کنگره آمریکا در حال بررسی مجموعهای از محدودیتهای جدید برای صادرات تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی به چین است. این تلاش که با حمایت قانونگذاران هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات دنبال میشود، پس از جنجالهای اخیر پیرامون شرکت انویدیا و استعفای جنسن هوانگ، مدیرعامل سابق این شرکت، شدت گرفته است.
به گزارش تکراتو به نقل از The Verge و رویترز، قانونگذاران آمریکایی خواستار نظارت سختگیرانهتر بر فروش پردازندههای هوش مصنوعی، جلوگیری از انتقال غیرقانونی تراشهها و محدودسازی دسترسی چین به تجهیزات پیشرفته تولید نیمهرسانا هستند. در همین راستا، چند طرح قانونی برای اضافه شدن به لایحه سالانه دفاعی آمریکا در دست بررسی قرار گرفته است؛ بااینحال، این محدودیتها هنوز به قانون نهایی تبدیل نشدهاند.
کنگره آمریکا بهدنبال تشدید محدودیت صادرات تراشه به چین
رقابت فناوری میان آمریکا و چین در سالهای اخیر به یکی از مهمترین موضوعات سیاستگذاری اقتصادی و امنیت ملی واشنگتن تبدیل شده است. در مرکز این رقابت، تراشههای پیشرفتهای قرار دارند که برای آموزش و اجرای مدلهای بزرگ هوش مصنوعی استفاده میشوند.
پردازندههای تولیدشده توسط شرکتهایی مانند انویدیا و AMD نقش مهمی در توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی دارند. این تراشهها به شرکتهای فناوری اجازه میدهند مدلهای پیچیدهتر را آموزش دهند و مراکز داده قدرتمندتری ایجاد کنند.
مقامهای آمریکایی نگران هستند که دسترسی گسترده چین به این فناوریها علاوه بر تقویت صنعت هوش مصنوعی این کشور، بتواند در توسعه کاربردهای نظامی و امنیتی نیز مؤثر باشد.
به همین دلیل، گروهی از نمایندگان کنگره تلاش میکنند محدودیتهای صادراتی را از تصمیمهای اجرایی دولت فراتر ببرند و بخشی از آنها را به قوانین الزامآور تبدیل کنند.
این اقدام میتواند اختیارات دولت آمریکا در صدور مجوز فروش تراشههای پیشرفته به چین را محدود کند و نقش نظارتی کنگره را افزایش دهد.
جنجال جنسن هوانگ و انویدیا؛ عامل تشدید فشارهای سیاسی
یکی از مهمترین عواملی که بحث محدودیت صادرات تراشه را دوباره به صدر اخبار آمریکا بازگردانده، جنجال اخیر پیرامون جنسن هوانگ، مدیرعامل سابق انویدیا، است.
براساس گزارش رسانههای آمریکایی، هوانگ در پی انتشار اطلاعاتی درباره رابطه شخصی خود با فردی که مقامهای آمریکایی به ارتباط احتمالی او با دستگاههای اطلاعاتی چین مشکوک هستند، با فشارهای سیاسی گستردهای مواجه شد.
این فرد، آلیس هوانگ، از مدیران شرکت سنگاپوری Megaspeed معرفی شده است؛ شرکتی که از مشتریان انویدیا محسوب میشود و فعالیتهای آن در ارتباط با احتمال نقض مقررات صادراتی آمریکا مورد بررسی قرار گرفته است.
هوانگ در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ از سمت مدیرعاملی انویدیا کنارهگیری کرد. بااینحال، استعفای او باعث پایان یافتن فشارهای سیاسی نشده است.
نکته مهم این است که ادعاهای مربوط به فعالیت اطلاعاتی یا نقض مقررات صادراتی هنوز در چارچوب تحقیقات مطرح هستند و نباید آنها را بهعنوان تخلف اثباتشده تلقی کرد.
درخواست کنگره برای احضار مدیران انویدیا
پس از انتشار گزارشهای اخیر، شماری از قانونگذاران آمریکایی خواستار ارائه توضیحات رسمی از سوی مدیران انویدیا و مقامهای وزارت بازرگانی شدند.
چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنا، تأکید کرده که جنسن هوانگ و دولت دونالد ترامپ باید درباره تصمیمهای مرتبط با صادرات تراشههای پیشرفته به چین به کنگره پاسخ دهند.
از سوی دیگر، تیم اسکات، رئیس کمیته بانکداری سنا، نامههایی به هوانگ و هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، ارسال کرده و خواستار حضور آنها در جلسات استماع عمومی شده است.
براساس گزارش Roll Call، از هوانگ خواسته شده برای جلسه سوم دسامبر و از لوتنیک برای جلسه دهم دسامبر آماده ارائه توضیحات باشند.
قانونگذاران قصد دارند مشخص کنند چه نظارتی بر صادرات تراشههای پیشرفته اعمال شده و آیا سازوکارهای موجود برای جلوگیری از انتقال فناوریهای حساس به طرفهای غیرمجاز کافی بودهاند یا خیر.
این بررسیها علاوه بر عملکرد انویدیا، تصمیمهای وزارت بازرگانی آمریکا و نهاد مسئول کنترل صادرات، یعنی Bureau of Industry and Security یا BIS را نیز در بر میگیرد.
سه طرح قانونی برای محدود کردن دسترسی چین به تراشههای هوش مصنوعی
در حال حاضر سه طرح مهم در کنگره آمریکا مورد بحث قرار دارند که هرکدام بخش متفاوتی از زنجیره تأمین فناوری نیمهرسانا را هدف قرار میدهند.
نخستین طرح، AI OVERWATCH Act است که با هدف افزایش نظارت کنگره بر صدور مجوز صادرات تراشههای پیشرفته تدوین شده است.
براساس این پیشنهاد، وزارت بازرگانی باید پیش از تأیید برخی مجوزهای صادراتی، کنگره را مطلع کند. قانونگذاران نیز فرصت خواهند داشت در بازهای مشخص درباره جلوگیری از صادرات تصمیم بگیرند.
دومین طرح، Chip Security Act نام دارد. هدف آن افزایش قابلیت ردیابی تراشههای پیشرفته و جلوگیری از انتقال آنها به کشورها یا نهادهای غیرمجاز است.
در صورت تصویب، این قانون میتواند شرکتهای سازنده را ملزم کند سازوکارهایی برای تأیید موقعیت تراشهها و گزارش موارد احتمالی انحراف از مقصد تعیینشده در نظر بگیرند.
سومین طرح، MATCH Act است که بر تجهیزات موردنیاز برای تولید تراشههای پیشرفته تمرکز دارد.
این طرح تلاش میکند دسترسی شرکتهای چینی به برخی ماشینآلات حساس صنعت نیمهرسانا را محدود کند و هماهنگی بیشتری میان آمریکا و کشورهای متحد آن در زمینه کنترل صادرات ایجاد کند.
قانون AI OVERWATCH چه تغییری در صادرات تراشه ایجاد میکند؟
یکی از مهمترین تفاوتهای طرح AI OVERWATCH با مقررات فعلی، افزایش نقش مستقیم کنگره در تصمیمهای صادراتی است.
در سازوکار موجود، وزارت بازرگانی آمریکا از طریق نهاد BIS درخواستهای صادراتی را بررسی میکند و براساس مقررات مربوطه درباره صدور مجوز تصمیم میگیرد.
اما طرح پیشنهادی جدید میتواند دولت را ملزم کند پیش از تأیید صادرات برخی تراشههای پیشرفته به کشورهای مورد نگرانی امنیتی، موضوع را به کنگره اطلاع دهد.
در نسخه مطرحشده این طرح، کنگره فرصت ۳۰ روزهای برای بررسی و احتمالاً جلوگیری از صدور مجوز خواهد داشت.
حامیان این پیشنهاد معتقدند تصمیم درباره انتقال فناوریهای بسیار پیشرفته به رقبای راهبردی آمریکا نباید صرفاً در اختیار دولت وقت باشد.
در مقابل، منتقدان چنین محدودیتهایی نگران هستند که پیچیدهتر شدن روند صدور مجوز، رقابتپذیری شرکتهای آمریکایی را کاهش دهد و مشتریان خارجی را به سمت تأمینکنندگان جایگزین سوق دهد.
طرح Chip Security؛ جلوگیری از قاچاق تراشههای پیشرفته
یکی از چالشهای اصلی قوانین صادراتی آمریکا، احتمال انتقال غیرمستقیم تراشهها از طریق کشورهای ثالث است.
حتی زمانی که صادرات مستقیم یک محصول به چین محدود میشود، ممکن است برخی واسطهها تلاش کنند تجهیزات موردنظر را ابتدا به کشور دیگری منتقل کرده و سپس آنها را به مقصد نهایی برسانند.
طرح Chip Security Act برای مقابله با چنین شرایطی تدوین شده است.
این پیشنهاد بر استفاده از سازوکارهای تأیید موقعیت و گزارشدهی درباره انتقال غیرمجاز تراشههای پیشرفته تمرکز دارد.
هدف قانونگذاران این است که شرکتها و نهادهای نظارتی بتوانند در صورت مشاهده نشانههای انتقال غیرقانونی تجهیزات، سریعتر اقدام کنند.
البته اجرای چنین سازوکارهایی میتواند با چالشهای فنی، هزینههای اضافی و مسائل مرتبط با امنیت اطلاعات مشتریان همراه باشد.
به همین دلیل، جزئیات نهایی این طرح و نحوه اجرای آن برای شرکتهای تولیدکننده تراشه اهمیت زیادی خواهد داشت.
طرح MATCH؛ محدودیت برای تجهیزات تولید تراشه در چین
طرح MATCH Act برخلاف دو پیشنهاد دیگر، مستقیماً بر فروش پردازندههای آماده تمرکز ندارد.
این طرح به تجهیزات پیشرفتهای میپردازد که کارخانههای نیمهرسانا برای تولید تراشههای جدید به آنها نیاز دارند.
تولید پردازندههای پیشرفته به ماشینآلات بسیار پیچیدهای وابسته است که توسط تعداد محدودی از شرکتهای جهان ساخته میشوند.
از جمله شرکتهای مهم این حوزه میتوان به ASML هلند اشاره کرد که تجهیزات لیتوگرافی موردنیاز صنعت نیمهرسانا را تولید میکند.
محدودسازی دسترسی به برخی از این ماشینآلات میتواند توسعه ظرفیت تولید تراشههای پیشرفته در چین را دشوارتر کند.
حامیان طرح MATCH معتقدند کنترل صادرات تنها زمانی مؤثر خواهد بود که علاوه بر تراشههای آماده، تجهیزات کلیدی موردنیاز برای تولید آنها نیز تحت نظارت قرار بگیرند.
بااینحال، چنین اقداماتی ممکن است روابط تجاری آمریکا با چین و حتی برخی متحدان واشنگتن را تحت تأثیر قرار دهد.
وضعیت صادرات تراشههای H200 انویدیا و MI325X شرکت AMD
مقررات صادرات تراشههای هوش مصنوعی به چین در ماههای گذشته تغییراتی داشته است.
وزارت بازرگانی آمریکا در ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد درخواست صادرات برخی پردازندههای پیشرفته، از جمله Nvidia H200 و AMD MI325X، تحت شرایط امنیتی مشخص بهصورت موردی بررسی خواهد شد.
این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که دولت دونالد ترامپ امکان فروش کنترلشده برخی تراشههای هوش مصنوعی به مشتریان تأییدشده چینی را مطرح کرد.
براساس مقررات اعلامشده، شرکتهای متقاضی باید شرایطی مانند بررسی مستقل عملکرد و امنیت محصولات، رعایت الزامات کنترل صادرات و جلوگیری از آسیب به ظرفیت تأمین تراشه برای مشتریان آمریکایی را رعایت کنند.
بااینحال، شماری از نمایندگان کنگره معتقدند چنین سازوکاری همچنان خطر انتقال فناوریهای پیشرفته به چین را بهطور کامل برطرف نمیکند.
به همین دلیل، طرحهای جدید میتوانند در صورت تصویب، محدودیتهای بیشتری برای فروش پردازندههای قدرتمند به چین ایجاد کنند.
حمایت OpenAI و Anthropic از محدودیتهای صادراتی
بحث محدودسازی صادرات تراشهها تنها به سیاستمداران آمریکایی محدود نمیشود و برخی شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز از تشدید نظارت حمایت کردهاند.
براساس گزارش بلومبرگ، OpenAI از تلاشهای دوحزبی برای محدود کردن دسترسی چین به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی و تجهیزات تولید نیمهرسانا حمایت کرده است.
شرکت Anthropic نیز پیشتر موضع مثبتی در قبال افزایش کنترل صادرات فناوریهای حساس اتخاذ کرده بود.
حامیان این سیاست معتقدند حفظ برتری آمریکا در توسعه مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی تا حد زیادی به کنترل دسترسی به زیرساختهای پردازشی وابسته است.
در مقابل، برخی شرکتهای فناوری و فعالان صنعت نیمهرسانا هشدار میدهند که محدودیتهای گسترده میتواند بازارهای صادراتی شرکتهای آمریکایی را کوچکتر کند.
از نگاه این گروه، کاهش دسترسی شرکتهای آمریکایی به مشتریان بینالمللی ممکن است در بلندمدت به تقویت رقبای خارجی و توسعه فناوریهای جایگزین منجر شود.
واکنش چین و پیامدهای احتمالی برای صنعت نیمهرسانا
چین در سالهای اخیر تلاش کرده وابستگی خود به فناوریهای آمریکایی را کاهش دهد و ظرفیت داخلی تولید تراشه را توسعه دهد.
شرکتهای چینی در زمینه طراحی پردازندههای هوش مصنوعی و گسترش زیرساختهای پردازشی سرمایهگذاری قابلتوجهی انجام دادهاند.
بااینحال، دسترسی به تجهیزات پیشرفته تولید نیمهرسانا همچنان یکی از چالشهای مهم صنعت تراشه این کشور است.
دولت چین نیز بارها با محدودیتهای صادراتی آمریکا مخالفت کرده و آنها را عاملی برای اختلال در زنجیره تأمین جهانی فناوری دانسته است.
تشدید این محدودیتها میتواند تنشهای تجاری میان دو کشور را افزایش دهد و بر شرکتهای فعال در صنعت نیمهرسانا تأثیر بگذارد.
همچنین احتمال دارد چین در واکنش به محدودیتهای جدید، سیاستهای حمایتی از تولیدکنندگان داخلی یا اقدامات تجاری متقابل را گسترش دهد.
بااینحال، میزان تأثیر واقعی قوانین پیشنهادی به متن نهایی آنها، نحوه اجرا و واکنش شرکتها و دولتهای درگیر بستگی خواهد داشت.
آیا محدودیتهای جدید صادرات تراشه به قانون تبدیل میشوند؟
با وجود افزایش حمایت سیاسی از تشدید کنترل صادرات، هنوز توافق نهایی درباره تصویب طرحهای پیشنهادی حاصل نشده است.
قانونگذاران در تلاش هستند برخی از این محدودیتها را در قالب لایحه سالانه اختیارات دفاع ملی آمریکا یا NDAA قرار دهند.
این لایحه یکی از مهمترین ابزارهای قانونگذاری سالانه در حوزه دفاعی و امنیتی آمریکاست و میتواند زمینه تصویب مقررات جدید مرتبط با فناوریهای حساس را فراهم کند.
بااینحال، نسخه نهایی باید در مذاکرات میان مجلس نمایندگان و سنا مورد توافق قرار بگیرد.
همچنین موضع دولت ترامپ در قبال محدودیتهای جدید میتواند بر سرنوشت این طرحها تأثیرگذار باشد؛ زیرا دولت پیشتر از امکان فروش کنترلشده برخی تراشههای پیشرفته به چین حمایت کرده بود.
در مجموع، تلاش تازه کنگره نشان میدهد موضوع صادرات تراشههای هوش مصنوعی به یکی از محورهای اصلی رقابت فناوری و امنیت ملی آمریکا تبدیل شده است.
اگر پیشنهادهای جدید به قانون تبدیل شوند، شرکتهایی مانند انویدیا و AMD ممکن است با محدودیتها و الزامات نظارتی بیشتری در بازار چین مواجه شوند. بااینحال، تا زمان تصویب نهایی، این اقدامات همچنان در مرحله بررسی و مذاکره قرار دارند.







دیدگاهها