معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از هزینه بیش از هزار میلیارد تومانی برای پشتیبانی از پیامرسانهای داخلی در جریان جنگ رمضان خبر داده است؛ رقمی قابلتوجه که بار دیگر بحث درباره هزینه توسعه، نگهداری و تأمین زیرساخت پلتفرمهای بومی را مطرح میکند.
طبق تحقیقات تکراتو و براساس اطلاعات منتشرشده، این هزینه برای حفظ پایداری و افزایش ظرفیت پیامرسانهای داخلی در شرایطی انجام شده که میزان استفاده از این سرویسها و فشار واردشده به زیرساختهای ارتباطی کشور افزایش قابل توجهی پیدا کرده بود.
بیش از هزار میلیارد تومان هزینه برای پیامرسانهای داخلی
براساس اظهارات مطرحشده از سوی معاون وزیر ارتباطات، در جریان جنگ رمضان بیش از هزار میلیارد تومان برای پیامرسانهای داخلی هزینه شده است.
این رقم شامل هزینههایی میشود که برای فراهمکردن و توسعه زیرساخت موردنیاز این پلتفرمها در شرایط ویژه آن دوره انجام شده است.
افزایش تعداد کاربران و حجم ترافیک در چنین شرایطی، نیاز پیامرسانها به منابع پردازشی، ذخیرهسازی و پهنای باند بیشتری را به همراه دارد و در نتیجه هزینه حفظ پایداری سرویسها نیز افزایش پیدا میکند.
هزینه پیامرسان داخلی فقط توسعه نرمافزار نیست
یکی از نکات مهم درباره هزینه توسعه پیامرسانها این است که بخش قابل توجهی از مخارج به خود نرمافزار محدود نمیشود.
سرورها، مراکز داده، تجهیزات شبکه، ذخیرهسازی اطلاعات، پهنای باند، امنیت سایبری، نگهداری و توسعه مداوم زیرساخت از جمله هزینههایی هستند که با افزایش تعداد کاربران یک پیامرسان رشد میکنند.
در نتیجه، هزینه راهاندازی اولیه یک پلتفرم را نمیتوان با هزینه نگهداری سرویسی با میلیونها کاربر مقایسه کرد.
سابقه حمایت مالی از پیامرسانهای ایرانی
حمایت مالی و زیرساختی از پیامرسانهای داخلی موضوع تازهای نیست و طی سالهای گذشته طرحهای مختلفی برای حمایت از این پلتفرمها اجرا شده است.
در دورههای مختلف، تسهیلات مالی، زیرساخت مراکز داده و برخی امکانات ارتباطی در اختیار پیامرسانهای منتخب قرار گرفته است تا توان رقابت و میزبانی تعداد بیشتری از کاربران را داشته باشند.
در سالهای گذشته نیز مقامهای وزارت ارتباطات بارها از تقویت زیرساخت پیامرسانهای داخلی و افزایش ظرفیت آنها صحبت کردهاند.
با این حال، تعیین رقم دقیق مجموع هزینهای که طی تمام این سالها مستقیماً و غیرمستقیم صرف پیامرسانهای داخلی شده، کار سادهای نیست؛ زیرا حمایتها صرفاً به پرداخت نقدی محدود نبوده و بخشی از آنها در قالب تسهیلات، زیرساخت، سرور، پهنای باند و سایر خدمات ارائه شده است.
ادعای هزینه ۳ تا ۴ هزار میلیارد تومانی برای رساندن ایتا به سطح واتساپ
بحث هزینه زیرساخت پیامرسانهای داخلی چند ماه قبل نیز با اظهارات مصطفی طاهری، رئیس کمیته ICT کمیسیون صنایع و معادن مجلس، خبرساز شده بود.
طاهری گفته بود با صرف حدود ۳ تا ۴ هزار میلیارد تومان برای سرورها میتوان کیفیت پیامرسان ایتا را به سطح واتساپ رساند.
او مشکل اصلی پیامرسانهای داخلی را زیرساخت عنوان کرده و معتقد بود این پلتفرمها از نظر نرمافزاری امکان میزبانی تعداد بیشتری از کاربران را دارند.
البته مقایسه یک پیامرسان داخلی با سرویس جهانی مانند واتساپ صرفاً براساس تعداد سرورها یا هزینه زیرساخت، تصویر کاملی ارائه نمیدهد. مقیاس شبکه جهانی، معماری توزیعشده، امنیت، توسعه نرمافزار و تعداد کاربران همزمان از عوامل دیگری هستند که در کیفیت یک پیامرسان تأثیر دارند.
هزینه واقعی پیامرسانهای داخلی چقدر است؟
رقم بیش از هزار میلیارد تومان اعلامشده در گزارش جدید، نباید با مجموع کل سرمایهگذاری تاریخی روی پیامرسانهای داخلی اشتباه گرفته شود.
این عدد به هزینه انجامشده در شرایط مشخص جنگ رمضان مربوط است و در کنار آن، طی سالهای گذشته حمایتها و سرمایهگذاریهای دیگری نیز برای توسعه پیامرسانها و زیرساختهای مرتبط انجام شده است.
به همین دلیل، برای محاسبه هزینه واقعی پیامرسانهای داخلی باید مجموع پرداختهای مستقیم، تسهیلات، هزینه زیرساخت، سرورها، مراکز داده، پهنای باند و سایر حمایتهای دولتی در دورههای مختلف مشخص شود.
انتشار جزئیات دقیق این هزینهها میتواند تصویر شفافتری از میزان سرمایهگذاری انجامشده روی پلتفرمهای بومی و نتیجه حاصل از این سرمایهگذاری در اختیار کاربران قرار دهد.