دانشمندان استرالیایی در پژوهشی جدید، گروهی از سلول‌های سیستم ایمنی را شناسایی کرده‌اند که می‌توانند نقش مهمی در مبارزه با یکی از تهاجمی‌ترین انواع سرطان ریه داشته باشند. این سلول‌ها که با نام سلول‌های T گاما دلتا شناخته می‌شوند، برخلاف بسیاری از سلول‌های ایمنی متداول، قادرند برخی سلول‌های سرطانی را از مسیر متفاوتی شناسایی و هدف قرار دهند.
براساس مطالعه‌ای که پژوهشگران مؤسسه تحقیقات پزشکی والتر و الیزا هال استرالیا با همکاری مراکز دانشگاهی و درمانی انجام داده‌اند، افزایش حضور این سلول‌ها در تومورهای سرطان ریه سلول کوچک با پاسخ بهتر به برخی درمان‌های ایمنی مرتبط است. نتایج این تحقیق در مجله معتبر Cancer Cell منتشر شده و می‌تواند مسیر توسعه درمان‌های مؤثرتر را هموار کند.
کشف نقش جدید سلول‌های ایمنی در مبارزه با سرطان ریه
سرطان ریه سلول کوچک یا Small Cell Lung Cancer که به اختصار SCLC نامیده می‌شود، یکی از تهاجمی‌ترین انواع سرطان ریه است.
این بیماری معمولاً رشد سریعی دارد و اگرچه ممکن است در مراحل اولیه به برخی درمان‌ها پاسخ دهد، احتمال بازگشت یا مقاومت آن در برابر درمان همچنان یک چالش مهم محسوب می‌شود.
در سال‌های اخیر، ایمنی‌درمانی به یکی از روش‌های مهم مقابله با سرطان تبدیل شده است. این روش تلاش می‌کند توانایی طبیعی سیستم ایمنی بدن را برای شناسایی و نابودی سلول‌های سرطانی تقویت کند.
بااین‌حال، سرطان ریه سلول کوچک اغلب در برابر برخی درمان‌های ایمنی مقاومت نشان می‌دهد.
پژوهش جدید نشان می‌دهد گروه خاصی از سلول‌های ایمنی ممکن است بتوانند بخشی از این مشکل را برطرف کنند.
سلول‌های T گاما دلتا چیستند و چگونه عمل می‌کنند؟
سلول‌های T یکی از اجزای مهم سیستم ایمنی بدن هستند و وظیفه شناسایی و مقابله با عوامل بیماری‌زا و سلول‌های غیرطبیعی را بر عهده دارند.
بیشتر سلول‌های T شناخته‌شده از گیرنده‌هایی با ساختار آلفا بتا استفاده می‌کنند؛ اما گروه کوچک‌تری از این سلول‌ها دارای گیرنده‌های گاما دلتا هستند.
این تفاوت باعث می‌شود سلول‌های T گاما دلتا بتوانند برخی نشانه‌های خطر را به روشی متفاوت شناسایی کنند.
یکی از ویژگی‌های مهم این سلول‌ها، توانایی شناسایی بعضی سلول‌های غیرطبیعی بدون وابستگی به مسیر متداول ارائه آنتی‌ژن از طریق مولکول‌های MHC-I است.
این قابلیت در مقابله با سرطان ریه سلول کوچک اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بسیاری از تومورهای این بیماری سطح پایینی از مولکول‌های MHC-I دارند.
در نتیجه، سلول‌های ایمنی متداول ممکن است در شناسایی این تومورها با مشکل مواجه شوند.
چرا سرطان ریه سلول کوچک از سیستم ایمنی فرار می‌کند؟
یکی از راهکارهای سلول‌های سرطانی برای فرار از سیستم ایمنی، کاهش نمایش مولکول‌هایی است که به سلول‌های T در شناسایی آن‌ها کمک می‌کنند.
مولکول‌های MHC-I در این فرایند نقش مهمی دارند و به سلول‌های ایمنی امکان می‌دهند تغییرات غیرطبیعی را تشخیص دهند.
در سرطان ریه سلول کوچک، فعالیت ژن‌های مرتبط با این مولکول‌ها ممکن است به دلیل تغییرات اپی‌ژنتیکی کاهش پیدا کند.
این مسئله می‌تواند عملکرد سلول‌های T متداول، به‌ویژه سلول‌های CD8، را محدود کند.
پژوهشگران به همین دلیل به دنبال سلول‌های ایمنی دیگری بودند که بتوانند بدون وابستگی کامل به این مسیر، سلول‌های سرطانی را شناسایی کنند.
نتایج مطالعه نشان داد سلول‌های T گاما دلتا یکی از گزینه‌های امیدوارکننده هستند.
بررسی نمونه‌های بیماران، ارتباط مهمی را آشکار کرد
پژوهشگران برای بررسی نقش این سلول‌ها، از روش‌های پیشرفته تحلیل تک‌سلولی استفاده کردند.
این فناوری به دانشمندان اجازه می‌دهد ویژگی‌ها و فعالیت ژن‌های سلول‌های مختلف را به‌صورت جداگانه بررسی کنند.
آن‌ها با تحلیل نمونه‌های توموری بیماران مبتلا به سرطان ریه سلول کوچک، حضور سلول‌های T گاما دلتا را در محیط تومور شناسایی کردند.
نکته مهم این بود که این سلول‌ها با وجود داشتن برخی نشانگرهای مرتبط با مهار فعالیت ایمنی، همچنان ویژگی‌های مولکولی مرتبط با توانایی نابودی سلول‌های سرطانی را حفظ کرده بودند.
پژوهشگران همچنین داده‌های دو کارآزمایی بالینی مهم را بررسی کردند.
نتایج نشان داد بیمارانی که تعداد بیشتری از این سلول‌ها در تومورشان حضور داشت، معمولاً پاسخ بهتری به درمان‌های مهارکننده PD-L1 نشان می‌دادند.
البته این یافته یک ارتباط آماری است و به‌تنهایی ثابت نمی‌کند افزایش تعداد این سلول‌ها در تمام بیماران باعث بهبود نتیجه درمان خواهد شد.
نقش داروی تارلاتاماب در فعال‌سازی سلول‌های ایمنی
یکی از بخش‌های مهم پژوهش به بررسی داروی تارلاتاماب (Tarlatamab) اختصاص داشت.
این دارو از گروه آنتی‌بادی‌های دوویژگی است؛ یعنی می‌تواند به دو هدف مولکولی متفاوت متصل شود.
تارلاتاماب از یک طرف به پروتئین DLL3 که روی بسیاری از سلول‌های سرطان ریه سلول کوچک وجود دارد متصل می‌شود و از طرف دیگر، گیرنده CD3 روی سلول‌های T را هدف قرار می‌دهد.
این سازوکار می‌تواند سلول‌های ایمنی را به سلول‌های سرطانی نزدیک کند و زمینه حمله به تومور را فراهم سازد.
پژوهشگران در آزمایش‌های پیش‌بالینی دریافتند سلول‌های T گاما دلتا نیز می‌توانند با کمک تارلاتاماب به نابودی سلول‌های سرطان ریه سلول کوچک بپردازند.
این یافته نشان می‌دهد ظرفیت درمانی تارلاتاماب ممکن است تنها به سلول‌های T متداول محدود نباشد.
بااین‌حال، میزان مشارکت سلول‌های گاما دلتا در پاسخ واقعی بیماران به این دارو هنوز به بررسی‌های بیشتری نیاز دارد.
یک داروی موجود می‌تواند سلول‌های سرطانی را آسیب‌پذیرتر کند
پژوهشگران در بخش دیگری از مطالعه، دارویی به نام زولدرونات (Zoledronate) را بررسی کردند.
این دارو پیش‌تر برای برخی مشکلات مرتبط با استخوان، از جمله عوارض استخوانی بعضی سرطان‌ها، مورد استفاده قرار گرفته است.
آزمایش‌های پیش‌بالینی نشان داد زولدرونات می‌تواند سلول‌های سرطان ریه سلول کوچک را نسبت به حمله زیرگروهی از سلول‌های T گاما دلتا با نام Vδ2 حساس‌تر کند.
به بیان ساده، این دارو در شرایط آزمایشگاهی باعث شد سلول‌های ایمنی راحت‌تر بتوانند سلول‌های سرطانی را هدف قرار دهند.
پژوهشگران همچنین دریافتند مولکولی به نام BTN2A1 در فرایند شناسایی و نابودی سلول‌های سرطانی توسط این زیرگروه از سلول‌های ایمنی نقش ضروری دارد.
این کشف می‌تواند به طراحی راهبردهایی کمک کند که سلول‌های سرطانی را برای حمله سیستم ایمنی آسیب‌پذیرتر می‌کنند.
بااین‌حال، استفاده از زولدرونات برای این هدف هنوز یک راهبرد تحقیقاتی است و نتایج مطالعه به معنای تأیید آن به‌عنوان درمان مستقل سرطان ریه سلول کوچک نیست.
آیا می‌توان از این سلول‌ها برای ساخت درمان‌های جدید استفاده کرد؟
یکی از چشم‌اندازهای مهم این پژوهش، توسعه درمان‌هایی است که به‌طور مستقیم از توانایی سلول‌های T گاما دلتا استفاده می‌کنند.
برای مثال، پژوهشگران می‌توانند در آینده روش‌هایی برای افزایش فعالیت این سلول‌ها، هدایت آن‌ها به سمت تومور یا ترکیب عملکردشان با داروهای ایمنی‌درمانی بررسی کنند.
همچنین احتمال دارد تعداد یا ویژگی‌های این سلول‌ها به‌عنوان نشانگر زیستی برای پیش‌بینی پاسخ بیماران به برخی درمان‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
بااین‌حال، پیش از استفاده گسترده از چنین روش‌هایی باید موضوعاتی مانند ایمنی، اثربخشی، انتخاب بیماران مناسب و عملکرد طولانی‌مدت درمان بررسی شود.
سلول‌های T گاما دلتا نیز گروهی کاملاً یکسان نیستند و زیرگروه‌های مختلف آن‌ها ممکن است در انواع سرطان نقش‌های متفاوتی داشته باشند.
بنابراین، توسعه درمان‌های آینده نیازمند شناخت دقیق‌تر رفتار این سلول‌ها در محیط تومور است.
آیا درمان قطعی سرطان ریه کشف شده است؟
خیر. با وجود اهمیت نتایج جدید، پژوهش منتشرشده در Cancer Cell هنوز به معنای کشف درمان قطعی سرطان ریه نیست.
بخش مربوط به ارتباط سلول‌های T گاما دلتا با پاسخ درمانی، از تحلیل نمونه‌ها و داده‌های بیماران به دست آمده است.
در مقابل، نتایج مربوط به تقویت حمله این سلول‌ها با استفاده از تارلاتاماب و زولدرونات، در مدل‌های پیش‌بالینی بررسی شده‌اند.
برای مشخص شدن اینکه این راهبردها واقعاً می‌توانند طول عمر یا کیفیت زندگی بیماران را بهبود دهند، به مطالعات بالینی اختصاصی نیاز است.
همچنین این تحقیق بر سرطان ریه سلول کوچک تمرکز دارد و نمی‌توان نتایج آن را بدون بررسی بیشتر به تمام انواع سرطان ریه تعمیم داد.
آینده ایمنی‌درمانی سرطان ریه پس از این کشف
یافته‌های جدید نشان می‌دهند سیستم ایمنی بدن ممکن است ظرفیت‌های بیشتری برای مقابله با سرطان ریه داشته باشد که هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌اند.
سلول‌های T گاما دلتا به دلیل توانایی شناسایی برخی سلول‌های سرطانی از مسیرهای متفاوت، گزینه‌ای امیدوارکننده برای تحقیقات آینده محسوب می‌شوند.
اهمیت این موضوع در سرطان ریه سلول کوچک بیشتر است؛ زیرا این بیماری می‌تواند با کاهش مولکول‌های شناسایی‌کننده، از حمله بخشی از سیستم ایمنی فرار کند.
نتایج پژوهش استرالیایی مسیرهای تازه‌ای برای بررسی ترکیب داروهای موجود با روش‌های تقویت ایمنی پیشنهاد می‌کند.
اگر مطالعات آینده بتوانند ایمنی و اثربخشی این راهبردها را در بیماران تأیید کنند، ممکن است گزینه‌های درمانی جدیدی برای یکی از دشوارترین انواع سرطان ریه فراهم شود.
دیدگاه‌ها