برای چند دهه یک قانون تقریباً ثابت در صنعت فناوری وجود داشت: با پیشرفت فناوری، دستگاههای الکترونیکی قدرتمندتر میشدند و هزینه ارائه همان سطح از توان پردازشی کاهش پیدا میکرد. اما انفجار هوش مصنوعی حالا این روند را به چالش کشیده است.
تکراتو به نقل از زومیت گزارش میدهد، سرمایهگذاری بیسابقه شرکتهای فناوری روی دیتاسنترهای هوش مصنوعی تقاضا برای حافظه و تراشههای پیشرفته را بهشدت افزایش داده و اثر این اتفاق حالا از سرورها فراتر رفته و به بازار گوشی، لپتاپ، کامپیوتر و کنسول بازی رسیده است.
نتیجه برای مصرفکننده ساده است: احتمالاً باید مدت بیشتری با قیمتهای بالاتر کنار بیاید.
هوش مصنوعی ظرفیت کارخانههای تراشه را میبلعد
مدلهای هوش مصنوعی برای آموزش و اجرا به حجم عظیمی از توان پردازشی و حافظه نیاز دارند.
در مرکز این زیرساختها حافظههای HBM قرار گرفتهاند؛ حافظههایی با پهنای باند بسیار بالا که در کنار پردازندههایی مانند شتابدهندههای انویدیا مورد استفاده قرار میگیرند.
تقاضای بسیار زیاد شرکتهایی مانند مایکروسافت، گوگل، متا و دیگر اپراتورهای دیتاسنتر باعث شده تولید HBM به یکی از سودآورترین بخشهای صنعت حافظه تبدیل شود.
مشکل اینجاست که ظرفیت تولید تراشه نامحدود نیست.
وقتی تولیدکنندگان ظرفیت بیشتری را به HBM و حافظههای سروری اختصاص میدهند، عرضه حافظههای مورد استفاده در محصولات مصرفی تحت فشار قرار میگیرد.
این همان نقطهای است که تب هوش مصنوعی مستقیماً به قیمت گوشی و لپتاپ شما ارتباط پیدا میکند.
قیمت حافظه با سرعتی عجیب بالا رفته است
بازار حافظه اکنون یکی از شدیدترین دورههای افزایش قیمت خود را تجربه میکند.
براساس گزارشهای بازار، قیمت برخی انواع رم طی یک سال چند برابر شده و قراردادهای تأمین حافظه نیز با افزایشهای سنگین روبهرو شدهاند.
TrendForce میگوید قیمت قراردادی DRAM سرور پس از افزایش تجمعی ۶۴ درصدی در نیمه دوم سال ۲۰۲۵، در سال ۲۰۲۶ میتواند مجموعاً حدود ۲۷۰ درصد افزایش پیدا کند.
Enterprise SSD نیز شرایط مشابهی دارد و افزایش تجمعی قیمت آن در سال جاری حدود ۲۳۵ درصد پیشبینی شده است.
حتی HBM که مستقیماً برای زیرساخت AI استفاده میشود، احتمالاً در سال ۲۰۲۷ نیز با افزایش قیمت قابل توجهی روبهرو خواهد شد.
چرا گوشی و لپتاپ هم گران میشوند؟
حافظه یکی از قطعات اصلی تقریباً تمام دستگاههای دیجیتال مدرن است.
گوشی هوشمند به DRAM و NAND نیاز دارد؛ لپتاپ و کامپیوتر به RAM و SSD وابستهاند و کنسولهای بازی نیز بدون حافظه پرسرعت نمیتوانند عملکرد مورد انتظار را ارائه دهند.
بنابراین افزایش هزینه حافظه مستقیماً هزینه ساخت دستگاه را بالا میبرد.
تولیدکنندگان در چنین شرایطی چند انتخاب بیشتر ندارند: قیمت محصول را افزایش دهند، حاشیه سود خود را کاهش دهند یا مشخصات سختافزاری دستگاه را پایین بیاورند.
در عمل احتمالاً ترکیبی از هر سه راهکار را در محصولات آینده خواهیم دید.
برخی شرکتها همین حالا نیز افزایش قیمت محصولات خود را آغاز کردهاند و تحلیلگران انتظار دارند بخش بیشتری از افزایش هزینه قطعات طی ماههای آینده به مصرفکننده منتقل شود.
کنسولهای بازی هم از بحران در امان نیستند
تأثیر بحران حافظه فقط به کامپیوتر و گوشی محدود نمیشود.
صنعت بازی یکی از بخشهایی است که افزایش هزینه سختافزار میتواند فشار قابل توجهی بر آن وارد کند.
کنسولها معمولاً با حاشیه سود سختافزاری محدودی فروخته میشوند و افزایش شدید قیمت حافظه میتواند مدل اقتصادی آنها را بههم بزند.
مایکروسافت، سونی و نینتندو همگی با افزایش هزینه قطعات مواجه هستند و قیمت سختافزار بازی در بازارهای مختلف طی این دوره تحت فشار قرار گرفته است.
این مسئله برای نسل بعدی کنسولها اهمیت بیشتری خواهد داشت؛ زیرا افزایش بیش از حد قیمت میتواند مستقیماً تعداد خریداران را کاهش دهد.
وضعیت احتمالاً در ۲۰۲۷ هم عادی نمیشود
اگر منتظر کاهش سریع قیمتها هستید، فعلاً خبر چندان امیدوارکنندهای وجود ندارد.
تولیدکنندگان حافظه درحال سرمایهگذاری برای افزایش ظرفیت هستند، اما ساخت و راهاندازی کارخانههای جدید تراشه فرایندی سریع نیست.
در مقابل، تقاضای دیتاسنترهای هوش مصنوعی همچنان با سرعت بالایی رشد میکند.
TrendForce پیشبینی میکند مجموع سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ خدمات ابری در سال ۲۰۲۶ حدود ۹۸ درصد افزایش پیدا کند و در سال ۲۰۲۷ نیز ۵۰ درصد دیگر رشد داشته باشد.
حتی عجیبتر اینکه طبق برآورد این مؤسسه، DRAM و NAND میتوانند در سال ۲۰۲۷ حدود ۶۸ درصد از کل هزینه سرمایهای این شرکتها را به خود اختصاص دهند.
در چنین شرایطی بعید است فشار روی بازار حافظه بهسرعت از بین برود.
هزینه واقعی انقلاب هوش مصنوعی را کاربران هم میپردازند
رونق هوش مصنوعی تاکنون بیشتر با مدلهای جدید، دیتاسنترهای عظیم و سرمایهگذاری صدها میلیارد دلاری شرکتهای فناوری شناخته شده است؛ اما اثر جانبی این رقابت حالا به بازار محصولات مصرفی رسیده.
شرکتهای هوش مصنوعی برای دسترسی به تراشه، حافظه و ظرفیت تولید با یکدیگر رقابت میکنند و توان مالی بسیار بیشتری نسبت به بازار محصولات ارزانقیمت مصرفی دارند.
درنتیجه بخشی از زنجیره تأمین طبیعی است که به سمت محصولاتی حرکت کند که حاشیه سود بیشتری دارند.
این اتفاق الزاماً به این معنی نیست که گوشی و لپتاپ «دیگر هرگز» ارزان نمیشوند. بازار حافظه تاریخی چرخهای دارد و افزایش ظرفیت تولید یا کاهش تقاضای AI میتواند در آینده شرایط را تغییر دهد.
اما حداقل در کوتاهمدت، نشانهها به نفع مصرفکننده نیستند.
هوش مصنوعی فقط هزینه ساخت دیتاسنترهای میلیارددلاری را بالا نبرده؛ بخشی از هزینه این انقلاب در نهایت میتواند روی برچسب قیمت گوشی، لپتاپ، کامپیوتر و کنسولی ظاهر شود که کاربران عادی قصد خریدشان را دارند.
دیدگاهها