جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، معتقد است گسترش هوش مصنوعی ممکن است انسانها را وارد دورهای کند که برخی تواناییهای ذهنی و مهارتهای سنتی کمتر مورد استفاده قرار بگیرند؛ شرایطی که او در گفتوگویی با ازرا کلاین از آن با تعبیر بحثبرانگیز «عصر IQ پایین» یاد کرده است.
بااینحال، هوانگ لزوماً چنین تغییری را منفی نمیداند. او معتقد است همانطور که ماشینحساب و اینترنت نیاز به انجام یا حفظ بعضی کارها را کاهش دادند، AI نیز میتواند مجموعه مهارتهای موردنیاز انسان را تغییر دهد و اهمیت بیشتری به تفکر سیستمی و حل مسائل پیچیده بدهد.
مهارتهایی که شاید دیگر بهاندازه گذشته مهم نباشند
هوانگ در این گفتوگو به مهارتهایی مانند تقسیم طولانی، حفظ جدول ضرب یا محاسبه دستی جذر اشاره کرد؛ تواناییهایی که ابزارهای دیجیتال مدتها است انجام آنها را ساده کردهاند.
زمانی که از او پرسیده شد آیا ازدسترفتن چنین مهارتهایی مسئله مهمی است، پاسخ داد که فکر نمیکند چنین باشد و احتمالاً در آینده مجموعه متفاوتی از مهارتها اهمیت پیدا خواهد کرد.
مدیرعامل انویدیا حتی به زندگی شخصی خود اشاره کرد و گفت اطلاعاتی مانند برخی شماره تلفنها، آدرسها یا کدهای پستی را حفظ نمیکند، زیرا فناوری در هر زمان میتواند این اطلاعات را در اختیارش قرار دهد.
هوانگ روی «تفکر سیستمی» حساب میکند
استدلال هوانگ این است که کاهش استفاده از برخی مهارتهای پایه لزوماً به معنی ضعیفترشدن توانایی انسان در تمام زمینهها نیست.
به اعتقاد او، افراد ممکن است بخشی از وظایف جزئی را به ابزارهای هوشمند واگذار کنند و در عوض توانایی بیشتری برای درک سیستمهای پیچیده، ارتباط میان موضوعات مختلف و حل مسائل بزرگتر به دست آورند.
این دیدگاه با موضع عمومی مدیرعامل انویدیا درباره هوش مصنوعی نیز همخوانی دارد. او در سخنرانیهای مختلف سال ۲۰۲۶ از AI بهعنوان یکی از مهمترین تغییرات پلتفرمی تاریخ رایانش یاد کرده و دانشجویان را تشویق کرده است که نحوه استفاده از این ابزارها را یاد بگیرند.
مطالعه ۲۶ هزار دانشآموز تصویر پیچیدهتری نشان میدهد
بخش مهم این بحث به یک مقاله پژوهشی درباره اثر هوش مصنوعی مولد بر یادگیری دانشآموزان مربوط میشود.
دیوید استرومبرگ از دانشگاه استکهلم بههمراه ویکتور لی و یانهوی وو از دانشگاه هنگکنگ، دادههای ۲۶٬۸۱۱ دانشآموز پایه هفتم تا دوازدهم در چین را طی حدود ۳۰ ماه بررسی کردند.
این پژوهش اطلاعات مربوط به تکالیف، زمان انجام آنها، آزمونهای ماهانه بدون کتاب و آزمونهای ورودی مهم را در ۹ درس مختلف شامل میشد.
نتایج نشان داد استفاده از هوش مصنوعی مولد باعث شد نمره تکالیف دانشآموزان حدود ۱۸ درصد افزایش یابد و زمان متوسط انجام تکالیف تقریباً ۳۰ درصد کاهش پیدا کند.
نمره تکلیف بالاتر رفت؛ نمره امتحان پایین آمد
بخش نگرانکننده نتایج زمانی دیده شد که دانشآموزان بدون دسترسی به AI امتحان دادند.
براساس این مطالعه، نمره آزمونهای ماهانه پس از حدود شش ماه استفاده از هوش مصنوعی تقریباً ۲۰ درصد کاهش پیدا کرد.
در آزمونهای ورودی مهم نیز پژوهشگران کاهش حدود ۱۸ تا ۲۴ درصدی را گزارش کردند و اثر کامل افت یادگیری در برخی موارد پس از نزدیک به دو سال آشکار شد.
بنابراین افزایش کیفیت خروجی تکلیف الزاماً به معنی افزایش یادگیری واقعی دانشآموزان نبود.
مشکل اصلی استفاده از AI نیست؛ سپردن فکرکردن به AI است
پژوهش نکته مهم دیگری نیز دارد. همه کاربران هوش مصنوعی به یک اندازه دچار افت عملکرد نشدند.
حدود ۸۰ درصد کاربران الگویی داشتند که پژوهشگران آن را با «برونسپاری تکلیف» به AI سازگار دانستند؛ یعنی تکالیف را بسیار سریعتر انجام میدادند و نمره بالایی دریافت میکردند، اما هنگام امتحان بدون کمک AI عملکرد ضعیفتری داشتند.
در مقابل، دانشآموزانی که با وجود استفاده از هوش مصنوعی همچنان تقریباً همان مقدار زمان را برای تکالیف صرف میکردند و از AI بیشتر بهعنوان ابزار یادگیری استفاده میکردند، افت بسیار کمتری را تجربه کردند.
آیا واقعاً وارد عصر «IQ پایین» میشویم؟
عبارت هوانگ بیشتر یک توصیف بحثبرانگیز از تغییر نوع مهارتهای انسانی است و این پژوهش نیز مستقیماً کاهش IQ دانشآموزان را اندازهگیری نکرده است.
مطالعه مورد بحث عملکرد تحصیلی گروهی از دانشآموزان چینی را بررسی کرده و نتایج آن نباید به تمام کشورها، گروههای سنی یا تمام انواع استفاده از هوش مصنوعی تعمیم داده شود.
بااینحال، یافتهها یک تفاوت مهم را برجسته میکنند: استفاده از AI برای توضیح، تمرین و یادگیری با واگذارکردن کامل فرایند فکرکردن و انجام تکلیف به آن یکسان نیست.
در نتیجه، شاید مسئله اصلی آینده آموزش این نباشد که آیا دانشآموزان باید از هوش مصنوعی استفاده کنند یا نه؛ بلکه این باشد که چگونه از آن استفاده کنند بدون اینکه فرایند واقعی یادگیری را به ماشین بسپارند.
دیدگاهها