OpenAI اعلام کرده یک مدل هوش مصنوعی داخلی و هنوز منتشرنشده این شرکت توانسته است بیش از ۱۰۰ مسئله باز و قدیمی ریاضی را در حوزههای مختلف حل کند؛ ادعایی که درصورت تأیید مستقل نتایج، میتواند یکی از مهمترین نشانههای پیشرفت هوش مصنوعی در پژوهشهای سطح بالای ریاضی باشد.
این شرکت همزمان از همکاری با یک گروه مستقل از ریاضیدانان برجسته با نام Advisory Group on Mathematics and Artificial Intelligence خبر داده است. این گروه در مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون یا IAS میزبانی میشود و وظیفه دارد درباره نحوه بررسی، ارزیابی و انتشار نتایج ریاضی حاصل از هوش مصنوعی مشاوره ارائه کند.
نکته مهم این است که عدد «بیش از ۱۰۰ مسئله» درحالحاضر ادعای رسمی OpenAI است و لزوماً به این معنا نیست که تمام این راهحلها فرایند کامل بررسی و تأیید مستقل جامعه ریاضی را پشت سر گذاشتهاند.
مدل جدید OpenAI از ۲۸ آگوست درحال آموزش است
OpenAI میگوید آموزش مدل داخلی جدید خود را در ۲۸ آگوست ۲۰۲۶ آغاز کرده است.
طبق اعلام شرکت، همین مدل علاوهبر کاری که OpenAI آن را حل مسئله وجود و همواری معادلات ناویه–استوکس مینامد، اکنون بیش از ۱۰۰ مسئله باز قدیمی را در بیشتر شاخههای ریاضیات حل کرده است.
OpenAI نام، معماری، اندازه یا مشخصات فنی این مدل را اعلام نکرده و فعلاً آن را تنها بهعنوان یک مدل داخلی معرفی میکند.
این شرکت میگوید سرعت پیشرفت مدل در حل مسائل ریاضی حتی ریاضیدانان داخل OpenAI را غافلگیر کرده و باعث بحثهای داخلی درباره نحوه اطلاعرسانی این دستاوردها و آمادهکردن جامعه علمی برای سرعت بالای پیشرفت AI شده است.
چرا حل «مسائل باز» اهمیت دارد؟
مسئله باز در ریاضیات، پرسشی است که پاسخ قطعی آن هنوز در ادبیات علمی شناخته نشده یا اثبات پذیرفتهشدهای برای آن وجود ندارد.
بنابراین با بنچمارکهایی که پاسخ صحیح آنها از قبل مشخص است تفاوت اساسی دارد.
وقتی یک مدل روی مسئلهای واقعاً باز کار میکند، دیگر نمیتوان موفقیت آن را صرفاً با بازیابی یک پاسخ شناختهشده سنجید؛ نتیجه باید از نظر منطقی و ریاضی بررسی شود و متخصصان مستقل تعیین کنند آیا اثبات ارائهشده واقعاً جدید، درست و کامل است یا خیر.
به همین دلیل، OpenAI نیز در اعلام جدید خود روی مسئله ارزیابی و انتشار مسئولانه نتایج تأکید کرده است.
گروه مستقل ریاضیات و هوش مصنوعی تشکیل شد
OpenAI همزمان با انتشار این خبر، همکاری خود را با Advisory Group on Mathematics and Artificial Intelligence اعلام کرد.
این گروه در Institute for Advanced Study در پرینستون مستقر است و هدف آن ایجاد پلی میان شرکتهای هوش مصنوعی و جامعه ریاضی عنوان شده است.
مؤسسه مطالعات پیشرفته نیز بهطور رسمی وجود این گروه و مأموریت آن را تأیید کرده است.
طبق توضیحات IAS، گروه قرار است درباره تعامل شرکتهای هوش مصنوعی با پژوهشهای ریاضی، نحوه مسئولانه معرفی نتایج و تأثیر AI بر آینده پژوهش در این رشته مشاوره ارائه کند.
۹ ریاضیدان برجسته عضو این گروه هستند
گروه اولیه از ۹ ریاضیدان تشکیل شده است:
François Charles از ENS-PSL، Camillo De Lellis از IAS و GSSI، Timothy Gowers از Collège de France و کمبریج، Martin Hairer از EPFL و Imperial College London، Nikhil Srivastava از Berkeley، Ulrike Tillmann از Oxford، Ravi Vakil از Stanford، Edward Witten از IAS و Melanie Matchett Wood از Harvard.
در میان آنها چهرههای بسیار شناختهشدهای حضور دارند؛ ازجمله تیموتی گاورز و مارتین هیرر که برنده مدال فیلدز هستند و ادوارد ویتن که یکی از برجستهترین چهرههای فیزیک ریاضی محسوب میشود.
گروه جدید زیرمجموعه OpenAI نیست
یکی از مهمترین نکات این طرح، استقلال گروه از OpenAI است.
طبق توضیحات رسمی، اعضا از OpenAI حقوق دریافت نمیکنند و میتوانند بدون درخواست شرکت نیز توصیه ارائه دهند.
آنها همچنین اجازه دارند درباره تأثیر OpenAI بر ریاضیات بهصورت عمومی صحبت کنند و حتی نظرات و توصیههای خود را منتشر کنند.
خود گروه نیز اختیار تغییر اعضایش را دارد.
این ساختار قرار است امکان نقد مستقلتر عملکرد شرکتهای AI را فراهم کند.
این گروه نمیتواند سرعت تحقیقات OpenAI را کاهش دهد
باوجود استقلال مشورتی، یک محدودیت مهم وجود دارد.
OpenAI صراحتاً اعلام کرده که گروه جدید مسئول ارائه توصیه درباره سرعت پیشرفت پژوهشهای داخلی ریاضی شرکت نیست.
یعنی اعضا میتوانند درباره نحوه ارزیابی، اهمیت و انتشار یک نتیجه نظر بدهند، اما اختیار توقف، کندکردن یا تغییر مسیر تحقیقات داخلی OpenAI را ندارند.
مؤسسه مطالعات پیشرفته نیز تأکید کرده که این گروه قدرت تصمیمگیری در هیچ شرکت هوش مصنوعی را ندارد و مسئولیت تصمیمهای نهایی همچنان با همان شرکتها خواهد بود.
چرا OpenAI چنین گروهی تشکیل داده است؟
تشکیل این گروه در شرایطی صورت میگیرد که بخشی از جامعه ریاضی نسبت به نحوه ورود شرکتهای AI به پژوهشهای بنیادی ابراز نگرانی کردهاند.
در نامهای با عنوان A Severe Misalignment of AI in Mathematics گروهی از ریاضیدانان نسبت به استفاده از مسائل باز بهعنوان نوعی مسابقه و بنچمارک برای شرکتهای هوش مصنوعی هشدار دادهاند.
یکی از نگرانیها این است که رقابت شرکتها برای اعلام سریع «حل» مسائل مشهور، با فرایند آهستهتر بررسی علمی، اعتباردهی به مشارکتهای قبلی پژوهشگران و توضیح قابلفهم ایدههای ریاضی در تضاد قرار بگیرد.
OpenAI نیز در اطلاعیه خود به همین نامه اشاره کرده و تشکیل گروه مشورتی را پاسخی اولیه به بخشی از این نگرانیها میداند.
OpenAI پیشتر ۱۰ نتیجه ریاضی را منتشر کرده بود
این اتفاق از صفر شروع نشده است.
OpenAI در ماه آگوست مجموعهای از ۱۰ دستاورد در ریاضیات و علوم کامپیوتر نظری را منتشر کرده بود که به گفته شرکت شامل حل کامل یا پیشرفت قابلتوجه در چند مسئله قدیمی میشد.
این شرکت همچنین پیشتر از یک رد اثباتشده توسط AI برای حدس Erdős unit-distance خبر داده بود.
حالا ادعای حل بیش از ۱۰۰ مسئله نشان میدهد OpenAI میگوید توانایی مدل داخلی جدیدش با سرعت بسیار زیادی فراتر از آن نتایج اولیه درحال توسعه است.
هنوز باید منتظر بررسی مستقل نتایج ماند
عدد ۱۰۰ مسئله بسیار بزرگ است، اما در ریاضیات تفاوت مهمی میان «یک شرکت اعلام میکند مسئله حل شده» و «جامعه علمی راهحل را پذیرفته است» وجود دارد.
یک اثبات ممکن است صدها صفحه داشته باشد، به نتایج دیگر وابسته باشد یا دارای خطاهای بسیار ظریفی باشد که تنها پس از بررسی طولانی آشکار شوند.
به همین دلیل، ارزش واقعی ادعای جدید OpenAI زمانی روشنتر خواهد شد که جزئیات مسائل و اثباتها منتشر شوند و ریاضیدانان مستقل بتوانند آنها را بررسی کنند.
بااینحال، اینکه OpenAI همزمان با این ادعا سراغ تشکیل یک گروه مستقل از ریاضیدانان رفته، نشان میدهد خود شرکت نیز انتظار دارد مسئله اعتبارسنجی و نحوه انتشار دستاوردهای AI در ریاضیات به یکی از بحثهای جدی سالهای آینده تبدیل شود.
دیدگاهها