استارتاپ آمریکایی Marathon Fusion مدعی شده است که در یک آزمایش هسته‌ای موفق به تبدیل جیوه به طلای واقعی و پایدار شده است. این شرکت که در سان‌فرانسیسکو فعالیت می‌کند، اعلام کرده آزمایش جدیدش با استفاده از نوترون‌های حاصل از همجوشی هسته‌ای انجام شده و سرعت تولید طلا در آن ۱۰ برابر رکورد ثبت‌شده توسط سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (CERN) بوده است.
براساس اطلاعیه منتشرشده توسط ماراتون فیوژن در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، این آزمایش در سپتامبر انجام شده است. بااین‌حال، شرکت هنوز مقدار دقیق طلای تولیدشده، هزینه فرایند و نتایج کامل آزمایشگاهی را منتشر نکرده و ادعای جدید آن نیز به تأیید مستقل نرسیده است.
تبدیل جیوه به طلا؛ ادعای تازه استارتاپ Marathon Fusion
تبدیل فلزات معمولی به طلا یکی از قدیمی‌ترین آرزوهای کیمیاگران بوده است؛ ایده‌ای که برای قرن‌ها غیرممکن به نظر می‌رسید.
اکنون شرکت Marathon Fusion ادعا می‌کند با کمک واکنش‌های هسته‌ای توانسته گامی عملی در همین مسیر بردارد.
این استارتاپ در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده که ماه گذشته آزمایشی برای تبدیل جیوه به طلای پایدار انجام داده و سرعت تولید در آن از رکورد سال ۲۰۲۵ مرکز تحقیقات CERN فراتر رفته است.
ماراتون فیوژن همچنین تصویری از داده‌های طیف‌سنجی پرتو گاما منتشر کرده که به گفته شرکت، نشانه‌هایی از حضور ایزوتوپ‌های جیوه و طلا را نشان می‌دهد.
بااین‌حال، انتشار این نمودار به‌تنهایی برای تأیید مقدار طلای تولیدشده یا امکان تولید تجاری آن کافی نیست.
دانشمندان چگونه جیوه را به طلا تبدیل می‌کنند؟
تبدیل جیوه به طلا با واکنش‌های شیمیایی معمولی امکان‌پذیر نیست؛ زیرا جیوه و طلا دو عنصر متفاوت با تعداد پروتون‌های متفاوت هستند.
اتم جیوه ۸۰ پروتون و اتم طلا ۷۹ پروتون دارد. بنابراین، تبدیل یکی به دیگری نیازمند تغییر ساختار هسته اتم است.
روش پیشنهادی Marathon Fusion بر استفاده از نوترون‌های پرانرژی حاصل از واکنش همجوشی هسته‌ای استوار است.
در این فرایند، ایزوتوپ جیوه-۱۹۸ در معرض نوترون‌های پرانرژی قرار می‌گیرد و از طریق یک واکنش هسته‌ای به جیوه-۱۹۷ تبدیل می‌شود.
جیوه-۱۹۷ ناپایدار است و در ادامه با فرایند واپاشی هسته‌ای به طلا-۱۹۷ تبدیل می‌شود.
طلا-۱۹۷ تنها ایزوتوپ پایدار طبیعی طلا محسوب می‌شود.
بنابراین، از نظر اصول فیزیک هسته‌ای، تبدیل جیوه به طلا امکان‌پذیر است؛ اما انجام این فرایند در مقیاس اقتصادی چالش بسیار بزرگ‌تری محسوب می‌شود.
تولید سالانه ۲ تن طلا با یک نیروگاه هسته‌ای؟
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های ادعای Marathon Fusion به ظرفیت احتمالی تولید طلا در آینده مربوط می‌شود.
این شرکت در پژوهشی که سال ۲۰۲۵ منتشر کرد، مدلی برای استفاده از واکنش‌های همجوشی هسته‌ای در تولید هم‌زمان انرژی و طلا ارائه داد.
براساس محاسبات شرکت، یک نیروگاه همجوشی با توان حرارتی یک گیگاوات می‌تواند سالانه حدود ۲ تن طلا تولید کند.
در مدل بزرگ‌تری که معادل یک گیگاوات توان الکتریکی خروجی در نظر گرفته شده، ظرفیت تولید سالانه حدود ۵ تن طلا برآورد شده است.
این ارقام از شبیه‌سازی‌ها و محاسبات مهندسی به دست آمده‌اند و به معنای تولید واقعی چنین حجمی از طلا نیستند.
درحال‌حاضر هیچ نیروگاه تجاری همجوشی هسته‌ای با چنین ظرفیت تولید طلایی فعالیت نمی‌کند.
رکورد CERN چگونه شکسته شده است؟
مرکز تحقیقات هسته‌ای CERN در مه ۲۰۲۵ اعلام کرد که پژوهشگران آزمایش ALICE توانسته‌اند تبدیل هسته‌های سرب به طلا را در برخورددهنده بزرگ هادرونی اندازه‌گیری کنند.
در این آزمایش، میدان‌های الکترومغناطیسی بسیار قوی حاصل از عبور نزدیک هسته‌های سرب باعث تغییر ساختار آن‌ها و تشکیل هسته‌های طلا شدند.
طبق گزارش رسمی CERN، در فاصله سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ حدود ۸۶ میلیارد هسته طلا در این آزمایش‌ها تولید شده است.
با وجود تعداد بسیار زیاد اتم‌ها، جرم کل طلای تولیدشده تنها حدود ۲۹ پیکوگرم بوده است؛ مقداری بسیار ناچیز که کاربرد اقتصادی ندارد.
اکنون Marathon Fusion ادعا می‌کند سرعت تولید طلای آن ۱۰ برابر رکورد CERN است.
بااین‌حال، شرکت هنوز اطلاعات کافی برای مقایسه دقیق نرخ تولید و مقدار واقعی محصول منتشر نکرده است.
همچنین آزمایش CERN با تبدیل سرب به طلا انجام شده، درحالی‌که روش ماراتون فیوژن بر تبدیل جیوه به طلا استوار است.
آیا طلای تولیدشده واقعی است؟
اگر فرایند مورد ادعای Marathon Fusion به تولید طلا-۱۹۷ منجر شده باشد، محصول نهایی از نظر هویت عنصر و ساختار اتمی، طلای واقعی خواهد بود.
طلا-۱۹۷ همان ایزوتوپ پایداری است که طلای طبیعی عمدتاً از آن تشکیل شده است.
بنابراین، تفاوت اصلی میان طلای استخراج‌شده از معدن و طلای تولیدشده با تبدیل هسته‌ای، روش تولید آن‌ها خواهد بود.
بااین‌حال، یک موضوع مهم وجود دارد.
فرایندهای هسته‌ای می‌توانند علاوه بر ایزوتوپ هدف، مواد و محصولات جانبی پرتوزا نیز ایجاد کنند.
به همین دلیل، طلای تولیدشده ممکن است پیش از استفاده تجاری به جداسازی و نگهداری طولانی‌مدت نیاز داشته باشد.
در طرح اولیه ماراتون فیوژن، دوره‌های نگهداری چندساله برای کاهش فعالیت پرتوزای ناخالصی‌ها بررسی شده است.
چرا تولید طلای مصنوعی هنوز اقتصادی نیست؟
با وجود جذابیت علمی این فناوری، تبدیل جیوه به طلا در مقیاس صنعتی با موانع متعددی مواجه است.
نخستین مانع، نیاز به تجهیزات پیشرفته هسته‌ای و منابع قدرتمند نوترون است.
دومین چالش به تأمین و آماده‌سازی ایزوتوپ مناسب جیوه مربوط می‌شود.
همچنین جداسازی محصول، مدیریت مواد پرتوزا و هزینه نگهداری آن‌ها می‌تواند قیمت تمام‌شده طلا را افزایش دهد.
ماراتون فیوژن هنوز هزینه تولید هر گرم طلا با روش جدید را اعلام نکرده است.
از طرف دیگر، تولید چند اتم یا مقدار بسیار کمی طلا در آزمایشگاه با ساخت یک سامانه صنعتی برای تولید چند تن طلا در سال تفاوت اساسی دارد.
بنابراین، حتی اگر ادعای آزمایش جدید تأیید شود، هنوز نمی‌توان درباره سودآوری تجاری این روش نتیجه‌گیری کرد.
آیا این فناوری قیمت جهانی طلا را کاهش می‌دهد؟
انتشار خبر تبدیل جیوه به طلا باعث شده برخی کاربران درباره احتمال کاهش ارزش طلا در آینده گمانه‌زنی کنند.
از نظر نظری، اگر فناوری تولید مصنوعی طلا روزی ارزان و گسترده شود، افزایش عرضه می‌تواند بر بازار این فلز تأثیر بگذارد.
بااین‌حال، چنین سناریویی در شرایط فعلی بسیار دور از دسترس است.
مقدار طلای تولیدشده در آزمایش جدید مشخص نیست و ظرفیت تولید سالانه چند تن طلا نیز صرفاً در مدل‌های نظری مطرح شده است.
علاوه بر این، استخراج جهانی طلا سالانه هزاران تن است و تولید آزمایشگاهی در مقیاس بسیار کوچک تأثیر معناداری بر عرضه جهانی ندارد.
در نتیجه، هیچ مبنای علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد این آزمایش به‌تنهایی باعث سقوط قیمت طلا خواهد شد.
کاربرد فناوری ماراتون فیوژن فراتر از تولید طلا است
اگرچه ادعای تبدیل جیوه به طلا بیشترین توجه رسانه‌ها را جلب کرده، هدف اصلی Marathon Fusion توسعه فناوری‌های مرتبط با همجوشی هسته‌ای است.
این شرکت روی تولید نوترون‌های پرانرژی، سامانه‌های سوخت همجوشی و فناوری‌های موردنیاز برای نیروگاه‌های آینده کار می‌کند.
یکی از کاربردهای مهم این فناوری، تولید ایزوتوپ‌های پزشکی است.
ماراتون فیوژن اعلام کرده که با استفاده از نوترون‌های همجوشی توانسته ایزوتوپ‌هایی از مس را نیز تولید کند که در تصویربرداری پزشکی و برخی روش‌های درمان سرطان کاربرد پژوهشی دارند.
تولید این مواد می‌تواند در کوتاه‌مدت کاربرد عملی‌تری نسبت به تولید انبوه طلا داشته باشد.
آیا رویای کیمیاگران سرانجام به حقیقت پیوسته است؟
از دیدگاه علم فیزیک، تبدیل یک عنصر به عنصر دیگر موضوع جدیدی نیست و پژوهشگران دهه‌ها است چنین فرایندهایی را در آزمایشگاه بررسی می‌کنند.
آنچه ادعای جدید Marathon Fusion را جالب می‌کند، تلاش برای افزایش سرعت تولید و تبدیل این فرایند به یک فناوری قابل‌گسترش است.
بااین‌حال، هنوز سه پرسش اساسی بی‌پاسخ مانده است: چه مقدار طلا تولید شده، هزینه واقعی تولید چقدر بوده و آیا نتایج آزمایش توسط پژوهشگران مستقل تأیید می‌شوند؟
تا زمانی که اطلاعات کامل منتشر نشود، بهتر است این خبر را یک ادعای علمی امیدوارکننده اما تأییدنشده بدانیم.
در نتیجه، کیمیاگری هسته‌ای از نظر علمی امکان‌پذیر است، اما تولید اقتصادی و انبوه طلا همچنان فاصله زیادی با واقعیت دارد.
دیدگاه‌ها