موج تازه‌ای از فروش سهام شرکت‌های فعال در صنعت تراشه و هوش مصنوعی، نگرانی سرمایه‌گذاران درباره آینده این بازار را افزایش داده است. هم‌زمان با افت ارزش سهام شرکت‌هایی مانند انویدیا، AMD و مایکرون، افزایش بدهی شرکت‌های فعال در زیرساخت هوش مصنوعی نیز به یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر بازار تبدیل شده است.
براساس گزارش رویترز و هشدار جدید مؤسسه پژوهشی گارتنر، سرمایه‌گذاری‌های عظیم در مراکز داده هوش مصنوعی ممکن است با بازده مالی مورد انتظار همراه نباشند. گارتنر هشدار داده است که در صورت ادامه روند فعلی، بیش از ۳٫۵ تریلیون دلار از سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی هوش مصنوعی تا پایان سال ۲۰۳۰ در معرض کاهش ارزش قرار می‌گیرند.
سقوط سهام شرکت‌های تراشه‌سازی نگرانی‌ها را افزایش داد
در معاملات اخیر بازارهای جهانی، سهام تعدادی از شرکت‌های بزرگ فعال در صنعت نیمه‌رساناها با فشار فروش مواجه شده است.
انویدیا، AMD، مایکرون و SK Hynix از جمله شرکت‌هایی هستند که تحت تأثیر نگرانی سرمایه‌گذاران درباره آینده هزینه‌کرد در حوزه هوش مصنوعی قرار گرفته‌اند.
این فشار فروش در شرایطی اتفاق افتاده که تقاضا برای تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی همچنان قابل‌توجه است.
حتی گزارش‌های مثبت شرکت‌هایی مانند TSMC و ASML نیز نتوانسته‌اند نگرانی سرمایه‌گذاران درباره پایداری رشد این صنعت را به‌طور کامل برطرف کنند.
مسئله اصلی دیگر صرفاً میزان تقاضا برای پردازنده‌های هوش مصنوعی نیست؛ بلکه این پرسش مطرح شده که آیا درآمد حاصل از خدمات هوش مصنوعی می‌تواند هزینه‌های سنگین توسعه زیرساخت‌ها را جبران کند یا خیر.
هشدار گارتنر درباره ۳٫۵ تریلیون دلار سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی
مؤسسه پژوهشی گارتنر در گزارشی که ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، نسبت به خطر کاهش ارزش سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی هوش مصنوعی هشدار داد.
براساس برآورد این مؤسسه، شرکت‌های فعال در صنعت هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ نزدیک به یک تریلیون دلار برای توسعه زیرساخت‌های پردازشی هزینه خواهند کرد.
همچنین پیش‌بینی می‌شود از سال ۲۰۲۷ تا پایان ۲۰۳۰ حدود ۶ تریلیون دلار دیگر به این سرمایه‌گذاری‌ها اضافه شود.
گارتنر معتقد است اگر این روند بدون تغییر ادامه پیدا کند، بیش از ۳٫۵ تریلیون دلار از هزینه‌های زیرساختی تا پایان سال ۲۰۳۰ در معرض کاهش ارزش قرار خواهد گرفت.
این رقم به معنای نابودی قطعی ۳٫۵ تریلیون دلار سرمایه نیست؛ بلکه نشان‌دهنده میزان دارایی‌هایی است که ممکن است در آینده به تعدیل ارزش حسابداری نیاز پیدا کنند.
شکاف بزرگ میان درآمد و هزینه‌های هوش مصنوعی
یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش گارتنر، فاصله قابل‌توجه میان هزینه‌های زیرساختی و درآمد پیش‌بینی‌شده صنعت هوش مصنوعی است.
به گفته این مؤسسه، مالکان مراکز داده برای پوشش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، تأمین مالی و دستیابی به بازده سالانه ۱۲ درصدی، تا پایان سال ۲۰۳۰ به حدود ۸٫۵ تریلیون دلار درآمد تجمعی نیاز دارند.
در مقابل، درآمد حاصل از کاربردهای سازمانی و مصرفی هوش مصنوعی که به این مراکز داده مربوط می‌شود، در همین دوره حداکثر حدود ۳٫۶ تریلیون دلار برآورد شده است.
این اختلاف نشان می‌دهد بازگشت سرمایه در پروژه‌های عظیم هوش مصنوعی ممکن است دشوارتر از انتظارات اولیه باشد.
البته درآمد کل صنعت هوش مصنوعی لزوماً به مالکان زیرساخت‌های پردازشی نمی‌رسد و بخشی از آن نصیب شرکت‌های نرم‌افزاری و ارائه‌دهندگان خدمات خواهد شد.
بحران بدهی در CoreWeave؛ زنگ خطر برای بازار هوش مصنوعی
شرکت CoreWeave که خدمات پردازش ابری مبتنی بر پردازنده‌های گرافیکی ارائه می‌دهد، به یکی از مهم‌ترین نمونه‌های نگرانی سرمایه‌گذاران تبدیل شده است.
این شرکت برای توسعه مراکز داده و خرید تجهیزات پردازشی به منابع مالی گسترده نیاز دارد و بخش مهمی از رشد آن به تأمین سرمایه و استقراض وابسته است.
در جریان فشار فروش اخیر، ارزش سهام CoreWeave کاهش یافت و اوراق بدهی این شرکت نیز با افت قیمت مواجه شدند.
براساس گزارش رویترز، بازده برخی اوراق بدهی CoreWeave در اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۱۵ درصد رسید؛ درحالی‌که بازده آن‌ها هنگام انتشار در ماه ژوئن حدود ۹٫۷ درصد بود.
افزایش بازده اوراق بدهی معمولاً با کاهش قیمت آن‌ها همراه است و می‌تواند نشان‌دهنده افزایش ریسکی باشد که سرمایه‌گذاران برای نگهداری این اوراق در نظر می‌گیرند.
اگر شرکت‌های فعال در زیرساخت هوش مصنوعی نتوانند درآمد کافی ایجاد کنند، تأمین مالی پروژه‌های جدید و بازپرداخت بدهی‌های قبلی برای آن‌ها دشوارتر خواهد شد.
احتمال پایان فعالیت مستقل بیش از ۸۰ درصد شرکت‌های نئوکلاود
گارتنر پیش‌بینی کرده است که تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۸۰ درصد ارائه‌دهندگان خدمات نئوکلاود ممکن است فعالیت مستقل خود را متوقف کنند.
نئوکلاودها شرکت‌هایی هستند که زیرساخت‌های ابری تخصصی برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی ارائه می‌دهند.
این شرکت‌ها برخلاف غول‌های فناوری مانند مایکروسافت، گوگل و آمازون، معمولاً منابع درآمدی متنوع و گسترده‌ای ندارند.
در نتیجه، کاهش تقاضا برای توان پردازشی یا افزایش هزینه تأمین مالی می‌تواند فشار بیشتری بر مدل کسب‌وکار آن‌ها وارد کند.
البته توقف فعالیت مستقل لزوماً به معنای ورشکستگی تمام این شرکت‌ها نیست و ممکن است برخی از آن‌ها از طریق ادغام، خریداری شدن یا تغییر ساختار به فعالیت خود ادامه دهند.
افزایش تورم آمریکا چه تأثیری بر سهام فناوری دارد؟
عامل دیگری که بر نگرانی سرمایه‌گذاران افزوده، افزایش نرخ تورم در ایالات متحده است.
براساس داده‌های منتشرشده برای سپتامبر ۲۰۲۶، نرخ تورم سالانه آمریکا به ۳٫۷ درصد رسیده است.
افزایش تورم می‌تواند احتمال تداوم نرخ بهره بالا را تقویت کند و هزینه دریافت وام برای شرکت‌ها را افزایش دهد.
این موضوع به‌ویژه برای شرکت‌هایی اهمیت دارد که برای ساخت دیتاسنترها، خرید پردازنده‌های گرافیکی و توسعه شبکه‌های پردازشی به سرمایه‌گذاری‌های سنگین نیاز دارند.
در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران ممکن است نسبت به شرکت‌هایی که بدهی بالا و جریان نقدی محدود دارند، محتاط‌تر شوند.
آیا حباب هوش مصنوعی واقعاً در حال ترکیدن است؟
افت سهام شرکت‌های فناوری و افزایش نگرانی درباره بدهی‌های زیرساختی، پرسش‌هایی درباره شکل‌گیری حباب سرمایه‌گذاری در صنعت هوش مصنوعی ایجاد کرده است.
بااین‌حال، کاهش قیمت سهام به‌تنهایی نمی‌تواند اثبات کند که حباب هوش مصنوعی در حال ترکیدن است.
شرکت‌هایی مانند انویدیا، TSMC و ASML همچنان از تقاضای قابل‌توجه برای تراشه‌ها و تجهیزات پیشرفته مرتبط با هوش مصنوعی بهره‌مند هستند.
از سوی دیگر، هزینه بالای توسعه زیرساخت‌ها و نامشخص بودن سرعت بازگشت سرمایه، ریسک‌های واقعی برای بخشی از این صنعت ایجاد کرده است.
ممکن است بازار در سال‌های آینده شاهد کاهش ارزش برخی شرکت‌ها، ادغام ارائه‌دهندگان خدمات پردازشی و تمرکز بیشتر سرمایه‌گذاری بر پروژه‌های سودآور باشد.
در مجموع، هشدارهای اخیر بیش از آنکه پایان قطعی رونق هوش مصنوعی را نشان دهند، از ورود این صنعت به مرحله‌ای حساس حکایت دارند؛ مرحله‌ای که در آن سرمایه‌گذاران بیش از گذشته به درآمد واقعی، بدهی‌ها و سودآوری شرکت‌ها توجه خواهند کرد.
دیدگاه‌ها