ایلان ماسک از پیشرفت تازه‌ای در پروژه بازگرداندن بینایی شرکت نورالینک خبر داده است. به گفته او، تراشه مغزی Blindsight که با هدف ایجاد توانایی دیدن در افراد نابینا طراحی شده، از نظر مهندسی آماده است و اکنون برای ورود به مرحله بعدی به دریافت مجوزهای نظارتی نیاز دارد.
به گزارش تکراتو، ماسک در پستی در شبکه اجتماعی ایکس در تاریخ ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که این فناوری در آینده می‌تواند حتی به افرادی که از بدو تولد نابینا بوده‌اند، امکان تجربه بینایی بدهد. بااین‌حال، این ادعا هنوز در آزمایش‌های انسانی تأیید نشده و نورالینک نیز نتایج بالینی مربوط به بازگرداندن بینایی با Blindsight منتشر نکرده است.
تراشه Blindsight نورالینک آماده شد
Blindsight دومین محصول اصلی نورالینک پس از تراشه Telepathy محسوب می‌شود.
ماسک در تازه‌ترین اظهارنظر خود اعلام کرده که مراحل مهندسی این محصول به نقطه آمادگی رسیده و مانع بعدی، دریافت مجوزهای لازم از نهادهای نظارتی است.
هدف نورالینک از توسعه این تراشه، کمک به افرادی است که بینایی خود را بر اثر بیماری یا آسیب از دست داده‌اند.
این شرکت همچنین امیدوار است فناوری خود را برای افرادی که هرگز تجربه دیدن نداشته‌اند، توسعه دهد.
البته آمادگی مهندسی به معنای تأیید ایمنی و اثربخشی پزشکی نیست. برای مشخص‌شدن عملکرد واقعی این فناوری، انجام آزمایش‌های انسانی و بررسی نتایج آن‌ها ضروری خواهد بود.
تراشه نورالینک چگونه می‌تواند بینایی را بازگرداند؟
در حالت طبیعی، چشم نور محیط را دریافت می‌کند و شبکیه آن را به پیام‌های عصبی تبدیل می‌کند.
این پیام‌ها از طریق عصب بینایی به مغز منتقل می‌شوند و در نهایت، مغز آن‌ها را به تجربه دیدن تبدیل می‌کند.
اما در برخی بیماری‌ها و آسیب‌ها، چشم یا عصب بینایی نمی‌تواند این اطلاعات را به‌درستی منتقل کند.
نورالینک برای عبور از این مشکل، روش متفاوتی را دنبال می‌کند.
در فناوری Blindsight، یک دوربین تصاویر محیط اطراف را ثبت می‌کند و اطلاعات تصویری به‌صورت بی‌سیم به تراشه‌ای در مغز ارسال می‌شود.
این تراشه با تحریک نواحی مرتبط با پردازش بینایی، تلاش می‌کند نوعی ادراک بصری مصنوعی ایجاد کند.
به این ترتیب، فناوری نورالینک به‌جای ترمیم مستقیم چشم یا عصب بینایی، مسیر طبیعی انتقال اطلاعات بصری را دور می‌زند.
آیا نابینایان مادرزادی هم می‌توانند با Blindsight ببینند؟
یکی از بلندپروازانه‌ترین ادعاهای ایلان ماسک درباره Blindsight، امکان کمک به افرادی است که از بدو تولد نابینا بوده‌اند.
از نظر مفهومی، اگر بخش‌های مرتبط با پردازش بینایی در مغز قابلیت تحریک داشته باشند، ممکن است بتوان با ارسال سیگنال‌های مصنوعی نوعی تجربه بصری ایجاد کرد.
بااین‌حال، ایجاد سیگنال در مغز لزوماً به معنای شکل‌گیری بینایی طبیعی یا توانایی تشخیص دقیق اشیا نیست.
مغز افرادی که هرگز تجربه بینایی نداشته‌اند، ممکن است اطلاعات بصری مصنوعی را متفاوت پردازش کند.
به همین دلیل، مشخص نیست Blindsight در چنین افرادی چه سطحی از ادراک بصری ایجاد خواهد کرد.
این موضوع تنها پس از انجام پژوهش‌های بالینی و انتشار نتایج قابل ارزیابی خواهد بود.
کیفیت بینایی با تراشه Blindsight چقدر خواهد بود؟
ماسک پیش‌تر توضیح داده بود که انتظار می‌رود کیفیت بینایی ایجادشده توسط Blindsight در مراحل اولیه بسیار محدود باشد.
او برای توصیف وضوح احتمالی تصاویر اولیه، آن را با گرافیک بازی‌های قدیمی آتاری مقایسه کرده بود.
چنین توصیفی نشان می‌دهد هدف اولیه فناوری احتمالاً ایجاد ادراک بصری ابتدایی است، نه بازگرداندن بینایی کاملاً طبیعی.
در فناوری‌های تحریک مغزی، تعداد نقاط قابل تحریک، دقت ارسال سیگنال‌ها و نحوه تفسیر آن‌ها توسط مغز می‌توانند بر کیفیت ادراک بصری تأثیر بگذارند.
نورالینک امیدوار است با توسعه سخت‌افزار و نرم‌افزار، کیفیت این تجربه را در نسل‌های بعدی بهبود دهد.
بااین‌حال، هنوز اطلاعات بالینی کافی برای تعیین وضوح واقعی تصاویر Blindsight در انسان وجود ندارد.
وضعیت مجوز FDA برای تراشه بینایی نورالینک
نورالینک در سپتامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) به فناوری Blindsight عنوان Breakthrough Device داده است.
این عنوان برای برخی تجهیزات پزشکی نوآورانه در نظر گرفته می‌شود و می‌تواند روند تعامل شرکت با نهاد نظارتی و بررسی فناوری را تسهیل کند.
اما دریافت این عنوان به معنای صدور مجوز استفاده عمومی یا تأیید اثربخشی محصول نیست.
در حال حاضر، نورالینک در وب‌سایت رسمی خود از علاقه‌مندان دعوت کرده برای اطلاع از آزمایش‌های انسانی آینده مربوط به پروتز بینایی، در سامانه ثبت‌نام بیماران نام‌نویسی کنند.
بنابراین، برخلاف برداشت احتمالی از اظهارات ماسک، Blindsight هنوز یک درمان تأییدشده و در دسترس برای نابینایی محسوب نمی‌شود.
تفاوت Blindsight و Telepathy چیست؟
نورالینک هم‌زمان روی چند کاربرد مختلف رابط مغز و رایانه کار می‌کند.
محصول Telepathy برای دریافت سیگنال‌های مغزی و تبدیل آن‌ها به فرمان‌های دیجیتال طراحی شده است.
این فناوری در آزمایش‌های انسانی به برخی افراد دارای محدودیت حرکتی کمک کرده تا بدون استفاده مستقیم از دست‌ها، رایانه را کنترل کنند.
اما Blindsight هدف متفاوتی دارد.
در این محصول، قرار است اطلاعات تصویری از یک دوربین دریافت و با تحریک مغز به نوعی تجربه بصری تبدیل شود.
به بیان ساده، Telepathy عمدتاً تلاش می‌کند فرمان‌های مغز را به دستگاه‌های خارجی منتقل کند؛ درحالی‌که Blindsight با هدف رساندن اطلاعات بصری مصنوعی به مغز توسعه می‌یابد.
موفقیت‌های Telepathy در کنترل رایانه، اثربخشی Blindsight برای بازگرداندن بینایی را اثبات نمی‌کنند.
چه زمانی تراشه بینایی نورالینک روی انسان آزمایش می‌شود؟
ایلان ماسک در سال‌های گذشته چندین بار درباره زمان آغاز آزمایش‌های انسانی Blindsight صحبت کرده است.
بااین‌حال، برخی زمان‌بندی‌های پیشین محقق نشده‌اند و هنوز تاریخ قطعی و تأییدشده‌ای برای نخستین آزمایش انسانی این فناوری اعلام نشده است.
تازه‌ترین اظهارات ماسک نیز به آمادگی مهندسی و انتظار برای مجوز اشاره دارد، نه آغاز رسمی یک مطالعه بالینی.
در صورت دریافت مجوزهای لازم، مرحله بعدی احتمالاً بررسی ایمنی و عملکرد اولیه فناوری در شرایط کنترل‌شده خواهد بود.
حتی اگر نتایج اولیه امیدوارکننده باشند، توسعه یک محصول پزشکی قابل استفاده عمومی به مطالعات بیشتر نیاز دارد.
در مجموع، Blindsight یکی از پروژه‌های مهم نورالینک برای گسترش کاربردهای رابط مغز و رایانه است. اما تا زمانی که نتایج معتبر آزمایش‌های انسانی منتشر نشوند، امکان بازگرداندن بینایی با این تراشه همچنان یک هدف تحقیقاتی خواهد بود، نه یک دستاورد پزشکی اثبات‌شده.
دیدگاه‌ها