سازمان حفاظت از داده‌های شخصی ایتالیا، شرکت متا (Meta) را به‌دلیل دسترسی به تصاویر و ویدیوهای کاربران اندرویدی بدون دریافت رضایت مشخص و آگاهانه، به پرداخت جریمه سنگین ۸۰۵ میلیون یورویی، معادل حدود ۸۸۷ میلیون دلار، محکوم کرده است. این پرونده به یکی از قابلیت‌های اپلیکیشن فیسبوک مربوط می‌شود که تصاویر موجود در گالری گوشی را برای انتشار به کاربران پیشنهاد می‌دهد.
براساس گزارش رویترز و آسوشیتدپرس، نهاد ناظر ایتالیا اعلام کرده که متا بدون اطلاع‌رسانی کافی و دریافت مجوز مستقل برای این قابلیت، به محتوای شخصی کاربران دسترسی داشته است. برآورد می‌شود حدود ۲۰ میلیون کاربر اندرویدی در ایتالیا تحت تأثیر این موضوع قرار گرفته باشند. متا با تصمیم نهاد ناظر مخالفت کرده و قصد دارد به جریمه اعتراض کند.
جریمه ۸۰۵ میلیون یورویی متا در ایتالیا
نهاد حفاظت از داده‌های شخصی ایتالیا که با نام Garante شناخته می‌شود، روز ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ جریمه‌ای معادل ۸۰۵ میلیون یورو برای شرکت Meta Platforms Ireland Limited تعیین کرد.
این جریمه به نحوه دسترسی اپلیکیشن فیسبوک به تصاویر، ویدیوها و اطلاعات مرتبط با فایل‌های چندرسانه‌ای ذخیره‌شده در گوشی‌های اندرویدی مربوط می‌شود.
به گفته مقام‌های ایتالیایی، متا برای استفاده از این اطلاعات، رضایت مشخص و آگاهانه کاربران را دریافت نکرده و توضیحات کافی درباره نحوه دسترسی به محتوای گالری ارائه نداده است.
این جریمه یکی از سنگین‌ترین مجازات‌های مالی اعمال‌شده از سوی نهاد حفاظت از داده‌های ایتالیا علیه یک شرکت فناوری محسوب می‌شود.
فیسبوک چگونه به تصاویر گالری کاربران دسترسی داشت؟
موضوع اصلی پرونده به قابلیتی در نسخه اندرویدی فیسبوک با نام Get suggestions from gallery when browsing Facebook مربوط می‌شود.
این ویژگی که از سال ۲۰۲۳ در دسترس قرار گرفته، هنگام مرور فیسبوک تصاویر و ویدیوهای موجود در گالری گوشی را بررسی می‌کند تا محتوایی برای انتشار به کاربر پیشنهاد دهد.
طبق یافته‌های نهاد ناظر، این قابلیت به‌صورت پیش‌فرض فعال بود و فیسبوک برای دسترسی به گالری از یک مجوز عمومی استفاده می‌کرد که چندین عملکرد مختلف برنامه را پوشش می‌داد.
در نتیجه، کاربران هنگام تأیید دسترسی فیسبوک به تصاویر گوشی، لزوماً متوجه نمی‌شدند که قابلیت پیشنهاد محتوا نیز از همان مجوز استفاده می‌کند.
مقام‌های ایتالیایی معتقدند چنین شیوه‌ای با الزامات قانونی مربوط به دریافت رضایت آزادانه و آگاهانه کاربران سازگار نیست.
اطلاعات شخصی ۲۰ میلیون کاربر اندرویدی تحت تأثیر قرار گرفت
براساس برآورد سازمان حفاظت از داده‌های ایتالیا، حدود ۲۰ میلیون کاربر اندرویدی در این کشور ممکن است تحت تأثیر عملکرد قابلیت موردبحث قرار گرفته باشند.
این موضوع صرفاً به تصاویر منتشرشده در فیسبوک محدود نیست و به دسترسی برنامه به محتوای ذخیره‌شده در گالری شخصی کاربران مربوط می‌شود.
نهاد ناظر تأکید کرده که گوشی هوشمند بخشی از حریم خصوصی افراد محسوب می‌شود و دسترسی برنامه‌ها به اطلاعات ذخیره‌شده در آن باید با اطلاع‌رسانی شفاف و رضایت معتبر انجام شود.
همچنین گستردگی تعداد کاربران تحت تأثیر، مدت‌زمان ادامه تخلف و همکاری ناکافی متا در جریان تحقیقات، از عوامل مؤثر در تعیین مبلغ جریمه بوده‌اند.
مبلغ تعیین‌شده معادل حدود ۰٫۴۷ درصد از گردش مالی جهانی گروه متا اعلام شده است.
متا ۶۰ روز برای اصلاح قابلیت فیسبوک فرصت دارد
سازمان حفاظت از داده‌های ایتالیا علاوه بر جریمه مالی، دستور داده است که متا نحوه عملکرد قابلیت پیشنهاد تصاویر گالری را اصلاح کند.
براساس این دستور، شرکت باید ظرف ۶۰ روز قابلیت موردبحث را از حالت فعال پیش‌فرض خارج کند و برای استفاده از آن، رضایت جداگانه و مشخص کاربران را دریافت کند.
همچنین فیسبوک باید به‌صورت شفاف توضیح دهد که این قابلیت با چه هدفی به گالری گوشی دسترسی پیدا می‌کند و کاربران چگونه می‌توانند آن را غیرفعال کنند.
به این ترتیب، داشتن مجوز عمومی دسترسی به تصاویر گوشی برای فعال‌سازی خودکار این قابلیت کافی نخواهد بود.
واکنش متا به جریمه سنگین ایتالیا
متا با ارزیابی نهاد ناظر ایتالیا مخالفت کرده و اعلام کرده است که برای اعتراض به این تصمیم اقدام خواهد کرد.
سخنگوی شرکت، مبلغ جریمه را نامتناسب دانسته و تأکید کرده که قابلیت موردبحث برای کمک به کاربران در اشتراک‌گذاری تصاویر و ویدیوها طراحی شده است.
متا همچنین می‌گوید کاربران باید ابتدا مجوز دسترسی به تصاویر را در سیستم‌عامل گوشی صادر کنند و امکان تغییر این مجوز در تنظیمات دستگاه وجود دارد.
بااین‌حال، اختلاف اصلی بر سر این است که آیا دریافت مجوز عمومی اندروید می‌تواند جایگزین رضایت مشخص برای عملکرد جداگانه پیشنهاد تصاویر شود یا خیر.
متا همچنین صلاحیت نهاد ایتالیایی برای رسیدگی به این پرونده را به چالش کشیده است؛ زیرا دفتر مرکزی اروپایی این شرکت در ایرلند قرار دارد.
آیا متا از تصاویر کاربران برای آموزش هوش مصنوعی استفاده کرده است؟
یکی از پرسش‌های مهم درباره این پرونده، ارتباط احتمالی دسترسی به تصاویر شخصی با آموزش مدل‌های هوش مصنوعی متا است.
بااین‌حال، مقام‌های ایتالیایی اعلام کرده‌اند که تحقیقات فعلی موضوع استفاده احتمالی از این تصاویر برای آموزش هوش مصنوعی را بررسی نکرده است.
متا نیز استفاده از محتوای گالری کاربران از طریق این قابلیت برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی را رد کرده است.
بنابراین، جریمه ۸۰۵ میلیون یورویی به معنای اثبات استفاده از تصاویر خصوصی کاربران برای آموزش هوش مصنوعی نیست.
نهاد ناظر ایتالیا همچنین اعلام کرده که ممکن است قابلیت دیگری را که در سال ۲۰۲۶ معرفی شده و امکان پردازش محتوای گالری در فضای ابری را فراهم می‌کند، به‌صورت جداگانه بررسی کند.
فشار نهادهای اروپایی بر متا افزایش پیدا می‌کند
پرونده جدید ایتالیا بار دیگر موضوع دسترسی شرکت‌های فناوری به اطلاعات شخصی کاربران را در مرکز توجه قرار داده است.
نهادهای نظارتی اروپایی در سال‌های اخیر مقررات سخت‌گیرانه‌تری برای نحوه جمع‌آوری، پردازش و استفاده از داده‌های کاربران اعمال کرده‌اند.
پرونده متا نشان می‌دهد که حتی قابلیت‌هایی که با هدف ساده‌ترکردن تجربه کاربری طراحی می‌شوند، در صورت نبود رضایت شفاف و مستقل می‌توانند با چالش‌های حقوقی جدی مواجه شوند.
اکنون متا علاوه بر پیگیری اعتراض قانونی به جریمه، باید تغییرات موردنظر نهاد ناظر را در مهلت تعیین‌شده اعمال کند.
نتیجه نهایی این پرونده می‌تواند بر نحوه طراحی قابلیت‌های مشابه در اپلیکیشن‌های اجتماعی و شیوه درخواست مجوز دسترسی به اطلاعات شخصی کاربران تأثیر بگذارد.
دیدگاه‌ها