شرکتهای متا (Meta) و آنتروپیک (Anthropic) با شکایت حقوقی جدیدی در آمریکا مواجه شدهاند. مالک حقوق مجموعه کتابهای مشهور Don’t Sweat the Small Stuff مدعی است این دو شرکت بدون دریافت مجوز، نسخههایی از آثار دارای حق نشر را تهیه کرده و برای توسعه و آموزش مدلهای هوش مصنوعی خود به کار گرفتهاند.
براساس اسناد پرونده Carlson LLC v. Anthropic PBC and Meta Platforms که در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ در دادگاه فدرال ناحیه شمالی کالیفرنیا ثبت شده، شاکی علاوه بر استفاده از کتابهای موجود در کتابخانههای غیرمجاز، به دیجیتالیسازی نسخههای چاپی بدون مجوز نیز اعتراض دارد. این اتهامات هنوز در دادگاه اثبات نشدهاند و ثبت شکایت به معنای محکومیت متا یا آنتروپیک نیست.
شکایت جدید علیه متا و آنتروپیک بر سر کتابهای دارای کپیرایت
شرکت Carlson LLC، مالک حقوق نشر آثار ریچارد کارلسون و کریستین کارلسون، شکایت تازهای علیه دو شرکت بزرگ فعال در حوزه هوش مصنوعی مطرح کرده است.
این شکایت در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ در دادگاه منطقهای ایالات متحده در شمال کالیفرنیا به ثبت رسیده و شماره پرونده آن 3:26-cv-14248 است.
شرکت شاکی ادعا میکند متا و آنتروپیک برای توسعه مدلهای زبانی خود، نسخههای غیرمجاز کتابهای متعلق به این مجموعه را تهیه و تکثیر کردهاند.
این پرونده شامل سه محور اصلی نقض مستقیم حق نشر، مسئولیت ناشی از مشارکت در نقض حق نشر و مسئولیت ناشی از نظارت و منفعت اقتصادی از اقدامات ناقض حق نشر است.
شاکی درخواست رسیدگی با حضور هیئت منصفه را نیز مطرح کرده است.
کتابهای مجموعه Don’t Sweat the Small Stuff در مرکز شکایت
مجموعه Don’t Sweat the Small Stuff از آثار شناختهشده حوزه خودیاری و توسعه فردی است که با نام ریچارد کارلسون شهرت پیدا کرده است.
شرکت Carlson LLC که مدیریت آن برعهده کریستین کارلسون است، حقوق نشر و مجوزهای بهرهبرداری از آثار مرتبط با این مجموعه را مدیریت میکند.
در شکایت جدید، بیش از ۲۰ کتاب و اثر ادبی مرتبط با نویسندگان این مجموعه مورد اشاره قرار گرفتهاند.
شاکی معتقد است نسخههای این آثار بدون اجازه صاحبان حقوق در مجموعه دادههای مورد استفاده برای آموزش هوش مصنوعی قرار گرفتهاند.
این شرکت همچنین ادعا میکند استفاده تجاری از آثار بدون پرداخت هزینه مجوز، حقوق اقتصادی صاحبان آنها را نقض کرده است.
اتهام دانلود کتابهای غیرمجاز از LibGen و Anna’s Archive
یکی از مهمترین بخشهای پرونده به نحوه دستیابی شرکتهای هوش مصنوعی به دادههای آموزشی مربوط میشود.
در متن شکایت، نام مجموعههایی مانند Books3، LibGen، PiLiMi و Anna’s Archive مطرح شده است.
شاکی ادعا میکند متا و آنتروپیک از مجموعه دادههایی استفاده کردهاند که شامل نسخههای غیرمجاز کتابهای دارای حق نشر بودهاند.
همچنین در شکایت ادعا شده که دریافت فایلها از طریق شبکههای اشتراکگذاری همتابههمتا، علاوه بر ایجاد نسخههای جدید، ممکن است به توزیع بیشتر آثار بدون مجوز کمک کرده باشد.
از دیدگاه شاکی، مسئولیت احتمالی شرکتها تنها به استفاده از کتابها برای آموزش مدلها محدود نیست و روش تهیه و تکثیر آثار نیز باید بررسی شود.
البته این موارد ادعاهای حقوقی شاکی هستند و هنوز حکم نهایی درباره آنها صادر نشده است.
متا و آنتروپیک به اسکن کتابهای چاپی نیز متهم شدند
بخش دیگری از شکایت به خرید نسخههای چاپی کتابها و تبدیل آنها به فایلهای دیجیتال مربوط میشود.
طبق ادعای شاکی، آنتروپیک از حدود فوریه ۲۰۲۴ میلیونها کتاب چاپی خریداری کرده و با استفاده از پیمانکاران، آنها را به نسخههای دیجیتال قابل پردازش تبدیل کرده است.
در همین پرونده ادعا شده که متا نیز از حدود میانه سال ۲۰۲۵ پروژههایی برای دیجیتالیسازی کتابهای چاپی داشته است.
شاکی معتقد است مالکیت یک نسخه فیزیکی از کتاب، لزوماً به معنای داشتن مجوز برای تکثیر دیجیتال آن و استفاده تجاری در فرایند آموزش هوش مصنوعی نیست.
در مقابل، مسئله اصلی حقوقی این است که آیا چنین استفادهای در شرایط مشخص میتواند مشمول استثنای استفاده منصفانه یا Fair Use شود.
پاسخ این پرسش به جزئیات هر پرونده و تفسیر دادگاه از قوانین حق نشر بستگی دارد.
آیا آموزش هوش مصنوعی با کتابهای دارای کپیرایت غیرقانونی است؟
یکی از مهمترین اختلافات حقوقی صنعت هوش مصنوعی، تعیین مرز میان استفاده مجاز از آثار دارای حق نشر و نقض حقوق صاحبان محتوا است.
شرکتهای توسعهدهنده هوش مصنوعی در پروندههای مشابه استدلال کردهاند که استفاده از آثار برای آموزش مدلهای زبانی میتواند کاربردی تحولآفرین داشته باشد و در شرایطی مشمول استفاده منصفانه شود.
در مقابل، نویسندگان و ناشران معتقدند استفاده گسترده از کتابها بدون دریافت مجوز میتواند بازار فروش آثار و درآمد حاصل از اعطای مجوز را تحت تأثیر قرار دهد.
در پرونده جدید، شاکی ادعا میکند مدلهای هوش مصنوعی میتوانند در بازار محتوای خودیاری با کتابهای اصلی رقابت کنند.
برای مثال، کاربران ممکن است بهجای خرید کتابهای توسعه فردی، برای دریافت توصیههای مشابه به یک چتبات مراجعه کنند.
البته اثبات رابطه میان آموزش مدل و آسیب اقتصادی به بازار آثار، یکی از موضوعاتی است که نیازمند بررسی حقوقی و شواهد معتبر خواهد بود.
سابقه توافق ۱٫۵ میلیارد دلاری آنتروپیک با نویسندگان
پرونده جدید در شرایطی مطرح شده که آنتروپیک پیشتر با شکایت مهم دیگری درباره استفاده از کتابهای غیرمجاز برای آموزش مدل Claude مواجه شده بود.
در پرونده Bartz v. Anthropic، گروهی از نویسندگان ادعا کردند این شرکت نسخههای غیرمجاز صدها هزار کتاب را تهیه کرده است.
در نهایت، توافقی به ارزش ۱٫۵ میلیارد دلار برای حلوفصل بخشی از این اختلاف حقوقی به تأیید دادگاه رسید.
این توافق بیش از ۴۸۲ هزار اثر را در بر میگرفت و مبلغ تقریبی ۳ هزار دلار برای هر اثر واجد شرایط در نظر گرفته شد.
با این حال، توافق مذکور تمام اختلافات حقوقی مرتبط با دادههای آموزشی آنتروپیک را خاتمه نداد.
برخی صاحبان حقوق آثار تصمیم گرفتند در توافق گروهی مشارکت نکنند و شکایتهای جداگانهای مطرح کنند.
شرکت Carlson LLC نیز از جمله شاکیانی است که مسیر حقوقی مستقل را انتخاب کرده است.
متا نیز با شکایت صدها نویسنده مواجه است
متا در ماههای گذشته با مجموعهای از شکایتهای حقوقی مرتبط با آموزش مدلهای هوش مصنوعی خود مواجه شده است.
در اکتبر ۲۰۲۶، نزدیک به ۳۰۰ نویسنده شکایتهای جداگانهای علیه این شرکت در دادگاه فدرال کالیفرنیا ثبت کردند.
این نویسندگان مدعیاند متا از نسخههای غیرمجاز آثار آنها برای آموزش مدلهای زبانی استفاده کرده است.
برخی شکایتها همچنین به پروژههای دیجیتالیسازی کتابهای چاپی و استفاده از دادههای بهدستآمده در مدلهای هوش مصنوعی متا اشاره دارند.
در ماه مه ۲۰۲۶ نیز چند ناشر بزرگ، از جمله Hachette، Macmillan، Elsevier، Cengage و McGraw Hill، به همراه نویسنده اسکات تورو علیه متا و مارک زاکربرگ شکایت کردند.
این پروندهها نشان میدهند اختلاف بر سر دادههای آموزشی همچنان یکی از مهمترین چالشهای حقوقی صنعت هوش مصنوعی است.
شکایت جدید چه تأثیری بر آینده مدلهای هوش مصنوعی دارد؟
پرونده Carlson LLC علیه متا و آنتروپیک میتواند بار دیگر موضوع نحوه تهیه دادههای آموزشی و حقوق صاحبان آثار را در مرکز توجه قرار دهد.
یکی از مسائل مهم این پرونده، تفاوت میان استفاده از محتوای دارای حق نشر برای آموزش مدل و تهیه نسخههای غیرمجاز از همان محتوا است.
این دو موضوع از نظر حقوقی لزوماً یکسان نیستند و ممکن است دادگاه درباره هرکدام به نتیجه متفاوتی برسد.
از سوی دیگر، افزایش تعداد شکایتها میتواند شرکتهای فناوری را به سمت قراردادهای رسمیتر با ناشران و صاحبان محتوا سوق دهد.
با این حال، هنوز مشخص نیست پرونده جدید به توافق مالی، رد برخی ادعاها یا صدور حکم قضایی منجر خواهد شد.
در مجموع، شکایت جدید علیه متا و آنتروپیک نشان میدهد توسعه سریع هوش مصنوعی همچنان با پرسشهای حلنشدهای درباره مالکیت فکری، حقوق نویسندگان و استفاده تجاری از دادههای آموزشی روبهرو است.







دیدگاهها