شرکت نورالینک، متعلق به ایلان ماسک، همچنان در حال توسعه تراشه مغزی Blindsight است؛ فناوری آزمایشی که با تحریک مستقیم بخش پردازش بینایی مغز، قصد دارد نوعی بینایی مصنوعی برای افراد نابینا ایجاد کند. ماسک پیش‌تر از آغاز آزمایش‌های انسانی این تراشه در بازه زمانی ۶ تا ۱۲ ماهه سخن گفته بود، اما تاکنون نتایج تأییدشده‌ای از کاشت Blindsight در انسان منتشر نشده است.
به گزارش تکراتو، بررسی اطلاعیه‌های رسمی نورالینک و گزارش‌های منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد این پروژه هنوز در مرحله پیش‌بالینی و آماده‌سازی برای آزمایش انسانی قرار دارد. هرچند نورالینک در سال ۲۰۲۴ مجوز ویژه‌ای برای تسریع بررسی‌های نظارتی دریافت کرد، این موضوع به معنای تأیید ایمنی، اثربخشی یا آغاز آزمایش انسانی Blindsight نیست.
تراشه Blindsight نورالینک چیست؟
Blindsight یکی از پروژه‌های نورالینک برای توسعه رابط مغز و کامپیوتر است که برخلاف تراشه Telepathy، هدف آن کنترل رایانه با افکار نیست.
این تراشه برای تحریک مستقیم قشر بینایی مغز طراحی شده است؛ بخشی از مغز که اطلاعات دیداری را پردازش می‌کند.
ایده اصلی آن است که اطلاعات تصویری دریافت‌شده از یک سامانه خارجی، به الگوهای تحریک الکتریکی تبدیل شوند تا مغز بتواند نوعی ادراک بصری ایجاد کند.
در صورت موفقیت، چنین روشی ممکن است به افرادی کمک کند که چشم‌ها یا عصب بینایی آن‌ها عملکرد طبیعی ندارند، اما بخش‌های لازم برای پردازش بینایی در مغزشان همچنان فعال است.
بااین‌حال، هنوز مشخص نیست این فناوری در انسان چه میزان بینایی کاربردی ایجاد خواهد کرد.
زمان آغاز آزمایش انسانی Blindsight چه زمانی است؟
ایلان ماسک در ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کرده بود که نورالینک قصد دارد نخستین کاشت‌های مرتبط با بینایی را ظرف ۶ تا ۱۲ ماه انجام دهد.
این بازه زمانی حداکثر تا ژوئن ۲۰۲۶ ادامه داشت، اما گزارش رسمی معتبری از انجام نخستین کاشت انسانی Blindsight در آن دوره منتشر نشد.
ماسک در ژانویه ۲۰۲۶ نیز اعلام کرد که نورالینک برای نخستین کاشت Blindsight آماده است، مشروط بر اینکه تأییدیه‌های نظارتی لازم دریافت شوند.
در اکتبر ۲۰۲۶، اطلاعات عمومی نورالینک همچنان آزمایش‌های فعال این شرکت را عمدتاً به کنترل دستگاه‌ها و ارتباطات عصبی اختصاص می‌دهد و نتایج انسانی مستقلی برای Blindsight ارائه نمی‌کند.
بنابراین، در زمان نگارش این گزارش نمی‌توان تاریخ قطعی آغاز آزمایش انسانی تراشه بینایی نورالینک را اعلام کرد.
آیا Blindsight می‌تواند بینایی افراد نابینا را بازگرداند؟
ایلان ماسک ادعا کرده است که Blindsight در آینده ممکن است حتی به افرادی که از بدو تولد نابینا بوده‌اند، امکان تجربه نوعی بینایی را بدهد.
بااین‌حال، این ادعا هنوز در آزمایش‌های انسانی اثبات نشده است.
تحریک الکتریکی قشر بینایی می‌تواند در برخی شرایط احساس مشاهده نقاط نورانی ایجاد کند. این پدیده با عنوان فسفن شناخته می‌شود.
پژوهشگران امیدوارند با کنترل تعداد زیادی از این نقاط و الگوهای تحریک، بتوانند اطلاعات بصری ساده‌ای مانند موقعیت اشیا یا شکل‌های ابتدایی را منتقل کنند.
اما ایجاد چنین ادراکی با بینایی طبیعی، تشخیص دقیق چهره‌ها یا مشاهده تصاویر رنگی و باوضوح بالا تفاوت بسیار زیادی دارد.
کیفیت بینایی اولیه احتمالاً بسیار محدود خواهد بود
ماسک پیش‌تر کیفیت بینایی احتمالی نسخه‌های اولیه Blindsight را با گرافیک بازی‌های ویدیویی قدیمی مقایسه کرده بود.
این تشبیه نشان می‌دهد حتی در صورت موفقیت فناوری، انتظار می‌رود تصاویر اولیه بسیار ساده و کم‌جزئیات باشند.
در مراحل بعدی، نورالینک امیدوار است با افزایش تعداد نقاط تحریک و بهبود پردازش اطلاعات، وضوح ادراک بصری را افزایش دهد.
ماسک همچنین درباره امکان مشاهده اطلاعات خارج از محدوده بینایی طبیعی انسان، مانند داده‌های فروسرخ یا فرابنفش، صحبت کرده است.
بااین‌حال، این موارد فعلاً اهداف بلندمدت و فرضی هستند و شواهد بالینی برای تحقق آن‌ها وجود ندارد.
نورالینک تاکنون چه آزمایش‌هایی انجام داده است؟
نورالینک در سال‌های اخیر روی رابط‌های مغز و کامپیوتر آزمایش‌های متعددی انجام داده است.
بخش مهمی از نتایج انسانی منتشرشده این شرکت به تراشه Telepathy مربوط می‌شود که برای کمک به افراد دارای فلج شدید در کنترل رایانه و تجهیزات دیجیتال طراحی شده است.
نورالینک در ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد که تعداد شرکت‌کنندگان در آزمایش‌های انسانی آن به ۲۱ نفر رسیده است.
این آمار مربوط به برنامه‌های فعال رابط مغز و کامپیوتر شرکت است و نباید با تعداد دریافت‌کنندگان تراشه Blindsight اشتباه گرفته شود.
در زمینه بینایی مصنوعی نیز نورالینک آزمایش‌های پیش‌بالینی انجام داده است.
در ژوئن ۲۰۲۵، یکی از مهندسان شرکت درباره آزمایش تحریک قشر بینایی در میمون‌ها توضیح داد؛ آزمایش‌هایی که هدف آن‌ها بررسی امکان ایجاد ادراک بصری از طریق تحریک مغز بود.
بااین‌حال، نتایج کامل این آزمایش‌ها هنوز به‌صورت مقاله علمی داوری‌شده در دسترس عموم قرار نگرفته‌اند.
مجوز ویژه FDA برای Blindsight چه معنایی دارد؟
سازمان غذا و داروی آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۴ به پروژه Blindsight عنوان Breakthrough Device اعطا کرد.
این عنوان برای تجهیزات پزشکی نوآورانه‌ای در نظر گرفته می‌شود که ممکن است به درمان یا مدیریت بیماری‌ها و شرایط جدی کمک کنند.
دریافت این عنوان می‌تواند ارتباط سازنده با کارشناسان سازمان غذا و دارو و بررسی سریع‌تر بعضی مراحل توسعه را تسهیل کند.
اما این تصمیم به معنای صدور مجوز عرضه عمومی محصول یا اثبات موفقیت آن در انسان نیست.
نورالینک همچنان باید الزامات مربوط به ایمنی، اثربخشی و مجوزهای موردنیاز برای مطالعات انسانی را رعایت کند.
چرا بازگرداندن بینایی با تراشه مغزی دشوار است؟
بینایی طبیعی نتیجه فعالیت پیچیده چشم‌ها، عصب بینایی و شبکه‌های عصبی گسترده مغز است.
مغز برای تشخیص محیط باید اطلاعات مربوط به رنگ، عمق، حرکت، روشنایی و شکل اشیا را به‌صورت هماهنگ پردازش کند.
بازآفرینی حتی بخشی از این اطلاعات با تحریک الکتریکی، چالش‌های علمی و مهندسی قابل‌توجهی دارد.
پژوهشگران باید مشخص کنند چه الگوهای تحریکی می‌توانند ادراک بصری قابل‌تکرار و مفید ایجاد کنند.
علاوه بر این، ایمنی کاشت بلندمدت، پایداری الکترودها و تفاوت‌های ساختاری مغز افراد مختلف از موضوعات مهمی هستند که باید بررسی شوند.
این چالش‌ها به‌ویژه درباره افرادی که از بدو تولد نابینا بوده‌اند، پیچیده‌تر است؛ زیرا تجربه و سازمان‌دهی پردازش بینایی در مغز آن‌ها ممکن است متفاوت باشد.
آینده پروژه Blindsight چه خواهد شد؟
آغاز آزمایش‌های انسانی، در صورت دریافت مجوزهای لازم، مرحله‌ای مهم برای Blindsight خواهد بود.
در نخستین مطالعات، احتمالاً تمرکز اصلی بر بررسی ایمنی دستگاه و توانایی آن در ایجاد ادراک‌های بصری ساده خواهد بود.
پس از آن، پژوهشگران می‌توانند میزان کاربردی‌بودن این ادراک‌ها را در فعالیت‌های روزمره ارزیابی کنند.
بااین‌حال، هنوز نمی‌توان زمان عرضه تجاری Blindsight یا میزان موفقیت احتمالی آن را پیش‌بینی کرد.
در شرایط فعلی، مهم‌ترین واقعیت این است که نورالینک برای ایجاد بینایی مصنوعی تلاش می‌کند، اما بازگرداندن بینایی به انسان از طریق این تراشه هنوز یک دستاورد اثبات‌شده نیست.
دیدگاه‌ها