اوکراین در تلاش است با همکاری شرکت‌های فنلاندی نوکیا (Nokia) و ICEYE، یک شبکه ارتباطات ماهواره‌ای مستقل ایجاد کند؛ پروژه‌ای که هدف آن کاهش وابستگی این کشور به سرویس‌های استارلینک و استارشیلد شرکت اسپیس‌ایکس است.
به گزارش تکراتو، وزارت دفاع اوکراین در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ تفاهم‌نامه‌ای اولیه با این دو شرکت امضا کرده است. این توافق در شرایطی انجام شده که محدودیت‌ها و اختلال‌های اخیر ارتباطات ماهواره‌ای، نگرانی‌هایی درباره اتکای زیرساخت‌های حیاتی اوکراین به ارائه‌دهندگان خارجی ایجاد کرده است.
همکاری اوکراین با نوکیا و ICEYE برای ساخت شبکه ماهواره‌ای
توافق جدید در جریان سفر پتری اورپو، نخست‌وزیر فنلاند، به کی‌یف امضا شد و زمینه همکاری میان وزارت دفاع اوکراین و دو شرکت فنلاندی را فراهم می‌کند.
هدف اصلی این همکاری، بررسی امکان توسعه یک شبکه ارتباطات ماهواره‌ای امن است که کنترل زیرساخت‌ها و خدمات آن در اختیار اوکراین قرار داشته باشد.
نوکیا در زمینه زیرساخت‌های مخابراتی فعالیت می‌کند و ICEYE به‌دلیل توسعه ماهواره‌های راداری و ارائه خدمات اطلاعاتی فضایی شناخته می‌شود.
این دو شرکت پیش‌تر در اکتبر ۲۰۲۶ از همکاری برای توسعه شبکه‌های ارتباطی پهن‌باند در مدار پایین زمین خبر داده بودند.
در مدل پیشنهادی آن‌ها، دولت‌ها می‌توانند مالکیت و کنترل ماهواره‌ها، تجهیزات زمینی و پایانه‌های ارتباطی را در اختیار داشته باشند.
البته توافق اخیر هنوز به معنای آغاز ساخت یا استقرار کامل شبکه ماهواره‌ای اوکراین نیست.
چرا اوکراین به دنبال جایگزین استارلینک است؟
شبکه استارلینک از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین نقش مهمی در حفظ ارتباطات این کشور داشته است.
این سرویس امکان برقراری ارتباط را در مناطقی فراهم می‌کند که زیرساخت‌های مخابراتی زمینی آسیب دیده‌اند یا دسترسی به آن‌ها دشوار شده است.
بااین‌حال، وابستگی به یک ارائه‌دهنده خارجی، خطرهایی نیز به همراه دارد. تغییر سیاست‌های دسترسی، محدودیت‌های فنی یا اختلال در خدمات می‌تواند ارتباطات کاربران وابسته به شبکه را تحت تأثیر قرار دهد.
در اواسط اکتبر ۲۰۲۶، گزارش‌هایی درباره اعمال محدودیت سرعت برای برخی پایانه‌های استارشیلد منتشر شد.
براساس این گزارش‌ها، محدودیت‌های ارتباطی برخی تجهیزات متحرک اوکراین را تحت تأثیر قرار داد و مقام‌های این کشور برای برطرف کردن مشکل وارد مذاکره شدند.
هرچند در ۲۴ اکتبر مقام‌های اوکراینی از بازگشت دسترسی به سطح پیشین خبر دادند، این اتفاق اهمیت داشتن زیرساخت ارتباطی جایگزین را دوباره برجسته کرد.
نقش نوکیا و ICEYE در پروژه ارتباطات ماهواره‌ای چیست؟
نوکیا قرار است تخصص خود در توسعه شبکه‌های مخابراتی و زیرساخت‌های ارتباطی را در اختیار این همکاری قرار دهد.
در مقابل، ICEYE تجربه ساخت و بهره‌برداری از سامانه‌های فضایی را به پروژه اضافه می‌کند.
این شرکت فنلاندی پیش‌تر نیز با اوکراین همکاری داشته و داده‌های تصویربرداری راداری ماهواره‌ای را برای این کشور فراهم کرده است.
ماهواره‌های راداری ICEYE می‌توانند در تاریکی شب و شرایط ابری از سطح زمین تصویربرداری کنند؛ بااین‌حال، باید میان این قابلیت و خدمات اینترنت ماهواره‌ای تفاوت قائل شد.
پروژه جدید بر توسعه ارتباطات ماهواره‌ای امن تمرکز دارد و صرفاً گسترش خدمات تصویربرداری راداری فعلی ICEYE نیست.
رافال مودژفسکی، مدیرعامل و یکی از بنیان‌گذاران ICEYE، تأکید کرده است که اوکراین به سامانه‌های ارتباطات ماهواره‌ای امن و پرظرفیتی نیاز دارد که کنترل آن‌ها در اختیار خودش باشد.
شبکه ماهواره‌ای اوکراین چگونه کار خواهد کرد؟
طرح همکاری نوکیا و ICEYE بر استفاده از ماهواره‌های مدار پایین زمین یا LEO تمرکز دارد.
ماهواره‌های این مدار در مقایسه با ماهواره‌های زمین‌آهنگ، فاصله کمتری از سطح زمین دارند و می‌توانند برای ارائه ارتباطات با تأخیر کمتر مناسب باشند.
استارلینک نیز از منظومه‌ای گسترده از ماهواره‌های مدار پایین زمین استفاده می‌کند.
بااین‌حال، هنوز مشخص نیست شبکه موردنظر اوکراین شامل چند ماهواره خواهد بود، چه ظرفیتی ارائه می‌کند و کدام مناطق را پوشش خواهد داد.
همچنین اطلاعات قطعی درباره تجهیزات موردنیاز کاربران، هزینه توسعه و زمان راه‌اندازی این شبکه منتشر نشده است.
بنابراین، مقایسه مستقیم ظرفیت پروژه جدید با شبکه عملیاتی استارلینک در شرایط فعلی امکان‌پذیر نیست.
آیا اوکراین می‌تواند به‌طور کامل از استارلینک مستقل شود؟
توسعه یک شبکه ماهواره‌ای مستقل می‌تواند به اوکراین کمک کند بخشی از ارتباطات حیاتی خود را تحت کنترل مستقیم قرار دهد.
اما ایجاد شبکه‌ای با پوشش گسترده و ظرفیت بالا به سرمایه‌گذاری قابل‌توجه، زیرساخت زمینی، تجهیزات کاربری و دسترسی به خدمات پرتاب ماهواره نیاز دارد.
از طرف دیگر، شبکه استارلینک طی سال‌های گذشته با استقرار هزاران ماهواره به مقیاسی رسیده که جایگزینی سریع آن برای سایر ارائه‌دهندگان دشوار است.
به همین دلیل، همکاری با نوکیا و ICEYE را باید گامی برای کاهش وابستگی و افزایش تاب‌آوری ارتباطات دانست، نه نشانه‌ای از کنار گذاشتن فوری استارلینک.
در کوتاه‌مدت، استفاده هم‌زمان از چند سامانه ارتباطی می‌تواند راهکاری عملی‌تر از اتکا به یک شبکه کاملاً جدید باشد.
اتحادیه اروپا نیز به دنبال ارائه ارتباطات ماهواره‌ای به اوکراین است
هم‌زمان با برنامه اوکراین، اتحادیه اروپا نیز در حال بررسی گسترش دسترسی این کشور به خدمات ارتباطات ماهواره‌ای امن است.
یکی از گزینه‌های مطرح، سامانه GOVSATCOM است که برای فراهم کردن ارتباطات امن موردنیاز دولت‌ها و نهادهای عمومی طراحی شده است.
براساس برنامه‌های اعلام‌شده، ظرفیت تجاری بیشتری از سال ۲۰۲۷ به این سامانه اضافه خواهد شد و مذاکرات درباره مشارکت اوکراین ادامه دارد.
اتحادیه اروپا همچنین پروژه IRIS² را برای توسعه زیرساخت ارتباطات ماهواره‌ای مستقل دنبال می‌کند.
بااین‌حال، این پروژه‌ها نیز هنوز جایگزینی فوری و هم‌ظرفیت برای استارلینک محسوب نمی‌شوند.
زمان راه‌اندازی استارلینک اوکراینی مشخص نیست
با وجود امضای تفاهم‌نامه اولیه، طرف‌های این همکاری هنوز زمان مشخصی برای بهره‌برداری از شبکه جدید اعلام نکرده‌اند.
جزئیاتی مانند تعداد ماهواره‌ها، هزینه نهایی، برنامه پرتاب و نحوه ارائه خدمات نیز نامشخص باقی مانده‌اند.
بنابراین، پروژه اوکراین فعلاً در مرحله برنامه‌ریزی و بررسی همکاری‌های فنی قرار دارد.
در صورت پیشرفت این طرح، اوکراین می‌تواند در آینده بخشی از ارتباطات ماهواره‌ای خود را با استقلال بیشتری مدیریت کند؛ موضوعی که علاوه بر کاربردهای دفاعی، برای ارتباطات اضطراری و زیرساخت‌های حیاتی نیز اهمیت دارد.
دیدگاه‌ها