همین حالا برای دوستان خود به اشتراک بگذارید: واتساپ | تلگرام |

سوخت مازوت چیست و استفاده مازوت در نیروگاه ها چگونه است؟‌

سوخت مازوت چیست و استفاده مازوت در نیروگاه ها چگونه است؟‌ به تازگی اخباری مبنی بر تاثیر مازوت بر آلودگی هوای کلان شهرهای ایران منتشر شده است.

آلودگی هوا در تهران در نیمه دوم سال تقریبا به سنتی هر ساله تبدیل شده و اگرچه در سال‌های اخیر تلاش شده تا با بهبود کیفیت سوخت، از این آلودگی کاسته شود، اما تردد خودرو‌های فرسوده و فعالیت نیروگاه‌ها و صنایع آلاینده در نزدیکی شهر، باز هم به این آلودگی دامن می‌زند.

امسال اما پای عامل اصلی دیگری نیز به میدان آلودگی هوای تهران و البته بودی بد تهران به میان آمده است. عامل تازه کشف شده مازوت یا نفت کوره نام دارد. حال برخی گمانه زنی ها بر این مبنا استوار است که استفاده از سوخت مازوت ارتباط مستقیمی با بود بد تهران و آلودگی هوا نه فقط در تهران که در سایر کلان شهرهای ایران مانند اراک نیز دارد.

این موضوع سبب شد تا امروز در یک گفتار خاص به روشنگری در ارتباط با چیستی مازوت و استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها بپردازیم. اگر برای شما هم سوال شده که منشا بوی بد تهران چیست یا سوخت مازوت چیست با ما همراه باشید.

سوخت مازوت چیست

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها

ظاهرا تا سال 99 به پایان نرسد قرار نیست حواشی این سال ما راه رها کند. طی سالی که با پاندمی کرونا هم آغوشی گرمی داشت اتفاقات خاص زیادی هرازگاه باعث دور شدن توجهات از کرونا و خبرهایش میشد. ویروسی که اکران بسیاری از بهترین فیلم های 2021 را به تعویق انداخت و عناوینی از بهترین سریال های 2021 را به سال بعد موکول کرد.

در درجه اول سریال پیدا شدن مونولیت ها در نقاط مختلف جهان خبر ساز شد. همه چیز از مونولیت یوتا آغاز شد و تا کشف مونولیت در تهران و جاجرود هم رسید! این موضوعات باعث شد تا ما در مونولیت چیست؟ به ریشه یابی تاریخی و چیستی مونولیت بپردازیم.

در گیر و دار همین جریانات بود که ماجرای پیدا شدن تمساح دریاچه چیتگر تمام رسانه ها و خبرگزاری ها را به خود مشغول کرد. ظاهرا آنقدر این جو شایعات قدرتمند بوده که برخی از همین الان برای سال 2021 نیز مشغول به کار شده اند و در اولین مورد اخباری از شایعه یخبندان در سال 2021 به گوش میرسید که ما به بررسی کامل آن پرداختیم.

حالا نیز با رسیدن اخباری درباره استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها اخباری درباره استفاده از این ماده و ارتباط آن با آلودگی هوای تهران به گوش میرسد که قصد داریم به طور کامل به روشنگری درباره آن بپردازیم. با ما در سوخت مازوت چیست همراه باشید.

سوخت مازوت چیست و چه انواعی دارد؟

سوخت مازوت یا نفت کوره برشی از نفت خام تقطیر شده است و به مایعی گفته میشود که برای تولید انرژی به عنوان سوخت در کوره ها و موتورهای سنگین تولید انرژی استفاده میشود.

این برش از نفت خام که به مازوت یا نفت کوره معروف است با Flash point آن حدود ۴۰ درجه ایجاد میشود. نفت کوره از هیدروکربن هایی با زنجیره طویل بویژه آلکان ها، سیکلو آلکان ها و آروماتیک ها تشکیل یافته است و در دسته سوختهای صنعتی سنگین قرارمیگیرد به طوری که از گازوییل و نفتا سنگین تر است.

طول زنجیره نفت کوره تولیدی بسته به نوع کاربرد آن متفاوت است .برای مثال نفت کوره دیزل از هیدروکربن های با طول زنجیر۱۰ الی ۲۰ اتم کربن تشکیل شده است در نتیجه میتواند یکی از ساختار های زیر راداشته باشد:

C۱۴H۳۰ – C۱۵H۳۲ – C۱۶H۳۴ -C۱۷H۳۶ – C۱۸H۳۸ – C۱۹H۴۰ –  C۲۰H۴۲ 

نفت کوره یا مازوت یکی از هیدروکربن های نفتی است که در مراحل تصفیه نفت خام پس از اتر و بنزین و نفت چراغ به دست می آید و چون سیاه رنگ است به نام نفت سیاه نیز خوانده می شود.

این ماده ارزان ترین ماده سوختنی برای کوره حمام ها و تنور نانوایی ها و موتور دیزل و برخی نیروگاه ها است و به همین دلیل استفاده از آن در فصول سرد سال در کارگاه های معمولی تا نیروگاه های سنگین رایج است. اما گریدهای مازوت برای هر استفاده ای متفاوت است.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها – سوخت مازوت چیست

از استفاده در کوره ها تا استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها موضعی است که بنا بر تفاوت درجات در مورد مازوت رایج است.

مازوت های ایران در گرید های M۱۸۰ – M۲۸۰ – M ۳۸۰ تولید می گردد که هرکدام استفاده های متفاوتی دارند و البته به تبع آن میزان آلایندگی و تاثیری که بر محیط زیست بر جای می‌نهند نیز متفاوت است.

انواع نفت کوره یا سوخت مازوت چیست ؟

  • سبک: کاربرد آن در کوره ها است. دارای گرانروی ردوود ۱۰۰در ۱۰۰ SEC و چگالی ۰.۹۲۵۰ در ۶۰F° و ارزش حرارتی BTU/LB ۱۹۰۰۰
  • معمولی: کاربرد آن در نیروگاه ها می باشد. دارای گرانروی ردوود۶۰۰ SEC ۱۰۰F°در و چگالی ۰.۹۵۰۰ در ۶۰F° و ارزش حرارتی BTU/LB ۱۸۵۰۰
  • سنگین: کاربرد آن در صنایع سنگین می باشد. دارای گرانروی ردوود ۲۰۰۰ SEC در ۱۰۰F° و چگالی ۰.۹۷۰۰ در ۶۰F° و ارزش حرارتی BTU/L ۸۰۰۰

به گزارش شرکت ملی پخش و پالایش، مازوت که به نام نفت کوره معروف است در ۳ نوع مختلف در ایران تولید می شود. به ترتیب این موارد عبارتند از:

نخست نفت کوره ۱۸۰ و ۲۳۰ که متشکل از برش های سنگین تر از نفت و گاز است و ترکیبات تشکیل دهنده آن به طور عمده، هیدرو کرین های سنگین موجود در باقی مانده تقطیر نفت خام هستند.

این مدل از نفت کوره بر حسب مورد مصرف با استفاده از برش های سبک نفتی، تنظیم گرانروی شده و به عنوان سوخت سنگین مورد مصرف دیزل های ثابت و متحرک و صنایعی که مشعل طراحی شده برای سیستم احتراق آنان قابلیت مصرف این فراورده را داشته باشد، قرار می گیرد.

مورد دوم و سوم موارد مرتبط با موضوع ما یعنی استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها هستند.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها

مورد دوم، نفت کوره ۲۸۰ و ۳۸۰ که حاصل باقی مانده برج های تقطیر است که با استفاده از برش های سبکتر تنظیم گرانروی شده و به عنوان سوخت عرضه می شود.

درجه اخیر با درصد ترکیبات خود، ارزش حرارتی مناسبی به سوخت می بخشد. مقدار فلزات موجود در این نوع مازوت، در سیستم های مصرف کننده ایجاد اشکال نمیکند، از این رو از آن به عنوان سوخت در صنایع و نیروگاه هایی که در سیستم احتراق آنها نفت کوره متوسط مصرف می شود، استفاده می شود.

و سوم، نفت کوره سنگین ، باقی مانده سنگین حاصل از تقطیر نفت خام در برج های تقطیر است. این نوع به طور عمده نیازی به اختلاط با فراورده های سبک، به منظور تنظیم گرانروی نداشته و مستقیم قابل عرضه است.

درصد گوگرد مناسب و ارزش حرارتی خوب، از ویژگی های این سوخت است. کاربرد نفت کوره سنگین در صنایع و نیروگاه هایی است که در سیستم سوختی آنها با سوخت سنگین تامین میشود.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها

سوخت مازوت چیست ؟

ما چندی پیش در ارتباط با موضوع آلودگی هوا به اثرات و عوارض وارونگی هوا پرداخته بودیم. حالا و با مطرح شدن سوخت مازوت به عنوان یکی از کاندیداهای اصلی آلودگی هوای تهران قصد داریم به بررسی چیستی مازوت و چرایی استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها بپردازیم.

گمانه زنی رسانه ها و مقامات شهرداری تهران درباره منشا بوی بد تهران و البته آلودگی هوای هرساله تهران ادامه دارد. به تازگی پر بودن مخازن مازوت به دلیل تحریم و کاهش صادرات آن به عنوان متهم اصلی آلودگی هوا مطرح می‌شود.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
کاربردهای سوخت مازوت – سوخت مازوت چیست

برخی مدعی هستند که آلودگی هوای تهران نه به دلیل تردد خودرو‌های فرسوده بلکه با استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ایجاد شده است.

آن‌ها علت این موضوع را کاهش گازرسانی به نیروگاه‌ها با افزایش مصرف گاز در فصل سرما می‌دانند. همچنین مدعی هستند که مخازن مازوت به دلیل تحریم پر شده و از آنجا که برای تامین سایر فرآورده‌های نفتی نمی‌توان تولید پالایشگاه‌ها را کاهش داد، بنابراین باید این مازوت در جایی دیگر به مصرف برسد.

سخنگوی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، اما نظر دیگری دارد؛ مهدی اسماعیلی گفته به دلیل مصرف بالای گاز در کشور و نبود امکان تامین گاز کافی برای نیروگاه‌ها، بنا به دستور مراجع ذیصلاح از فرآورده‌های مایع نظیر گازوییل و مازوت به عنوان سوخت استفاده می‌شود.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
کاربردهای سوخت مازوت – سوخت مازوت چیست

این امر به دلیل جلوگیری از خاموشی احتمالی نیروگاه‌های برق کشور انجام می‌شود و هیچ ارتباطی به پر بودن انبار‌های ذخیره نفت کوره (مازوت) ندارد؛ همانطور که در فصل تابستان که مصرف گاز به ویژه در بخش خانگی کمتر است، کل سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها را گاز تشکیل می‌دهد.

اسماعیلی گفته ادعای پر بودن مخازن مازوت تنها در زمستان در شرایطی عنوان شده که ایران در تابستان نیز با تحریم رو به رو بود، اما به دلیل امکان گازرسانی به نیروگاه‌ها، هیچگاه مازوت به مصرف نرسید. در واقع مجموعه وزارت نفت با هدف تامین سوخت مورد نیاز با اولویت بخش خانگی در زمستان، گاز را تحویل می‌دهد و در نتیجه گازرسانی به نیروگاه‌های خودش با کاهش همراه می‌شود و مجبور است کمبود گاز در زمستان را توسط سوخت مایع با اولویت گازوئیل و پس از آن مازوت جبران کند.

چیستی مازوت ؛ سوخت مازوت اضافی از کجا می آید؟

بر اساس آمارهای رسمی وزارت نفت ایران، طی سال گذشته پالایشگاه‌های ایران روی‌هم‌رفته روزانه یک میلیون و ۷۳۶ هزار بشکه نفت خام و حدود ۳۳۵ هزار بشکه میعانات گازی دریافت کرده، اما به خاطر تکنولوژی پایین و قدیمی پالایشگاه‌ها، ۲۴ درصد نفت خام تبدیل به نفت کوره (مازوت) شده است که نه تنها ارزش بسیار نازلی در مقابل بنزین یا گازوئیل دارد، بلکه میزان غلظت گوگرد آن بسیار بالا است.

در برخی از پالایشگاه‌ها میزان تولید مازوت نسبت به خوراک دریافتی بسیار بالاتر است. برای نمونه پالایشگاه کرمانشاه ۴۱ درصد نفت خام دریافتی را تبدیل به نفت کوره می‌کند. به عبارتی، ارزش محصولات تولیدی این پالایشگاه حتی کمتر از نفت خام است و این پالایشگاه با زیان کار می‌کند.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
کاربردهای سوخت مازوت – سوخت مازوت چیست

پالایشگاه‌های ایران پارسال به‌طور متوسط روزانه بالای ۶۰ میلیون لیتر نفت کوره تولید کرده‌اند که ۳۵.۵ میلیون لیتر آن صادر شده، ۴.۳ میلیون لیتر بعنوان سوخت‌ کشتی‌ها (بانکرینگ) استفاده شده و بقیه در داخل کشور مصرف شده است.

ایران سال ۹۵ برنامه‌ای برای سرمایه‌گذاری ۱۵ میلیارد دلاری برای ارتقاء کیفیت هشت پالایشگاه قدیمی کشور و کاهش نسبت تولید مازوت به خوراک دریافتی از ۲۴ درصد به زیر ۱۰ درصد داشت و در این راستا قراردادهایی با شرکت‌هایی از کره جنوبی و چین امضا کرده بود که عملا بدون هیچ پیشرفتی متوقف شد.

بر اساس برآورد مرکز پژوهش‌های مجلس، ۷ پالایشگاه از ۱۰ پالایشگاه ایران عمر مفید خود را کرده و فرسوده شده‌اند. عمر همه آنها به دوران قبل از انقلاب بر‌می‌گردد.

چیستی مازوت ؛ معضل مازوت از کجا پدید آمد؟

ایران سال ۹۷ تقریبا ۶۰ درصد مازوت تولیدی کشور را صادر کرده و حدود ۷ درصد آن را نیز برای سوخت‌ کشتی‌ها (بانکرینگ) استفاده کرده است. بخش اعظم صادرات نفت کوره ایران به امارات انجام می‌شود. امارات از نفت کوره برای سوخت‌گیری کشتی‌های داخلی و خارجی استفاده می‌کند، چون یکی از بزرگترین مراکز سوخت‌گیری کشتی‌ها در جهان است.

آمارهای جهانی نشان می‌دهد که بر خلاف نفت خام، صادرات محصولات نفتی ایران تحت تاثیر تحریم‌ها کاهش چندان چشمگیری نیافته است.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
کاربردهای سوخت مازوت – سوخت مازوت چیست

اما مشکل اینجاست که تا یک هفته دیگر، بر اساس قانون جدید سازمان بین‌المللی دریانوردی، غلظت گوگرد سوخت کشتی‌ها باید کمتر از نیم درصد باشد، در حالی که این رقم برای نفت کوره تولیدی ایران ۳.۵ درصد است.

این مشکل فعلا یک راه‌حل دارد. نفت کوره غیراستاندارد ایران به امارات فروخته شود و پالایشگاه‌های مدرن این کشور غلظت گوگرد آن را کاهش دهند تا برای سوخت کشتی‌ها قابل استفاده باشد.

در این صورت ایران ناچار است که سوخت‌رسانی به کشتی‌ها را متوقف کند و فقط از طریق امارات این کار را انجام دهد، روندی که منجر به تعطیلی صنعت بانکرینگ می‌شود.

مشکل اساسی‌تر اما زمانی بروز خواهد کرد که تحت تاثیر تحریم‌ها، صادرات نفت کوره کشور متوقف شود. در این صورت ایران چاره‌ای جز استفاده از نفت کوره در صنایع داخلی ندارد.

یکی از بخش‌های مهم مصرف نفت کوره ایران، نیروگاه‌های برقی است. آمارهای بهار سال جاری وزارت نیرو نشان می‌دهد که مصرف نفت کوره در نیروگاه‌های برقی نسبت به بهار پارسال ۷۲ درصد افزایش یافته و به ۵۹۱ میلیون لیتر (در سه ماه) اوج گرفته است.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
پر بودن مخازن مازوت – سوخت مازوت چیست

یکی از واحدهای آلاینده در شهر ری، نیروگاه حرارتی شهر ری است. این نیروگاه در سال ۱۳۵۵، یعنی دو سال قبل از انقلاب راه‌اندازی شده و آن زمان یک چهارم برق کشور را تولید می‌کرد.

این نیروگاه در حال حاضر کهنه و فرسوده شده و حتی نیمی از ظرفیت تولید خود را از دست داده و به حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ مگاوات سقوط کرده است. هنوز گزارشی درباره سوخت مصرفی این نیروگاه در سال جاری منتشر نشده است.

این مشکلات نشان می‌دهد که در ماه‌های آینده در صورتی که چرخه صادرات مازوت ایران نتواند خودش را با مشکلات تازه وفق دهد، شاهد افزایش مصرف مازوت در صنایع داخلی خواهیم بود. امری که پیامدهای جدی منفی زیست محیطی به دنبال خواهد داشت.

راهکار استفاده نکردن از مازوت چیست؟

سید مهدی میرزایی‌قمی؛ رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست با انتقاد از استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها به‌خصوص در فصول سرد سال، اظهار کرد:  تأکید ما در سازمان محیط زیست این است که نیروگاه‌ها و صنایع سنگین اصلاً از سوخت مازوت استفاده نکنند.

وی افزود: گاهی اوقات کمبود سوخت و افت فشار گاز باعث می‌شود تا سوخت زیان‌آور مازوت در نیروگاه‌ها و کارخانه‌ها جایگزین گاز طبیعی شود البته نیروگاه‌ها نیز بعضاً ناچار به استفاده از این سوخت هستند زیرا تولید برق کشور نباید متوقف شود.

رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست همچنین یکی از مهم‌ترین راهکارهای استفاده نکردن از سوخت مازوت در نیروگاه‌ها و کارخانه‌های بزرگ را، کاهش مصرف گاز در خانه‌ها دانست و گفت: مردم باید در فصولِ سرد سال نسبت به صرفه‌جویی در گاز طبیعی اهتمام بیشتری داشته باشند تا نیروگاه‌ها و کارخانه‌ها نیز مجبور به استفاده از سوخت‌های جایگزین از جمله مازوت نباشند.

استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها ؛ سوخت مازوت چیست؟
کاربردهای سوخت مازوت

میرزایی‌قمی با اشاره به اقدامات انجام شده در راستای استفاده نکردن از سوخت مازوت توسط نیروگاه‌ها اظهار کرد: از اوایل مهر ماه امسال،  نشست‌هایی را با وزارت نیرو و شرکت گاز در زمینه یافتن راهکارهایی برای جلوگیری از به‌کارگیری سوخت مازوت در نیروگاه‌ها داشته‌ایم که این جلسات همچنان ادامه دارد.

وی با تأکید بر اینکه حدود 20 درصد از نیروگاه‌های کشور از سوخت مازوت استفاده می‌کنند، افزود: ما در سازمان محیط زیست تلاش می‌کنیم تا این میزان روند کاهشی داشته باشد زیرا سوخت مازوت، سوختی سرطان‌زا و برای سلامتی انسان‌ها مضرّ است بنابراین باید روندی برای استفاده نکردن از سوخت در نیروگاه‌ها و کارخانه‌ها در پیش گرفته شود.

رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: در تلاش هستیم تا با پیدا کردن راهکارهایی، نیروگاه‌ها و کارخانه‌های بزرگ، حتی‌الامکان در فصول سرد سال که شاهد وارونگی هوا و ساکن بودن آن هستیم، از سوخت مازوت استفاده نکنند اما همچنان بهترین راهکار صرفه‌جویی در مصرف گاز خانگی از سوی مردم است.

بیشتر بخوانید:

نظر شما در خصوص استفاده سوخت مازوت در نیروگاه ها چیست؟ نظرات خود را در بخش کامنت‌ها با تکراتو در میان بگذارید!

ارسال برای دوستان در: واتساپ | تلگرام |

فیگار، فیلم، گیم و آرت



ارسال نظر