استفاده از هوش مصنوعی در پرونده‌های طلاق و اختلافات خانوادگی به پدیده‌ای تازه در دنیای حقوق تبدیل شده است. بسیاری از افراد به‌جای مراجعه مستقیم به وکیل، ابتدا سراغ ابزارهایی مانند ChatGPT می‌روند تا درباره حضانت فرزندان، مسائل مالی و روند جدایی اطلاعات بگیرند؛ اما این تصمیم همیشه نتایج مطلوبی ندارد.
براساس گزارش وال‌استریت ژورنال، وکلای خانواده در آمریکا با تعداد فزاینده‌ای از موکلانی مواجه شده‌اند که اسناد حقوقی، استدلال‌ها و پیشنهادهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی را به جلسات مشاوره و دادگاه می‌آورند. مشکل اینجاست که چت‌بات‌ها گاهی با اطمینان بالا اطلاعات ناقص یا نادرستی ارائه می‌کنند و همین موضوع می‌تواند روند پرونده‌ها را پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر کند.
۸۰ درصد وکلا با اسناد حقوقی تولیدشده توسط هوش مصنوعی مواجه شده‌اند
در یک نظرسنجی از ۱۳۳ وکیل مؤسسه حقوقی Cordell & Cordell، حدود ۸۰ درصد شرکت‌کنندگان اعلام کردند که موکلانشان مکاتبات، پیش‌نویس اسناد دادگاهی یا پیشنهادهای حقوقی ارائه کرده‌اند که به اعتقاد آن‌ها با هوش مصنوعی تولید شده‌اند.
این آمار نشان‌دهنده گسترش استفاده از چت‌بات‌ها در میان موکلان این مؤسسه است؛ البته نمی‌توان آن را به تمام وکلای خانواده یا همه پرونده‌های طلاق تعمیم داد.
یکی از دلایل این استقبال، هزینه بالای خدمات حقوقی است. چت‌بات‌ها در هر ساعت از شبانه‌روز پاسخ می‌دهند و استفاده از آن‌ها معمولاً بسیار ارزان‌تر از دریافت مشاوره تخصصی است.
بااین‌حال، دسترسی سریع به پاسخ الزاماً به معنای دریافت راهنمایی حقوقی صحیح نیست.
وقتی ChatGPT باعث اشتباه در پرونده حضانت فرزندان شد
یکی از پرونده‌های مطرح‌شده در گزارش وال‌استریت ژورنال مربوط به مردی ۳۵ ساله به نام لوگان برنز در ایالت جورجیای آمریکا است.
او پس از بروز اختلاف درباره حضانت فرزندانش، با هزینه پیشنهادی ۷ هزار دلاری برای استخدام وکیل در مونتانا مواجه شد و تصمیم گرفت از اشتراک ماهانه ۱۹٫۹۹ دلاری ChatGPT کمک بگیرد.
چت‌بات به قانونی اشاره کرد که طبق آن، اقامت شش‌ماهه کودک در یک ایالت معمولاً می‌تواند در تعیین صلاحیت رسیدگی به پرونده حضانت مؤثر باشد.
برنز با تکیه بر این اطلاعات، نامه‌ای به قاضی نوشت و صلاحیت دادگاه را زیر سؤال برد؛ اما قاضی توضیح داد که این قانون استثناهایی دارد و شرایط پرونده او به‌سادگی با توضیح چت‌بات قابل تعیین نیست.
برنز بعداً پذیرفت که ChatGPT اطلاعات اولیه را ارائه کرده، اما تفسیر دقیق قانون را در اختیارش نگذاشته است.
این پرونده در زمان انتشار گزارش همچنان ادامه داشت.
چرا هوش مصنوعی گاهی توصیه‌های حقوقی اشتباه می‌دهد؟
یکی از مهم‌ترین مشکلات چت‌بات‌ها در پرونده‌های خانوادگی، اتکای بیش‌ازحد به اطلاعاتی است که کاربر ارائه می‌کند.
در اختلافات مربوط به طلاق، حضانت و مسائل مالی، معمولاً هر طرف روایت متفاوتی از اتفاقات دارد. بااین‌حال، یک چت‌بات ممکن است بدون بررسی مدارک و شنیدن توضیحات طرف مقابل، استدلال‌های کاربر را بپذیرد.
این موضوع می‌تواند باعث شود هوش مصنوعی نتیجه‌ای را محتمل بداند که با شواهد پرونده یا برداشت دادگاه مطابقت ندارد.
مشکل دیگر، تولید ارجاعات حقوقی نادرست یا استناد به قوانین و اصولی است که وجود خارجی ندارند.
یک توصیه اشتباه هوش مصنوعی، دو سال دردسر حقوقی ایجاد کرد
در نمونه دیگری، مالک یک شرکت فروش محصولات سلامت و تندرستی از چت‌بات پرسید آیا می‌تواند مبلغ پرداختی به همسر سابقش را کاهش دهد یا خیر.
هوش مصنوعی بدون بررسی کامل صورت‌های مالی و هزینه‌های شخصی او، احتمال موفقیت در دادگاه را بسیار بالا ارزیابی کرد.
مرد با اتکا به همین پیشنهاد، از وکیل خود خواست درخواست کاهش پرداخت را مطرح کند؛ اما دادگاه در ابتدا با درخواست او موافقت نکرد.
بعداً یک حسابدار متخصص بررسی‌های قضایی متوجه شد که بخشی از محصولات شرکت فاسد شده‌اند و با وجود فروش قابل‌توجه، وضعیت واقعی سودآوری کسب‌وکار متفاوت بوده است.
در جلسه‌ای بعدی، قاضی به‌طور موقت با توقف پرداخت‌ها موافقت کرد.
به گفته وکیل جدید این فرد، مسیری که چت‌بات آن را ساده توصیف کرده بود، در عمل نزدیک به دو سال زمان برد و به همکاری دو مؤسسه حقوقی نیاز پیدا کرد.
ثبت ۱۴۸ رأی قضایی مرتبط با خطاهای احتمالی هوش مصنوعی
دیمین شارلوتین، استاد مدعو دانشکده حقوق دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو، پرونده‌هایی را بررسی می‌کند که در آن‌ها خطاهای احتمالی هوش مصنوعی در اسناد قضایی مشاهده شده است.
طبق آمار گردآوری‌شده توسط او، ۱۴۸ رأی در حوزه حقوق خانواده شامل اشاره قضات به استنادهای ساختگی یا سایر اشتباهات احتمالی ناشی از هوش مصنوعی بوده‌اند.
بیش از ۱۰۰ مورد از این آرا مربوط به سال ۲۰۲۶ بوده است.
این آمار نشان می‌دهد استفاده نادرست از ابزارهای هوش مصنوعی می‌تواند به مشکلی جدی در فرایند رسیدگی قضایی تبدیل شود.
دادگاه‌ها در برابر اسناد تولیدشده با هوش مصنوعی سخت‌گیرتر می‌شوند
مشکلات استفاده از هوش مصنوعی تنها به ارائه اطلاعات اشتباه محدود نمی‌شود.
در یکی از پرونده‌های فلوریدا، مردی که بدون وکیل از خود دفاع می‌کرد، دست‌کم ۱۴۵ درخواست قضایی ثبت کرده بود. او همچنین ده‌ها صفحه متن تولیدشده با هوش مصنوعی و ضمیمه‌ای ۸۶۳ صفحه‌ای به دادگاه تجدیدنظر ارائه کرد.
دادگاه در ماه مه حکم داد که اسناد بعدی این فرد تنها در صورتی پذیرفته شوند که یک وکیل آن‌ها را امضا کرده باشد.
در پرونده دیگری نیز یک وکیل خانواده اعلام کرد که طرف مقابل با ارائه مکرر اسناد ظاهراً تولیدشده توسط هوش مصنوعی، فشار زیادی بر موکل او وارد کرده است.
این نمونه‌ها نگرانی تازه‌ای را مطرح می‌کنند: ابزارهایی که قرار بود دسترسی به خدمات حقوقی را آسان‌تر کنند، ممکن است در صورت استفاده نادرست باعث طولانی‌تر شدن اختلافات شوند.
آیا ChatGPT برای مشاوره طلاق قابل اعتماد است؟
هوش مصنوعی می‌تواند برای آشنایی اولیه با اصطلاحات حقوقی، مرتب‌سازی اطلاعات و آماده کردن پرسش‌های لازم برای جلسه با وکیل مفید باشد.
اما موضوعاتی مانند حضانت فرزندان، تقسیم دارایی‌ها و تعهدات مالی به قوانین محلی، مدارک پرونده و شرایط فردی وابسته‌اند.
چت‌بات‌ها ممکن است قوانین را ناقص توضیح دهند، استثناها را نادیده بگیرند یا با اطلاعات ناکافی نتیجه‌گیری کنند.
بنابراین کارشناسان حقوقی تأکید می‌کنند که پاسخ‌های هوش مصنوعی نباید جایگزین بررسی مدارک و مشاوره تخصصی شوند؛ به‌ویژه زمانی که تصمیم‌های مهم خانوادگی و مالی در میان است.
دیدگاه‌ها