OpenAI از دستاوردی رونمایی کرده که در صورت تأیید نهایی جامعه ریاضیات، میتواند به یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ هوش مصنوعی تبدیل شود. این شرکت میگوید یک سیستم هوش مصنوعی داخلی موفق شده مسئله مشهور «وجود و همواری ناویر–استوکس» را حل کند؛ مسئلهای که حدود ۹۰ سال ذهن ریاضیدانان را درگیر کرده است.
نکته عجیب ماجرا اینجاست که سیستم OpenAI تنها حدود ۸۸ ساعت برای رسیدن به راهحل زمان نیاز داشته است.
مسئله ناویر–استوکس چیست؟
معادلات ناویر–استوکس برای توصیف حرکت سیالاتی مانند آب و هوا استفاده میشوند و در حوزههایی مثل طراحی هواپیما، پیشبینی وضعیت آبوهوا و حتی بررسی جریان خون کاربرد دارند.
اما یک سؤال اساسی درباره این معادلات برای دههها بدون پاسخ باقی مانده بود: آیا ممکن است یک جریان سیال که در ابتدا کاملاً منظم است، در مدت زمانی محدود به نقطهای برسد که سرعت در مدل ریاضی بدون محدودیت افزایش پیدا کند؟
این همان مسئلهای است که مؤسسه Clay Mathematics Institute آن را در سال ۲۰۰۰ بهعنوان یکی از هفت «مسئله هزاره» انتخاب کرد و برای حل آن جایزه یک میلیون دلاری در نظر گرفت.
OpenAI ادعا میکند سیستم هوش مصنوعی این شرکت اکنون نشان داده است که چنین تکینگیای میتواند در زمان محدود ایجاد شود.
۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی وارد میدان شدند
مقیاس محاسباتی پروژه OpenAI شاید بهاندازه خود نتیجه جالب باشد.
این شرکت از یک مدل داخلی استفاده کرده که به گفته OpenAI، بهطور قابلتوجهی از GPT-6 Astra قدرتمندتر است.
در مرحله اصلی پروژه، حدود ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی بهصورت همزمان روی مسئله کار کردند. عاملها به گروههای مختلف تقسیم شده بودند و هر گروه مسیر متفاوتی را برای حل مسئله بررسی میکرد.
سرانجام این سیستم حدود ۸۸ ساعت پس از آغاز پروژه به راهحل موردنظر رسید.
پس از آن، GPT-6 Astra حدود ۱۷ ساعت دیگر برای رسمیسازی و بررسی اثبات با Lean زمان صرف کرد.
مقیاس کل عملیات نیز خیرهکننده بود. عاملهای OpenAI در جریان تلاش برای حل ناویر–استوکس حدود ۲.۷ میلیون پیام ردوبدل کردند و تقریباً ۱۳۰ میلیارد توکن خروجی تولید شد.
مدل مرموز OpenAI هنوز منتشر نشده است
یکی از مهمترین بخشهای این خبر، مدلی است که پشت این دستاورد قرار دارد.
OpenAI میگوید از ۲۸ آگوست آموزش یک مدل داخلی جدید را آغاز کرده که در بنچمارکهای مختلف، بهخصوص ریاضیات، عملکرد بیسابقهای نشان داده است.
این مدل هنوز در اختیار کاربران قرار نگرفته و حتی فرایند آموزش آن نیز ادامه دارد.
OpenAI صراحتاً اعلام کرده مدلی که عاملهای این پروژه را هدایت کرده، بهطور قابلتوجهی از GPT-6 Astra توانمندتر است.
بنابراین شاید دستاورد ناویر–استوکس فقط یک خبر ریاضی نباشد؛ بلکه پیشنمایشی از سطح توانایی نسل بعدی مدلهای OpenAI نیز محسوب شود.
اما یک جنجال بزرگ شکل گرفت
کمی بعد از انتشار خبر، ماجرا وارد مرحله جنجالیتری شد.
Tristan Buckmaster، استاد ریاضیات دانشگاه نیویورک، همراه با Levent Alpöge، پژوهشگر Anthropic، روی مسائل مرتبط با دینامیک سیالات کار کرده بودند و در تحقیقات خود از مدلهای هوش مصنوعی از جمله ابزارهای OpenAI استفاده میکردند.
Buckmaster درباره این موضوع ابراز نگرانی کرد که آیا اطلاعات پژوهشی واردشده در Codex میتوانسته بهنوعی در توسعه سیستم OpenAI نقش داشته باشد یا خیر.
OpenAI میگوید برای حل این مسئله به دادههای مشخص و خصوصی این پژوهشگران دسترسی نداشته است.
بااینحال شرکت یک احتمال را کاملاً رد نکرده است: اینکه دادههای ناشناس حاصل از استفاده آنها از محصولات OpenAI ممکن است به بهبود مدلهای این شرکت کمک کرده باشد.
OpenAI این احتمال را بعید میداند، اما همین موضوع بحث گستردهای درباره مالکیت و اعتبار پژوهشهای علمی در عصر هوش مصنوعی ایجاد کرده است.
جایزه یک میلیون دلاری چه میشود؟
OpenAI اعلام کرده قصد ندارد جایزه یک میلیون دلاری مربوط به مسئله ناویر–استوکس را دریافت کند.
البته ادعای OpenAI هنوز باید توسط ریاضیدانان مستقل بهدقت بررسی شود و انتشار یک اثبات بهتنهایی بهمعنای پذیرش رسمی حل یکی از مسائل هزاره نیست.
بااینحال اگر اثبات OpenAI از بررسیهای علمی سربلند بیرون بیاید، اهمیت آن فقط به حل یک مسئله قدیمی محدود نخواهد شد.
تا امروز هوش مصنوعی بیشتر بهعنوان ابزاری برای کمک به دانشمندان شناخته میشد؛ اما این اتفاق میتواند نشان دهد مدلهای پیشرفته در حال ورود به مرحلهای هستند که خودشان قادر به انجام پژوهشهای بنیادی و ارائه پاسخ برای مسائل حلنشده علمی هستند.
و شاید مهمترین بخش داستان همین باشد: مسئلهای که نسلهای مختلف ریاضیدانان نتوانستند حل کنند، ممکن است توسط هزاران عامل هوش مصنوعی ظرف کمتر از چهار روز شکسته شده باشد.
دیدگاهها