خانواده QW یکی از شناختهشدهترین سامانههای پدافند هوایی قابل حمل ساخت چین است؛ موشکهایی کوچک و قابل حمل که برای مقابله با اهداف هوایی در ارتفاع پایین، از جمله بالگردها و هواپیماها طراحی شدهاند. دو عضو مهم این خانواده، QW-1 و QW-2 هستند که علاوه بر چین، فناوری آنها در برخی کشورهای دیگر نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
QW-1؛ آغاز خانواده چیانوی
QW-1 یا QianWei-1 یک سامانه پدافند هوایی دوشپرتاب است که توسعه آن به اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمیگردد.
این سامانه از هدایت فروسرخ غیرفعال برای پیدا کردن و دنبال کردن هدف استفاده میکند. به همین دلیل پس از قفل شدن جستجوگر روی هدف و شلیک موشک، نیازی به هدایت مداوم توسط اپراتور وجود ندارد.
QW-1 برای مقابله با اهدافی مانند هواپیماهای تاکتیکی و بالگردهایی که در ارتفاع پایین فعالیت میکنند طراحی شده و در دسته سامانههای MANPADS قرار میگیرد.
مشخصات QW-1
برد مؤثر QW-1 حدود ۵ کیلومتر اعلام شده و این سامانه میتواند اهدافی را در ارتفاع تقریبی ۳۰ متر تا ۴ کیلومتر درگیر کند.
موشک حدود ۱.۵ متر طول دارد و سامانه همراه با موشک وزنی در حدود ۱۷ کیلوگرم دارد. استفاده از موتور راکتی سوخت جامد نیز امکان رسیدن به سرعت مافوق صوت را برای موشک فراهم میکند.
کلاهک QW-1 از نوع انفجاری-ترکشزا است و سامانه هدایت آن با استفاده از جستجوگر فروسرخ، تابش حرارتی هدف را برای هدایت موشک دنبال میکند.
QW-2؛ نسل پیشرفتهتر وارد میدان میشود
چین در ادامه توسعه خانواده QW، نسخه پیشرفتهتر QW-2 را معرفی کرد.
یکی از مهمترین تغییرات این نسل افزایش محدوده درگیری است. برد مؤثر QW-2 به حدود ۶ کیلومتر میرسد و امکان درگیری با اهداف در ارتفاع بسیار پایین نیز بهبود یافته است.
حداقل ارتفاع درگیری در این نسخه حدود ۱۰ متر و حداکثر ارتفاع مؤثر آن حدود ۴ کیلومتر اعلام شده است.
مقاومت بیشتر در برابر فلر
یکی از نقاط مهم در توسعه QW-2، ارتقای جستجوگر فروسرخ آن است.
هواگردهای نظامی برای منحرف کردن موشکهای حرارتی میتوانند از فلر استفاده کنند؛ منابع حرارتی بسیار داغی که با هدف فریب جستجوگر موشک از هواگرد پرتاب میشوند.
برای QW-2 از جستجوگر فروسرخ دوطیفی و سامانههای پردازش سیگنال پیشرفتهتر استفاده شده است تا توانایی سامانه در تفکیک هدف واقعی از اقدامات متقابل حرارتی افزایش پیدا کند.
QW-1 و ارتباط آن با میثاق ایران
یکی از نکات قابل توجه درباره خانواده QW، ارتباط فناوری آن با سامانههای پدافندی ایران است.
گزارشهای منابع بینالمللی، میثاق-۱ ایران را مرتبط با QW-1 میدانند. مؤسسه SIPRI نیز در گزارشی درباره تسلیحات مورد استفاده حزبالله در جنگ سال ۲۰۰۶، از QW-1 و نسخه تولیدشده در ایران با نام Misagh-1 یاد کرده است.
منابع پژوهشی دیگر نیز گزارش دادهاند که ایران در دهه ۱۹۹۰ سامانههای QW-1 را وارد کرده و سپس نمونههای مرتبط با این خانواده را در داخل کشور تولید کرده است.
این موضوع خانواده QW را به یکی از نمونههای قابل توجه انتقال و بومیسازی فناوری سامانههای پدافندی قابل حمل در منطقه تبدیل میکند.
QW-1 در برابر QW-2
QW-1 برد مؤثری در حدود ۵ کیلومتر دارد، در حالی که این رقم در QW-2 به حدود ۶ کیلومتر افزایش یافته است.
حداقل ارتفاع درگیری نیز از حدود ۳۰ متر در QW-1 به حدود ۱۰ متر در QW-2 کاهش پیدا کرده است. QW-2 علاوه بر این تغییرات، از جستجوگر پیشرفتهتری برای افزایش مقاومت در برابر اقدامات متقابل حرارتی بهره میبرد.
با وجود ابعاد نسبتاً کوچک، چنین سامانههایی میتوانند بخشی از لایه پدافند هوایی کوتاهبرد را تشکیل دهند؛ بهخصوص در برابر اهدافی که در ارتفاع پایین فعالیت میکنند.
خانواده QW در طول سالها نیز به نسخههای متعددی توسعه پیدا کرده و نمونههای مختلف آن به کشورهای گوناگون صادر شدهاند. ارتباط فناوری این خانواده با سامانههای دیگری مانند میثاق ایران نیز اهمیت QW را فراتر از نیروهای مسلح چین کرده است.
دیدگاهها