یک پژوهش گسترده نشان میدهد افرادی که بهطور منظم بازیهای ویدیویی انجام میدهند، در برخی آزمونهای شناختی عملکرد بهتری دارند؛ بهطوریکه عملکرد گروهی از گیمرهای پرتکرار با افراد تقریباً ۱۴ سال جوانتر قابلمقایسه بوده است.
در سوی دیگر، ورزش منظم ارتباط معناداری با عملکرد بهتر در آزمونهای شناختی نشان نداد، اما با شاخصهای بهتر سلامت روان، از جمله علائم کمتر افسردگی و اضطراب، همراه بود.
این نتایج از پروژه Brain and Body به دست آمده؛ پژوهشی که توسط محققان دانشگاه وسترن کانادا با همکاری Science Museum Group انجام شده و نتایج نهایی آن در مجله علمی PLOS ONE منتشر شده است.
البته نکته مهم این است که این مطالعه از نوع مقطعی است و وجود رابطه میان بازیکردن و عملکرد شناختی را نشان میدهد؛ بنابراین نمیتوان از نتایج آن نتیجه گرفت که بازیهای ویدیویی مستقیماً باعث جوانتر شدن مغز یا افزایش تواناییهای شناختی میشوند.
بیش از ۲ هزار نفر برای مطالعه ثبتنام کردند
برای این پژوهش بیش از ۲ هزار شرکتکننده از نقاط مختلف جهان ثبتنام کردند.
افراد ابتدا اطلاعاتی درباره سبک زندگی، میزان فعالیت بدنی، مدت زمانی که صرف بازیهای ویدیویی میکنند و وضعیت سلامت روان خود ارائه کردند.
سپس مجموعهای از آزمونهای آنلاین شناختی Creyos را انجام دادند که تواناییهایی مانند حافظه کوتاهمدت، استدلال و مهارتهای کلامی را ارزیابی میکنند.
بیش از هزار نفر تمام بخشهای موردنیاز مطالعه را تکمیل کردند و دادههای آنها وارد تحلیل نهایی شد.
عملکرد گیمرهای پرتکرار شبیه افراد ۱۳.۷ سال جوانتر بود
محققان شرکتکنندگان را براساس عادت بازیکردن آنها در گروههای مختلف قرار دادند.
افرادی که دستکم پنج ساعت در هفته یک نوع بازی ویدیویی انجام میدادند، در گروه گیمرهای پرتکرار قرار گرفتند.
پس از درنظرگرفتن عواملی مانند سن، جنسیت و سطح تحصیلات، این گروه در مجموعه آزمونهای شناختی عملکرد بهتری نسبت به افرادی داشتند که بازی نمیکردند.
محققان محاسبه کردند اختلاف عملکرد مشاهدهشده تقریباً معادل تفاوت شناختی میان افرادی با ۱۳.۷ سال اختلاف سنی است.
به بیان سادهتر، نتیجه آزمونهای شناختی گیمرهای پرتکرار بهطور متوسط مشابه افرادی بود که حدود ۱۴ سال جوانتر بودند.
این عدد به معنی کاهش واقعی سن مغز نیست و صرفاً روشی برای بیان اندازه تفاوت مشاهدهشده در آزمونهای شناختی محسوب میشود.
حتی گیمرهای کممصرف هم عملکرد بهتری نشان دادند
افرادی که کمتر از پنج ساعت در هفته بازی میکردند نیز نسبت به افرادی که اصلاً بازی نمیکردند نتایج بهتری داشتند.
میزان تفاوت در این گروه تقریباً معادل اختلاف شناختی ۵.۲ سال برآورد شد.
در مجموع، زمان بیشتر صرفشده برای بازیهای ویدیویی با عملکرد بهتر در چند حوزه شناختی همراه بود.
بااینحال محققان تأکید میکنند طراحی پژوهش اجازه نمیدهد جهت این رابطه مشخص شود. برای مثال ممکن است بازی باعث تقویت بعضی مهارتها شود، اما این احتمال نیز وجود دارد که افرادی با توانایی شناختی بالاتر بیشتر به بازیهای ویدیویی علاقه داشته باشند.
بازی بیشتر با سلامت روان بهتر یا بدتر مرتبط نبود
یکی از یافتههای جالب مطالعه این بود که رابطه مشاهدهشده میان بازی و شناخت در حوزه سلامت روان تکرار نشد.
میزان زمانی که شرکتکنندگان صرف بازیهای ویدیویی میکردند، ارتباط معناداری با علائم افسردگی یا اضطراب نشان نداد.
بنابراین دادههای این پژوهش از این ادعا پشتیبانی نمیکنند که بازی بیشتر بهخودیخود باعث بهبود سلامت روان میشود.
از سوی دیگر، مطالعه نیز نشان نداد که در محدوده رفتارهای بررسیشده، صرف زمان بیشتر برای بازی الزاماً با سلامت روان ضعیفتر همراه باشد.
این موضوع را نباید با «اختلال بازی اینترنتی» یا استفاده کنترلنشده از بازیها یکسان دانست؛ مطالعه حاضر عمدتاً مدت بازی را بررسی کرده است و نتایج آن درباره رفتارهای مشکلزا قابل تعمیم نیست.
ورزش نتیجهای تقریباً برعکس داشت
رابطه فعالیت بدنی با نتایج مطالعه تقریباً برعکس بازیهای ویدیویی بود.
افرادی که دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید در هفته داشتند و توصیههای سازمان جهانی بهداشت را رعایت میکردند، در آزمونهای شناختی تفاوت معناداری با سایر شرکتکنندگان نشان ندادند.
اما وضعیت سلامت روان آنها بهتر بود.
طبق نتایج، این افراد ۱۲ درصد بیشتر احتمال داشت هیچ نشانهای از افسردگی گزارش نکنند.
همچنین احتمال گزارشنکردن علائم اضطراب در میان آنها حدود ۹ درصد بیشتر بود.
به این ترتیب، دادههای پژوهش نشان میدهند بازیهای ویدیویی و فعالیت بدنی ممکن است با جنبههای متفاوتی از عملکرد مغز و سلامت مرتبط باشند.
آیا بازیکردن واقعاً مغز را جوان میکند؟
تیتر «۱۴ سال جوانتر» جذاب است، اما تفسیر آن نیاز به احتیاط دارد.
محققان سن زیستی مغز شرکتکنندگان را با اسکن مغزی اندازهگیری نکردند و نشان ندادند که مغز گیمرها واقعاً ۱۴ سال جوانتر است.
این عدد از مقایسه عملکرد افراد در آزمونهای شناختی و میزان کاهش معمول عملکرد با افزایش سن به دست آمده است.
همچنین مطالعه مقطعی بوده؛ یعنی اطلاعات شرکتکنندگان در یک بازه زمانی بررسی شده و آنها برای سالها تحت پیگیری قرار نگرفتهاند.
به همین دلیل نمیتوان ثابت کرد افزایش زمان بازی علت مستقیم عملکرد شناختی بهتر بوده است.
بااینحال نتایج به مجموعه روبهرشدی از پژوهشها اضافه میشود که نشان میدهند بازیهای ویدیویی، بسته به نوع استفاده، ممکن است با مهارتهایی مانند حافظه، استدلال، توجه و پردازش دیداری-فضایی ارتباط داشته باشند.
پژوهشهای دیگر نیز همزمان هشدار میدهند که میان «بازی منظم و کنترلشده» و «اختلال بازی» تفاوت مهمی وجود دارد؛ بنابراین مدت بازی بهتنهایی برای قضاوت درباره مفید یا مضر بودن آن کافی نیست.
دیدگاهها