گزارش جدید بنیاد کارنگی از نگرانی پنتاگون درباره احتمال حمله پهپادی ایران به بمب‌افکن‌های استراتژیک آمریکا در انگلیس پرده برمی‌دارد. بر اساس این گزارش، فرماندهان آمریکایی در اوایل اکتبر ۲۰۲۶ تصمیم گرفتند ۱۲ بمب‌افکن B-1 Lancer را از پایگاه هوایی فرفورد خارج کنند؛ هواپیماهایی که ارزش مجموع آن‌ها حدود ۳.۸ میلیارد دلار برآورد شده است.
این اتفاق از نگاه نویسنده گزارش، نشانه‌ای از تغییر ماهیت جنگ‌های مدرن است؛ دورانی که پهپادهای نسبتاً ارزان می‌توانند تهدیدی جدی برای تجهیزات نظامی چند میلیارد دلاری ایجاد کنند.
چرا آمریکا ۱۲ بمب‌افکن B-1 را از انگلیس خارج کرد؟
استیو فلدستاین، پژوهشگر ارشد بنیاد کارنگی، در تحلیلی که ۱۵ اکتبر منتشر شد، توضیح می‌دهد که آمریکا از ماه مارس تعدادی از بمب‌افکن‌های دوربرد B-1 Lancer را در پایگاه RAF Fairford در جنوب انگلیس مستقر کرده بود.
این هواپیماها برای پشتیبانی از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران در منطقه به کار گرفته شده بودند.
بمب‌افکن B-1 به دلیل توانایی پرواز با سرعت مافوق صوت و حمل حجم زیادی از مهمات هدایت‌شونده و غیرهدایت‌شونده، یکی از تجهیزات مهم نیروی هوایی آمریکا محسوب می‌شود.
طبق گزارش کارنگی، ۱۲ بمب‌افکن مستقر در فرفورد مجموعاً حدود ۳.۸ میلیارد دلار ارزش داشتند و تقریباً یک‌چهارم ناوگان B-1 آمریکا را تشکیل می‌دادند.
در آخر هفته منتهی به ۳ اکتبر، فرماندهان آمریکایی دستور خروج فوری این هواپیماها را صادر کردند.
این تصمیم ظاهراً با چنان سرعتی گرفته شد که طبق روایت رسانه‌ای مورد استناد کارنگی، هماهنگی لازم برای سوخت‌رسانی هوایی به همه بمب‌افکن‌ها در زمان برخاستن انجام نشده بود.
گزارش‌ها درباره طرح حمله پهپادی ایران چه می‌گویند؟
بر اساس اطلاعات امنیتی نقل‌شده در گزارش کارنگی، مقام‌های آمریکایی نگران برنامه‌ریزی احتمالی سپاه پاسداران برای حمله‌ای چندمرحله‌ای با استفاده از پهپادهای مسلح به پایگاه فرفورد بودند.
مطابق این روایت، تهدید احتمالی متوجه بمب‌افکن‌های مستقر در محوطه باز پایگاه و نیروهای آمریکایی حاضر در آن بود.
نویسنده کارنگی تأکید می‌کند که همین نگرانی برای تصمیم‌گیری فوری درباره خروج هواپیماهای گران‌قیمت کافی بوده است.
بااین‌حال، باید میان گزارش اطلاعاتی درباره یک طرح احتمالی و وقوع حمله تفاوت قائل شد. در این تحلیل، اجرای حمله پهپادی ایران به پایگاه فرفورد گزارش نشده است.
همچنین جزئیات مورد اشاره مبتنی بر گزارش‌های رسانه‌ای و اطلاعات امنیتی نقل‌شده هستند و همه آن‌ها به‌طور مستقل و عمومی قابل راستی‌آزمایی نیستند.
شباهت تهدید احتمالی ایران با عملیات پهپادی اوکراین
گزارش کارنگی برای توضیح نگرانی پنتاگون به عملیات Spider’s Web اوکراین علیه پایگاه‌های هوایی روسیه در سال ۲۰۲۵ اشاره می‌کند.
در آن عملیات، اوکراین از پهپادهای کوچک برای حمله به هواپیماهای نظامی روسیه استفاده کرد.
بر اساس آمارهای گزارش‌شده که در تحلیل کارنگی نقل شده‌اند، ده‌ها هواپیمای روسی هدف قرار گرفتند و تعدادی از آن‌ها به‌طور کامل منهدم شدند.
هرچند آمار دقیق خسارت‌ها و ارزیابی مستقل آن‌ها محل بررسی است، این عملیات نمونه‌ای از آسیب‌پذیری دارایی‌های نظامی گران‌قیمت در برابر حملات پهپادی محسوب می‌شود.
از نگاه نویسنده، نگرانی آمریکا درباره فرفورد نشان می‌دهد تجربه عملیات‌های پهپادی در یک جنگ می‌تواند بر ارزیابی تهدید در مناطق دیگر جهان نیز تأثیر بگذارد.
چگونه پهپادهای ارزان معادلات جنگ را تغییر داده‌اند؟
یکی از محورهای اصلی گزارش کارنگی، گسترش سریع فناوری‌های نظامی در جهان است.
در گذشته، توسعه سامانه‌های پیشرفته نظامی عمدتاً به دولت‌هایی محدود بود که از بودجه‌های سنگین، صنایع دفاعی گسترده و مراکز تحقیقاتی پیشرفته برخوردار بودند.
اما گسترش پهپادهای تجاری، چاپ سه‌بعدی و ابزارهای هوش مصنوعی باعث شده دانش و برخی امکانات فنی با سرعت بیشتری در دسترس بازیگران مختلف قرار بگیرد.
نویسنده توضیح می‌دهد که فناوری‌های نظامی دیگر الزاماً فقط از قدرت‌های بزرگ به کشورهای کوچک‌تر منتقل نمی‌شوند.
گاهی فناوری‌های توسعه‌یافته یا تکامل‌یافته در میدان‌های نبرد منطقه‌ای می‌توانند الگویی برای ارتش‌های پیشرفته باشند.
پهپادهای شاهد ایران و پهپادهای مورد استفاده در جنگ اوکراین از نمونه‌هایی هستند که در این بحث مورد توجه قرار گرفته‌اند.
نقش هوش مصنوعی در گسترش فناوری نظامی
گزارش کارنگی به نقش مدل‌های هوش مصنوعی در کاهش موانع دسترسی به دانش فنی نیز اشاره می‌کند.
بر اساس این تحلیل، ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند بعضی از فرایندهای پژوهش، تحلیل داده و توسعه نرم‌افزار را که پیش‌تر به تیم‌های متخصص نیاز داشتند، ساده‌تر کنند.
نویسنده با اشاره به گزارش امنیتی آنتروپیک در سپتامبر ۲۰۲۶، نمونه‌هایی از استفاده بازیگران نظامی و امنیتی از ابزارهای Claude را مطرح می‌کند.
این روند علاوه بر فرصت‌های فناوری، نگرانی‌هایی درباره سوءاستفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی و گسترش توانایی‌های مخرب ایجاد کرده است.
آیا دوران برتری تجهیزات نظامی گران‌قیمت به پایان رسیده است؟
در بخش پایانی تحلیل، فلدستاین استدلال می‌کند که اتکای بیش‌ازحد به سامانه‌های نظامی گران‌قیمت ممکن است در برابر تهدیدهای جدید ناکافی باشد.
از دیدگاه او، ارتش‌ها علاوه بر تجهیزات پیشرفته، به راهکارهای دفاعی انعطاف‌پذیر، ارزان‌تر و قابل‌توسعه نیاز دارند.
این موضوع به‌ویژه در دفاع از پایگاه‌های هوایی، زیرساخت‌های حیاتی و تجهیزات مستقر در فضای باز اهمیت پیدا می‌کند.
البته این تحلیل به معنای بی‌فایده‌شدن بمب‌افکن‌های استراتژیک یا سامانه‌های دفاعی پیشرفته نیست؛ بلکه به ضرورت ترکیب توانایی‌های موجود با روش‌های جدید مقابله با تهدیدهای کم‌هزینه اشاره دارد.
آینده جنگ‌های پهپادی چگونه خواهد بود؟
ماجرای خروج بمب‌افکن‌های B-1 از انگلیس، در روایت بنیاد کارنگی، تنها یک تصمیم امنیتی مقطعی نیست.
این اتفاق نمونه‌ای از محیط جدید جنگی است که در آن حتی کشورهایی با پیشرفته‌ترین تجهیزات نظامی نیز باید تهدید پهپادهای کوچک و فناوری‌های در دسترس را جدی بگیرند.
نتیجه اصلی گزارش این است که برتری نظامی در آینده نه‌فقط به قدرت تجهیزات، بلکه به سرعت یادگیری، سازگاری و توسعه ابزارهای دفاعی متناسب با تهدیدهای جدید وابسته خواهد بود.
دیدگاه‌ها