اسناد تازه منتشرشده در پرونده‌های حقوقی متا نشان می‌دهند که کارکنان این شرکت در سال ۲۰۲۳ درباره راهبردی محرمانه برای تضعیف اعتبار جاناتان هایت (Jonathan Haidt)، روان‌شناس اجتماعی و از منتقدان سرشناس شبکه‌های اجتماعی، گفت‌وگو کرده بودند. نکته جالب اینکه افشای این موضوع حتی باعث اعتراض پژوهشگرانی شده که سال‌ها با دیدگاه‌های علمی هایت مخالفت کرده‌اند.
به گزارش The Verge در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۲ آبان ۱۴۰۵)، اسناد داخلی متا به طرحی با عنوان Whisper Strategy یا «استراتژی زمزمه‌ای» اشاره دارند که هدف احتمالی آن تأثیرگذاری غیرمستقیم بر دیدگاه جامعه دانشگاهی درباره هایت بوده است. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست این ایده‌ها هرگز به مرحله اجرا رسیده‌اند یا خیر.
متا به دنبال تخریب اعتبار یکی از بزرگ‌ترین منتقدان خود بود؟
جاناتان هایت، استاد دانشگاه نیویورک و نویسنده کتاب «نسل مضطرب» (The Anxious Generation)، از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگرانی است که درباره پیامدهای استفاده گسترده نوجوانان از گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی هشدار داده است.
هایت معتقد است گسترش این فناوری‌ها یکی از عوامل مهم مشکلات سلامت روان در میان نوجوانان بوده و از محدودیت‌های سنی برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی حمایت می‌کند.
دیدگاه‌های او در سال‌های اخیر توجه سیاست‌گذاران، والدین و رسانه‌ها را جلب کرده و در بحث‌های مربوط به تنظیم مقررات پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام نقش داشته است.
اکنون اسناد دادگاهی نشان می‌دهند که برخی کارکنان متا در مارس ۲۰۲۳ درباره راه‌هایی برای کاهش اعتبار علمی و رسانه‌ای این پژوهشگر بحث کرده بودند.
استراتژی زمزمه‌ای متا چه بود؟
بر اساس یادداشت‌های داخلی منتشرشده، کارکنان متا درباره راهبردی با عنوان Whisper Strategy گفت‌وگو کرده بودند.
این رویکرد به‌جای پاسخ مستقیم و عمومی به ادعاهای هایت، بر تشویق دیگر پژوهشگران به انتقاد از او و گسترش این انتقادها در فضای دانشگاهی و رسانه‌ای تمرکز داشت.
در یکی از یادداشت‌های مربوط به هشتم مارس ۲۰۲۳، هدف مطرح‌شده این بود که جامعه دانشگاهی به مخالفت آشکار با هایت ترغیب شود تا رسانه‌ها اعتبار علمی او را زیر سؤال ببرند.
این اسناد همچنین به احتمال انتشار مقاله‌ای انتقادی علیه پژوهش‌های هایت اشاره می‌کنند.
بااین‌حال، وجود چنین پیشنهادهایی در یادداشت‌های داخلی به معنای اجرای قطعی یک کارزار سازمان‌یافته نیست. مدارک منتشرشده تاکنون نشان نمی‌دهند که متا این برنامه را عملی کرده باشد.
حتی منتقدان جاناتان هایت هم از متا انتقاد کردند
یکی از مهم‌ترین بخش‌های ماجرا، واکنش پژوهشگرانی است که خود از منتقدان علمی جاناتان هایت محسوب می‌شوند.
اندرو گلمن (Andrew Gelman)، استاد آمار و علوم سیاسی دانشگاه کلمبیا، پیش‌تر روش‌های پژوهشی هایت را نقد کرده بود.
نامی مشابه نام خانوادگی او در یادداشت‌های متا دیده می‌شود؛ موضوعی که باعث مطرح‌شدن پرسش‌هایی درباره احتمال مشارکت او در برنامه پیشنهادی شده است.
گلمن اعلام کرده که هیچ‌گاه از سوی متا برای تخریب اعتبار جاناتان هایت مورد تماس قرار نگرفته است.
او همچنین توضیح داده که در سال ۲۰۱۶ کمک مالی ۲۵ هزار دلاری بدون شرطی از طریق دانشگاه کلمبیا دریافت کرده بود، اما این کمک هیچ ارتباطی با پژوهش‌های هایت یا تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان نداشته است.
گلمن تأکید کرده که شرکت‌ها حق دارند در بحث‌های علمی مشارکت کنند، اما تلاش پشت‌پرده برای جهت‌دهی به این بحث‌ها را نامناسب می‌داند.
واکنش پژوهشگران مستقل به اسناد متا
کریس فرگوسن (Chris Ferguson)، استاد روان‌شناسی دانشگاه استتسون، نیز از دیگر پژوهشگرانی است که به این ماجرا واکنش نشان داده است.
فرگوسن پیش‌تر در پژوهش‌های خود درباره قدرت شواهد مربوط به رابطه علت‌ومعلولی میان استفاده از شبکه‌های اجتماعی و مشکلات سلامت روان نوجوانان تردید کرده بود.
او با وجود ادامه مخالفت علمی با هایت، ایده اجرای یک کارزار پنهانی علیه هر پژوهشگر را محکوم کرده است.
پژوهشگران دیگری مانند کندیس اودجرز (Candice Odgers) و دانا بوید (danah boyd) نیز بر استقلال دیدگاه‌های علمی خود از متا تأکید کرده‌اند.
این واکنش‌ها نشان می‌دهند که مخالفت با نتیجه‌گیری‌های علمی هایت لزوماً به معنای حمایت از رفتار احتمالی متا نیست.
جاناتان هایت چه پاسخی به افشاگری‌ها داد؟
جاناتان هایت در واکنش به انتشار اسناد اعلام کرده که از مطرح‌شدن چنین راهبردهایی در متا تعجب نکرده است.
او معتقد است شرکت‌هایی که با انتقادهای جدی درباره محصولات خود مواجه می‌شوند، ممکن است به‌جای پاسخ مستقیم به شواهد، تلاش کنند اعتبار منتقدان را زیر سؤال ببرند.
هایت همچنین رویکرد مطرح‌شده در اسناد را با شیوه‌های تاریخی شرکت‌های بزرگ دخانیات برای تأثیرگذاری بر بحث‌های علمی مقایسه کرده است.
بااین‌حال، او تصریح کرده که مدرکی در اختیار ندارد که نشان دهد پژوهشگران منتقدش برای مخالفت با او از متا پول دریافت کرده‌اند.
هایت بر اهمیت بحث علمی آزاد تأکید کرده و گفته است نقدهای مستند و مستقل باید بخشی از فرایند طبیعی پژوهش باشند.
آیا تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان ثابت شده است؟
یکی از مهم‌ترین نکات این پرونده، تفاوت میان رفتار احتمالی متا و اعتبار علمی نظریه‌های جاناتان هایت است.
هایت معتقد است گسترش استفاده از گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی نقش مهمی در افزایش مشکلات سلامت روان نوجوانان داشته است.
در مقابل، برخی پژوهشگران می‌گویند شواهد موجود برای نسبت‌دادن بخش عمده این مشکلات به شبکه‌های اجتماعی کافی نیست.
این گروه به تفاوت میان همبستگی آماری و رابطه علت‌ومعلولی اشاره می‌کنند و معتقدند عواملی مانند شرایط خانوادگی، محیط آموزشی، فشارهای اجتماعی و تفاوت‌های فردی نیز باید بررسی شوند.
از سوی دیگر، پژوهش‌هایی وجود دارند که نشان می‌دهند برخی الگوهای استفاده از شبکه‌های اجتماعی می‌توانند برای گروه‌هایی از نوجوانان با پیامدهای نامطلوب همراه باشند.
بنابراین، افشای اسناد متا به‌تنهایی نه نظریه هایت را اثبات می‌کند و نه انتقادهای علمی از آن را بی‌اعتبار می‌سازد.
اسناد متا چگونه منتشر شدند؟
یادداشت‌های داخلی متا در جریان پرونده‌های حقوقی مرتبط با ایمنی کودکان و نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند.
در این پرونده‌ها، شاکیان از جمله برخی مناطق آموزشی آمریکا، شرکت‌های فناوری را به پنهان‌کردن یا کم‌اهمیت جلوه‌دادن خطرات احتمالی محصولاتشان متهم کرده‌اند.
اسناد موردبحث به جلسات داخلی متا در مارس ۲۰۲۳ مربوط می‌شوند؛ یعنی پیش از انتشار کتاب پرفروش «نسل مضطرب» در سال ۲۰۲۴.
انتشار این یادداشت‌ها پرسش‌هایی درباره شیوه مواجهه شرکت‌های فناوری با پژوهش‌های انتقادی و میزان شفافیت آن‌ها در بحث‌های عمومی ایجاد کرده است.
متا در پاسخ به درخواست اظهارنظر The Verge درباره این موضوع، توضیحی ارائه نکرده است.
جنجال متا چه تأثیری بر آینده شبکه‌های اجتماعی دارد؟
افشای گفت‌وگوهای داخلی متا بار دیگر موضوع استقلال تحقیقات علمی درباره شبکه‌های اجتماعی را به مرکز توجه آورده است.
شرکت‌های فناوری می‌توانند در پژوهش‌های مرتبط با محصولات خود مشارکت کنند و از یافته‌های علمی انتقاد کنند، اما شفافیت درباره منابع مالی و شیوه تأثیرگذاری بر مباحث دانشگاهی اهمیت زیادی دارد.
این پرونده نشان می‌دهد حتی پژوهشگرانی که درباره تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر نوجوانان اختلاف‌نظر دارند، می‌توانند درباره ضرورت استقلال علمی و مخالفت با کارزارهای پشت‌پرده موضع مشترکی داشته باشند.
در نهایت، هنوز مشخص نیست متا برنامه پیشنهادی سال ۲۰۲۳ را اجرا کرده است یا خیر. همچنین اختلاف علمی درباره میزان و چگونگی تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان همچنان پابرجاست.
آنچه این پرونده را مهم می‌کند، ضرورت تفکیک نقد علمی مستقل از تلاش احتمالی شرکت‌ها برای مدیریت پنهانی افکار عمومی است.
دیدگاه‌ها