صندوق بین‌المللی پول (IMF) نسبت به پیامدهای گسترش سریع هوش مصنوعی بر بازار کار جهانی هشدار داده است. براساس ارزیابی‌های این نهاد، حدود ۴۰ درصد مشاغل جهان ممکن است به شکلی تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار بگیرند؛ تغییری که می‌تواند فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای ایجاد کند، اما هم‌زمان امنیت شغلی میلیون‌ها نفر را با چالش مواجه سازد.
این نهاد اقتصادی تأکید می‌کند که تأثیر هوش مصنوعی صرفاً به حذف مشاغل محدود نمی‌شود و می‌تواند شامل تغییر وظایف کارکنان، افزایش بهره‌وری، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و تغییر مهارت‌های موردنیاز کارفرمایان باشد.
هوش مصنوعی ۴۰ درصد مشاغل جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد
براساس برآورد صندوق بین‌المللی پول، حدود ۴۰ درصد مشاغل در سطح جهان در معرض تغییرات ناشی از هوش مصنوعی قرار دارند. این رقم در اقتصادهای پیشرفته به حدود ۶۰ درصد می‌رسد؛ زیرا بخش بزرگ‌تری از فعالیت‌های اقتصادی این کشورها به مشاغل اداری، تخصصی و مبتنی بر پردازش اطلاعات وابسته است.
البته قرار گرفتن یک شغل در معرض تأثیر هوش مصنوعی لزوماً به معنای حذف آن نیست. در بسیاری از مشاغل، این فناوری می‌تواند به‌عنوان ابزاری کمکی عمل کند و سرعت و کیفیت انجام وظایف را افزایش دهد.
در مقابل، مشاغلی که وظایف تکراری و قابل خودکارسازی دارند، ممکن است با فشار بیشتری برای تغییر ساختار یا کاهش تقاضای نیروی انسانی مواجه شوند.
مشاغل طبقه متوسط بیشتر در معرض فشار قرار دارند
یکی از نگرانی‌های اصلی صندوق بین‌المللی پول، تأثیر نامتوازن هوش مصنوعی بر گروه‌های مختلف نیروی کار است.
پژوهش‌های این نهاد نشان می‌دهد افرادی که مهارت‌های مرتبط با هوش مصنوعی دارند، می‌توانند از فرصت‌های شغلی بهتر و دستمزدهای بالاتر بهره‌مند شوند. در مقابل، برخی کارکنان دارای مهارت متوسط ممکن است با کاهش تقاضا برای تخصص‌های فعلی خود روبه‌رو شوند.
این روند می‌تواند فاصله درآمدی میان گروه‌های مختلف جامعه را افزایش دهد و فشار بیشتری بر طبقه متوسط وارد کند.
جوانان با چالش‌های تازه‌ای در بازار کار روبه‌رو می‌شوند
صندوق بین‌المللی پول هشدار داده است که جوانان و افرادی که به‌تازگی وارد بازار کار می‌شوند، ممکن است در برابر تحولات ناشی از هوش مصنوعی آسیب‌پذیرتر باشند.
بسیاری از موقعیت‌های شغلی ابتدایی شامل وظایفی هستند که قابلیت خودکارسازی دارند. گسترش استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند ساختار این فرصت‌های شغلی را تغییر دهد و ورود افراد کم‌تجربه به برخی حرفه‌ها را دشوارتر کند.
در عین حال، افزایش تقاضا برای مهارت‌های جدید نشان می‌دهد که یادگیری ابزارهای هوش مصنوعی و توانایی همکاری با این فناوری می‌تواند به یکی از مزیت‌های مهم نیروی کار آینده تبدیل شود.
مهارت‌های جدید به عامل تعیین‌کننده آینده شغلی تبدیل می‌شوند
طبق پژوهش‌های صندوق بین‌المللی پول، اکنون حدود یک مورد از هر ۱۰ آگهی استخدام در اقتصادهای پیشرفته به دست‌کم یک مهارت جدید نیاز دارد.
بخشی از این تغییرات به گسترش فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی مربوط می‌شود. کارکنانی که بتوانند مهارت‌های خود را با نیازهای جدید هماهنگ کنند، احتمالاً فرصت‌های بیشتری برای پیشرفت شغلی خواهند داشت.
در مقابل، نبود دسترسی کافی به آموزش و بازآموزی می‌تواند شکاف میان کارکنان ماهر و سایر گروه‌های نیروی کار را عمیق‌تر کند.
صندوق بین‌المللی پول چه راهکاری پیشنهاد می‌کند؟
صندوق بین‌المللی پول از دولت‌ها می‌خواهد برای مدیریت پیامدهای اقتصادی هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری بیشتری در آموزش، بازآموزی نیروی انسانی و توسعه مهارت‌های دیجیتال انجام دهند.
تقویت حمایت‌های اجتماعی، ایجاد فرصت‌های آموزشی و تدوین سیاست‌هایی که به سازگاری کارکنان با فناوری‌های جدید کمک می‌کنند، از دیگر اقدامات پیشنهادی این نهاد هستند.
به اعتقاد کارشناسان صندوق بین‌المللی پول، هوش مصنوعی ظرفیت افزایش بهره‌وری و رشد اقتصادی را دارد؛ اما توزیع عادلانه مزایای آن به سیاست‌گذاری مناسب و آمادگی نیروی کار بستگی خواهد داشت.
در نتیجه، آینده بازار کار تنها به میزان پیشرفت هوش مصنوعی وابسته نیست، بلکه توانایی دولت‌ها، شرکت‌ها و کارکنان در سازگاری با این تحول نیز نقشی تعیین‌کننده خواهد داشت.
دیدگاه‌ها