یکی از موفقترین موشکهای تاریخ صنعت فضایی سرانجام قرار است جای خود را به نسل بعدی بدهد. ایلان ماسک اعلام کرده است که SpaceX پس از رسیدن Starship به نرخ پرواز منظم و قابلاعتماد، روند کنارگذاشتن خانواده موشکهای Falcon را آغاز خواهد کرد.
البته قرار نیست Falcon 9 به این زودیها از سکوی پرتاب ناپدید شود. شرط اصلی ماسک این است که Starship ابتدا بتواند چند بار در هفته بهصورت قابلاعتماد پرواز کند.
شرط ایلان ماسک برای بازنشستگی Falcon 9
ماسک در واکنش به بحثی درباره آینده موشکهای اسپیسایکس توضیح داد که وقتی Starship بتواند بهطور قابلاعتماد چندین بار در هفته پرواز کند، ادامه اختصاص منابع محدود مهندسی و تولیدی شرکت به Falcon دیگر منطقی نخواهد بود.
در چنین شرایطی، SpaceX میتواند بخش بیشتری از منابع خود را روی Starship متمرکز کند و نرخ پرتاب این سامانه را در نهایت به چندین پرواز در روز برساند.
این هدف تفاوت بزرگی با مدل فعلی صنعت فضایی دارد و در صورت تحقق میتواند هزینه و ظرفیت دسترسی به مدار زمین را بهشدت تغییر دهد.
چرا Starship قرار است جای Falcon 9 را بگیرد؟
یکی از تفاوتهای اساسی دو سامانه به قابلیت استفاده مجدد آنها مربوط میشود.
SpaceX در Falcon 9 توانسته مرحله اول را بارها فرود بیاورد و دوباره استفاده کند؛ اما مرحله دوم این موشک همچنان پس از هر مأموریت از بین میرود.
Starship از ابتدا با هدف استفاده مجدد کامل طراحی شده است. هم بوستر عظیم Super Heavy و هم فضاپیمای Ship قرار است پس از پرواز به زمین بازگردند و برای مأموریتهای بعدی آماده شوند.
ظرفیت حمل بار نیز بسیار بیشتر خواهد بود. نسخههای آینده Starship برای انتقال بیش از 100 تن محموله به مدار پایین زمین طراحی شدهاند، درحالیکه ظرفیت Falcon 9 در این زمینه بهمراتب کمتر است.
Falcon 9 هنوز یکی از مهمترین موشکهای جهان است
نکته جالب این است که صحبت درباره بازنشستگی Falcon 9 درست در دورهای مطرح شده که این موشک در اوج فعالیت خود قرار دارد.
Falcon 9 ستون اصلی پرتابهای SpaceX محسوب میشود و بخش بزرگی از مأموریتهای Starlink را انجام میدهد. این شرکت در سال 2025 مجموعاً 165 مأموریت Falcon 9 انجام داد و تمام آنها با موفقیت کامل همراه بودند.
در سال 2026 نیز Falcon 9 با سرعت بالایی به پروازهای خود ادامه داده و SpaceX همین روزها به صدمین پرتاب Falcon در سال رسیده است.
تکلیف مأموریتهای ناسا چه میشود؟
یکی از مهمترین ابهامات به مأموریتهای سرنشیندار و باری ناسا مربوط میشود.
فضاپیماهای Crew Dragon و Cargo Dragon برای پرتاب به ایستگاه فضایی بینالمللی به Falcon 9 متکی هستند. از طرف دیگر، Starship فعلاً برای اتصال به ISS طراحی نشده است.
بنابراین حتی با آغاز روند کنارگذاشتن Falcon 9، احتمال دارد برخی مأموریتهای خاص این موشک برای مدتی ادامه پیدا کنند؛ بهخصوص مأموریتهایی که به ایستگاه فضایی بینالمللی مربوط میشوند.
پایان یک عصر، آغاز عصر Starship
Falcon 9 از نخستین پرتاب خود در سال 2010 تاکنون نقش تعیینکنندهای در تبدیل SpaceX به یکی از مهمترین شرکتهای فضایی جهان داشته است.
فرود و استفاده مجدد از بوسترها، کاهش هزینه پرتاب و افزایش شدید تعداد مأموریتهای مداری از مهمترین دستاوردهایی هستند که نام Falcon 9 را در تاریخ صنعت فضایی ثبت کردهاند.
اما برنامه ایلان ماسک فراتر از Falcon است.
اگر Starship بتواند به قابلیت استفاده مجدد کامل و نرخ پرواز موردنظر SpaceX برسد، این شرکت قصد دارد بخش عمده منابع خود را به سامانهای منتقل کند که برای پرتاب ماهوارههای نسل جدید Starlink، مأموریتهای ماه و در نهایت سفر به مریخ طراحی شده است.
بنابراین بازنشستگی Falcon 9 فعلاً تاریخ مشخصی ندارد. همهچیز به یک شرط وابسته است: Starship باید ثابت کند میتواند به اندازه کافی قابلاعتماد و پرتکرار پرواز کند.
