بیل گیتس بار دیگر پیشنهاد دریافت مالیات از ربات‌ها و سیستم‌های خودکاری را مطرح کرده است که جای نیروی انسانی را می‌گیرند. بنیان‌گذار مایکروسافت معتقد است اگر یک ماشین همان کاری را انجام می‌دهد که قبلاً توسط یک انسان انجام می‌شد، شرکت‌ها نباید صرفاً به‌دلیل خودکارشدن کار از پرداخت مالیات مرتبط با نیروی کار معاف شوند.
گیتس در گفت‌وگو با ازرا کلاین از نیویورک تایمز توضیح داد که می‌توان یک «واحد کار» تعریف کرد و فارغ از اینکه این کار توسط انسان یا ربات انجام می‌شود، مالیاتی مشابه FICA برای آن در نظر گرفت.
ربات‌ها هم مالیات FICA بدهند؟
FICA یکی از مالیات‌های حقوق و دستمزد در ایالات متحده است که برای تأمین مالی برنامه‌هایی مانند Social Security و Medicare استفاده می‌شود.
در ساختار فعلی، بخشی از این مالیات توسط کارمند و بخشی دیگر توسط کارفرما پرداخت می‌شود. اما اگر شرکت یک نیروی انسانی را کنار بگذارد و همان کار را به یک ربات یا سیستم هوش مصنوعی بسپارد، این ساختار مالیاتی دیگر به همان شکل وجود ندارد.
گیتس معتقد است همین تفاوت می‌تواند سیستم مالیاتی را به نفع جایگزینی انسان با ماشین تغییر دهد.
پیشنهاد او این است که اگر ربات یا سیستم خودکار یک واحد کار را انجام می‌دهد، شرکت مربوطه نیز مالیاتی مشابه آنچه برای نیروی انسانی پرداخت می‌کرد، بپردازد.
چرا بیل گیتس می‌خواهد از ربات‌ها مالیات بگیرد؟
نگرانی اصلی گیتس فقط از دست رفتن مشاغل نیست.
با کاهش تعداد نیروی انسانی، درآمد دولت از مالیات بر حقوق نیز می‌تواند کاهش پیدا کند؛ درست در دوره‌ای که احتمالاً افراد بیشتری برای آموزش مجدد، حمایت مالی و استفاده از شبکه تأمین اجتماعی به کمک نیاز خواهند داشت.
به اعتقاد گیتس، درآمد حاصل از مالیات ربات‌ها می‌تواند برای آموزش مجدد افرادی که شغلشان را به‌دلیل اتوماسیون از دست داده‌اند و تقویت شبکه‌های حمایتی مورد استفاده قرار گیرد.
او همچنین استدلال می‌کند که صرفاً ارزان‌تر بودن استفاده از هوش مصنوعی یا ربات نباید به این معنی باشد که جامعه مجبور است با حداکثر سرعت ممکن نیروی انسانی را کنار بگذارد.
سیستم مالیاتی فعلی به نفع ربات‌ها است؟
گیتس پیش‌تر در مقاله مفصلی درباره پیامدهای هوش مصنوعی به تفاوت مالیاتی میان استخدام یک انسان و خرید یک ربات اشاره کرده بود.
به گفته او، زمانی که یک شرکت فردی را استخدام می‌کند باید مالیات حقوق و دستمزد او را پرداخت کند؛ اما خرید یک ربات در بسیاری از موارد می‌تواند به‌عنوان هزینه کسب‌وکار ثبت شود.
از نگاه گیتس، چنین ساختاری می‌تواند به‌صورت ناخواسته شرکت‌ها را به جایگزینی سریع‌تر نیروی انسانی با ماشین تشویق کند.
او علاوه بر ربات‌ها، پیشنهاد دریافت مالیات از «توکن‌های هوش مصنوعی» را نیز مطرح کرده است.
ایده مالیات ربات‌ها جدید نیست
این نخستین بار نیست که بیل گیتس چنین پیشنهادی مطرح می‌کند.
او در سال ۲۰۱۷ نیز از دریافت مالیات از ربات‌هایی حمایت کرده بود که جای انسان‌ها را در محیط کار می‌گیرند.
در آن زمان گیتس پیشنهاد کرده بود درآمد حاصل از این مالیات برای حمایت و آموزش افرادی استفاده شود که به‌دلیل اتوماسیون شغل خود را از دست می‌دهند.
تقریباً یک دهه بعد و با رشد سریع هوش مصنوعی مولد و ربات‌های انسان‌نما، گیتس همچنان از این ایده حمایت می‌کند.
مخالفان مالیات ربات‌ها چه می‌گویند؟
ایده مالیات بر ربات‌ها بدون منتقد نیست.
مخالفان استدلال می‌کنند که چنین مالیاتی می‌تواند انگیزه شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری روی اتوماسیون و فناوری‌های افزایش‌دهنده بهره‌وری را کاهش دهد و در نهایت سرعت رشد اقتصادی را پایین بیاورد.
برخی اقتصاددانان همچنین معتقدند ربات‌ها همیشه جایگزین مستقیم نیروی انسانی نیستند و در بسیاری از صنایع می‌توانند در کنار کارکنان باعث افزایش بهره‌وری و حتی ایجاد فرصت‌های شغلی جدید شوند.
گیتس نیز قبول دارد که مالیات بر ربات‌ها به‌تنهایی پاسخ کاملی برای چالش‌های بازار کار در عصر هوش مصنوعی نیست؛ اما آن را بخشی از واکنش مناسب جامعه به تغییرات پیش‌رو می‌داند.
هوش مصنوعی فقط مشاغل اداری را تهدید نمی‌کند
نگرانی گیتس به مشاغل پشت‌میزنشینی محدود نمی‌شود.
او معتقد است هوش مصنوعی در حال حاضر تأثیر خود را بر برخی مشاغل اداری نشان داده و با پیشرفت رباتیک، مشاغل فیزیکی نیز به‌تدریج بیشتر در معرض اتوماسیون قرار خواهند گرفت.
اگر ربات‌های انسان‌نما بتوانند کارهای پیچیده فیزیکی را با هزینه کمتر انجام دهند، دامنه مشاغلی که تحت تأثیر قرار می‌گیرند می‌تواند بسیار گسترده‌تر شود.
پیشنهاد مالیات FICA برای ربات‌ها درواقع تلاش گیتس برای پاسخ به همین سناریو است؛ جهانی که در آن بخش بیشتری از کار اقتصادی توسط ماشین‌ها انجام می‌شود، اما دولت همچنان برای تأمین بازنشستگی، خدمات درمانی و حمایت از نیروی کار به منابع مالی نیاز دارد.
دیدگاه‌ها