گوشدادن به موسیقی بعد از یک تجربه پراسترس ممکن است کاری فراتر از ایجاد حس خوب انجام دهد. پژوهشی تازه نشان میدهد ساختار موسیقی میتواند ارتباط میان شبکههای مختلف مغز را تغییر دهد و به بدن کمک کند سریعتر از حالت آمادهباش ناشی از استرس خارج شود.
پژوهشگران مؤسسه روانشناسی آکادمی علوم چین در مطالعهای که در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences یا PNAS منتشر شده است، بررسی کردند چرا موسیقی در کاهش استرس عملکرد متفاوتی نسبت به صداهای آرامشبخش طبیعی دارد.
موسیقی در برابر صدای طبیعت
در یکی از آزمایشها، ۶۰ شرکتکننده به دو گروه تقسیم شدند. افراد ابتدا فعالیتی استرسزا شامل حل مسائل ریاضی ذهنی در زمان محدود و همراه با بازخوردهای فشارآور انجام دادند.
پس از آن، یک گروه به موسیقی گوش داد و گروه دیگر صداهای طبیعی مانند صدای آب را شنید.
پژوهشگران شاخصهایی مانند ضربان قلب، فعالیت الکتریکی پوست و میزان کورتیزول بزاق را بررسی کردند. نتایج نشان داد افرادی که به موسیقی گوش داده بودند، در برخی شاخصهای جسمی و خلقی سریعتر به وضعیت عادی بازگشتند.
به بیان ساده، موسیقی فقط باعث ایجاد حس آرامش ذهنی نشد؛ بلکه واکنش فیزیولوژیک بدن به استرس نیز تغییر کرد.
مغز هنگام گوشدادن به موسیقی چه میکند؟
در بخش دیگری از پژوهش، دانشمندان با استفاده از تصویربرداری fMRI فعالیت مغز شرکتکنندگان را بررسی کردند.
نتایج نشان داد موسیقی ارتباط میان بخشهایی از مغز که مسئول پردازش صدا هستند و نواحی مرتبط با تنظیم استرس و برانگیختگی را بهصورت پویا تغییر میدهد.
پژوهشگران بهطور خاص به ارتباط میان قشر شنوایی، اینسولا و تالاموس اشاره میکنند؛ شبکهای که همزمان با پیشرفت موسیقی و تغییر میزان تنش آن، سازماندهی متفاوتی پیدا میکند.
راز احتمالاً در «تنش موسیقایی» است
یکی از نکات مهم مطالعه این است که موسیقی برخلاف صدای ساده طبیعت، ساختاری دارد که در طول زمان تغییر میکند.
یک قطعه موسیقی میتواند انتظار ایجاد کند، تنش را افزایش دهد، به نقطه اوج برسد و سپس آن تنش را حل کند. پژوهشگران معتقدند مغز ممکن است از همین ساختار زمانی برای بازتنظیم شبکههای مرتبط با استرس استفاده کند.
به همین دلیل، اثر موسیقی احتمالاً فقط ناشی از پرتکردن حواس فرد از عامل استرسزا نیست؛ بلکه خود ساختار موسیقی میتواند مغز را مرحلهبهمرحله به وضعیت آرامتری هدایت کند.
آیا هر موسیقیای استرس را کاهش میدهد؟
هنوز نمیتوان چنین نتیجهای گرفت. پژوهشگران تأکید میکنند شرکتکنندگان این آزمایش افراد جوان و سالمی بودند که با استرس کوتاهمدت آزمایشگاهی مواجه شده بودند.
بنابراین مشخص نیست همین نتایج در افراد دارای استرس مزمن یا اختلالات اضطرابی نیز تکرار شود.
از سوی دیگر، قطعات موسیقی مورد استفاده توسط پژوهشگران انتخاب شده بودند و هنوز مشخص نیست موسیقی مورد علاقه هر فرد چه تفاوتی در این واکنش ایجاد میکند.
این مطالعه در مجموع نشان میدهد اثر آرامشبخش موسیقی ممکن است ریشهای قابلاندازهگیری در نحوه ارتباط شبکههای مغزی داشته باشد؛ یافتهای که در آینده میتواند به درک بهتر نقش موسیقی در مدیریت استرس و طراحی مداخلات مبتنی بر موسیقی کمک کند.
دیدگاهها