نوری در Tron: Legacy و قاب های کمیک بوکی که در Into the Spider-Verse جان می گیرند، همگی عمق بسیار بیشتری پیدا می کنند.

وقتی آب دریا برای عبور موآنا کنار می رود، دیگر با یک دیوار تخت از آب روبه رو نیستیم؛ اقیانوسی زنده دیده می شود که موجودات درون آن حرکت می کنند. The Lego Movie نیز از نمایشی تخت با آجرهای لگویی رایانه ای و واقع گرایانه، به ورود ناگهانی به یک ماکت کامل لگویی تبدیل می شود. در Avatar، نمایشگرهای هولوگرافیک اتاق عملیات خیره کننده اند و حتی مانیتورهای مستطیلی و ظاهراً تخت هم لایه های سه بعدی دارند.

کابین خلبان، کلاه های ایمنی، موتورهای نوری Tron: Legacy و کاروان خودروهای درگیر در Mad Max: Fury Road، به ویژه به دلیل وجود شیشه های شفاف، جلوه ای تماشایی دارند. جزئیات چهره افراد پشت شیشه، سازه های بیرونی، قطره های آب، خط وخش های سطح شیشه و حتی بازتاب محیط بیرون، بسته به فیلم، به وضوح دیده می شوند.

فیلم کنسرت جدید Billie Eilish که جیمز کامرون آن را با ۱۶ دوربین دوقلو، از جمله چهار سامانه دوربین کنترل از راه دور AGITO، ضبط کرده است، در یک اجرای آزمایشی کوتاه روی عینک واقعیت مجازی متا بسیار چشمگیر بود. دوربین با فاصله ای کم به فضای کنسرت نزدیک می شود؛ تجربه ای که در بسیاری از ضبط های کنسرت واقعیت مجازی دیده نمی شود. در آزمایش Google و Xreal Aura نیز بخش کوتاهی از مستند تعاملی طبیعت Galapagos: The Last Eden را دیدم و از تماشای فوک های جوان، دانه های شن میان موهای براق و عمق لطیف پوشش بدنشان شگفت زده شدم.

صرف نظر از نوع سخت افزار، عمق سه بعدی باعث می شود احساس کنم می توانم دستم را به سمت چهره شخصیت ها دراز کنم؛ حالت های چهره، چین وچروک ها و زخم هایشان با وضوح و حضور بیشتری دیده می شود.

در مستند سه بعدی و تحسین شده Cave of Forgotten Dreams ساخته ورنر هرتسوگ نیز می توان دریافت که قدیمی ترین هنر باقی مانده بشر، تخت و دوبعدی نیست. نقاشی های ۳۲ هزار ساله غار، به لطف بستر سه بعدی سنگ ها شکل واقعی تری پیدا می کنند. هرتسوگ اوایل امسال درباره این تجربه گفته بود: «سنگ برجسته حالا به گردن برجسته بوفالی تبدیل می شود که به سمت شما حمله می کند.»

وقتی برای آزمایشی کوتاه و در ساعات پایانی شب، فیلم Gravity را در تخت شروع کردم، در نهایت کل فیلم را تماشا کردم. این تجربه شبیه زمانی است که برای نخستین بار یک هدفون باکیفیت خریدم؛ تا آن زمان نمی دانستم چه جزئیاتی را از دست می دهم، اما بعد از آن خواستم همه آثار محبوبم را دوباره ببینم تا لایه های بیشتری از آن ها را کشف کنم.

همه محتوای سه بعدی کیفیت یکسانی ندارد

البته تمام آثار سه بعدی تجربه ای مطلوب ارائه نمی کنند. در سال های اخیر، تعداد کمی از فیلم های زنده واقعاً با دوربین های دوقلو فیلم برداری شده اند. در آثار سه بعدی ساختگی یا تبدیل شده با کیفیت پایین، اغلب با اثری شبیه بیلبورد روبه رو می شویم؛ گویی افراد و اشیای پس زمینه فقط روی لایه های تخت قرار گرفته اند و عمق واقعی ندارند.

با این حال، حتی سه بعدی ساختگی هم گاهی جذابیت دارد. هنگام تماشای صحنه ای از Doctor Strange in the Multiverse of Madness با عینک واقعیت مجازی متا، کودکان در تصویر به طور نامناسبی شبیه لایه های تخت به نظر می رسیدند، اما جزئیاتی مانند بافت پتوی روی مبل، اشیای روی طاقچه و کارتون در حال پخش از تلویزیون، توجه مرا به خود جلب کرد.

مشکل اصلی، دسترسی به فیلم های سه بعدی است

بزرگ ترین مانع این است که خرید و پخش فیلم های سه بعدی آسان نیست. با وجود آن که این آثار همچنان در سینماها اکران می شوند، امکان پخش آنلاین یا خرید نسخه ای باکیفیت از آن ها همیشه وجود ندارد. قالب 4K Blu-ray اساساً از سه بعدی پشتیبانی نمی کند. دیسک های بلوری سه بعدی آخرین رسانه هایی بودند که این قابلیت را ارائه می دادند و به همین دلیل، همان طور که وب سایت FlatPanelsHD سال گذشته اشاره کرد، بیشتر فیلم های سه بعدی فیزیکی به وضوح ۱۰۸۰ پیکسل، نرخ ۲۴ فریم بر ثانیه و بدون HDR محدود مانده اند.

پیدا کردن همین دیسک های بلوری سه بعدی هم دشوار است. برای تهیه نسخه ای از Cave of Forgotten Dreams مجبور شدم به eBay مراجعه کنم و برای خرید نسخه ای نسبتاً کمیاب از Into the Spider-Verse از تایلند، هزینه قابل توجهی برای ارسال بپردازم.

خبر امیدوارکننده این است که شرکت های سازنده هدست های پیشرفته، هالیوود را متقاعد می کنند مجموعه فیلم های سه بعدی خود را به جای اتکا به دیسک های قدیمی، به شکل آنلاین عرضه کند.

Apple Vision Pro که در سال ۲۰۲۴ عرضه شد، تا آن زمان بهترین تجربه تماشای فیلم سه بعدی را ارائه می کرد. این تجربه اکنون شامل وضوح 4K، HDR، صدای فضایی، پخش برخی فیلم های آواتار با نرخ ۴۸ فریم بر ثانیه، رمزگذاری HEVC و ارتقای رایگان بسیاری از فیلم هایی است که پیش تر نسخه دوبعدی شان را خریده اید. این هدست همچنین از بزرگ ترین مجموعه فیلم های سه بعدی موجود در سرویس Disney Plus دسترسی اختصاصی دارد. انیمیشن های جدید دیزنی به شکل بومی در فضای سه بعدی دیجیتال ساخته می شوند و بیشتر آثار مارول متعلق به دیزنی نیز برای افزایش جذابیت اکران سینمایی، به سه بعدی تبدیل شده اند.

به زودی برای تماشای این آثار دیگر به هدست ۳۵۰۰ دلاری اپل نیاز نخواهید داشت. طبق گفته سارا مالکین، مدیر سرگرمی متا، کاربران می توانند آن ها را با هدست ۳۵۰ دلاری Meta Quest 3S، هدست ۶۰۰ دلاری Quest 3 و همچنین عینک واقعیت مجازی جدید متا با قیمت ۱۳۰۰ دلار پخش کنند.

مالکین به The Verge گفته است که هدست متا امکان تماشای فیلم های سه بعدی برای مشترکان سرویس های Disney Plus، HBO، Paramount Plus و Peacock را فراهم می کند و بخشی از این قابلیت ها از اواخر پاییز امسال در دسترس قرار می گیرند.

او می گوید تا زمان عرضه عینک واقعیت مجازی متا در بهار، صدها فیلم سه بعدی برای اجاره یا خرید از طریق برنامه تلویزیونی متا در دسترس خواهد بود و بخشی از محتوای سه بعدی نیز به شکل رایگان ارائه می شود. قیمت این آثار نیز نباید بیشتر از فیلم های معمولی باشد. به گفته مالکین، فیلم های سه بعدی متا از نظر هزینه با قیمت رایج فیلم های دوبعدی با وضوح Ultra High Definition یا UHD هماهنگ خواهند بود.

مالکین درباره عمر باتری سه ساعته عینک واقعیت مجازی متا نیز گفته است که این میزان برای تماشای کامل یک فیلم سه بعدی در حالت سینما کافی خواهد بود؛ البته به شرطی که تماشاگر، کار را با باتری کاملاً شارژشده آغاز کند.

راهکار فعلی برای تماشای فیلم های سه بعدی

تا آن زمان، من به شیوه ای غیررسمی از سه بعدی استفاده می کنم: استخراج محتوای دیسک ها. هر بار که وارد فروشگاه اجناس دست دوم می شوم، به دنبال یک یا دو دیسک بلوری سه بعدی می گردم. سپس دیسک را در یک درایو بلوری خارجی USB قرار می دهم و با برنامه MakeMKV حدود نیم ساعت برای هر فیلم منتظر می مانم تا یک فایل چندنمایی MVC با حجم ۳۰ تا ۴۰ گیگابایت تولید شود. بعد این فایل را به BD3D2MK3D می دهم تا پس از حدود ۵۰ دقیقه برای هر فیلم، یک فایل باکیفیت ۳۸۴۰ در ۱۰۸۰ پیکسل از نوع Full SBS تولید کند؛ فایلی که تقریباً نیمی از حجم نسخه MVC را دارد.

فایل نهایی را روی کارت SD می ریزم، کارت را داخل Steam Deck قرار می دهم، عینک Xreal را متصل می کنم، برنامه VLC Media Player را اجرا و حالت سه بعدی عینک را فعال می کنم. این فرایند ساده نیست و مراحل زیادی دارد، اما برای من نتیجه نهایی ارزش این دشواری را دارد.

با وجود آن که بیشتر فیلم هایی که می بینم قدیمی هستند، این تجربه شبیه نگاه کوتاهی به آینده است. شاید واقعاً درست می گویند: هر چیز قدیمی سرانجام دوباره تازه و نو می شود.