پژوهش تازه‌ای نشان می‌دهد قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی رایج، به‌ویژه ترکیبات خانواده بیسفنول‌ها، می‌تواند روند طبیعی رشد بافت پستان را تغییر دهد. این یافته‌ها نگرانی‌های تازه‌ای درباره تأثیر مواد شیمیایی موجود در محصولات مصرفی بر سلامت انسان ایجاد کرده‌اند.
این تحقیق را پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه تافتس و دانشگاه بوستون انجام داده‌اند و نتایج آن در مجله علمی Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است. محققان تأکید دارند که یافته‌های جدید هنوز به معنای اثبات ارتباط مستقیم بیسفنول‌ها با ابتلا به سرطان سینه نیست.
بیسفنول‌ها چگونه بر بافت پستان تأثیر می‌گذارند؟
بیسفنول‌ها گروهی از ترکیبات شیمیایی هستند که در تولید برخی پلاستیک‌ها، رزین‌ها و محصولات مصرفی کاربرد دارند.
بیسفنول A یا BPA یکی از شناخته‌شده‌ترین اعضای این خانواده است. ترکیبات مشابهی مانند BPS و BPF نیز در برخی محصولات به‌عنوان جایگزین BPA استفاده می‌شوند.
این مواد در دسته ترکیبات مختل‌کننده غدد درون‌ریز قرار می‌گیرند؛ یعنی می‌توانند با عملکرد طبیعی هورمون‌های بدن تداخل داشته باشند.
ازآنجاکه هورمون‌ها نقش مهمی در رشد و عملکرد بافت پستان دارند، پژوهشگران مدت‌هاست تأثیر احتمالی این مواد بر سلامت پستان را بررسی می‌کنند.
یافته‌های پژوهش جدید درباره خطر سرطان سینه
پژوهشگران دانشگاه تافتس و دانشگاه بوستون در مطالعه جدید خود بررسی کردند که قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی رایج چه تأثیری بر رشد طبیعی بافت پستان انسان دارد.
نتایج نشان داد برخی ترکیبات شیمیایی می‌توانند تغییراتی در فرایندهای مولکولی مرتبط با رشد و سازمان‌دهی بافت پستان ایجاد کنند.
یکی از یافته‌های قابل‌توجه این بود که قرار گرفتن هم‌زمان در معرض چند نوع بیسفنول می‌تواند اثراتی ایجاد کند که بررسی جداگانه هر ماده به‌تنهایی، تصویر کاملی از آن‌ها ارائه نمی‌دهد.
این موضوع اهمیت بررسی اثرات ترکیبی مواد شیمیایی را نشان می‌دهد؛ زیرا انسان‌ها در زندگی روزمره معمولاً با مجموعه‌ای از ترکیبات مختلف مواجه می‌شوند.
آیا بیسفنول‌ها واقعاً باعث سرطان سینه می‌شوند؟
پاسخ قطعی به این پرسش هنوز مشخص نیست.
مطالعه جدید نشان داده است که برخی مواد شیمیایی می‌توانند تغییراتی در بافت طبیعی پستان ایجاد کنند؛ اما اثبات نکرده است که این تغییرات الزاماً به سرطان منجر می‌شوند.
پژوهشگران معتقدند برخی تغییرات مولکولی ممکن است بر حساسیت بافت به بیماری‌های آینده تأثیر بگذارند.
بااین‌حال، برای مشخص شدن ارتباط این تغییرات با سرطان سینه، انجام مطالعات طولانی‌مدت و بررسی‌های بیشتر روی انسان ضروری است.
بنابراین، نباید نتایج این پژوهش را به معنای سرطان‌زا بودن قطعی تمام محصولات پلاستیکی دانست.
چرا استفاده هم‌زمان از چند بیسفنول اهمیت دارد؟
یکی از نکات مهم پژوهش جدید، بررسی اثرات ترکیبی مواد شیمیایی است.
بسیاری از مطالعات گذشته روی یک ترکیب مشخص، مانند BPA، تمرکز داشته‌اند؛ درحالی‌که افراد ممکن است به‌طور هم‌زمان در معرض چندین ماده مشابه قرار بگیرند.
پژوهشگران می‌گویند ترکیب این مواد می‌تواند پاسخ‌های زیستی متفاوتی نسبت به مواجهه با هر ماده به‌صورت جداگانه ایجاد کند.
این یافته ممکن است در آینده به بهبود روش‌های ارزیابی ایمنی مواد شیمیایی کمک کند.
همچنین نشان می‌دهد جایگزین کردن یک ماده شیمیایی با ترکیبی مشابه، لزوماً به معنای حذف تمام نگرانی‌های مرتبط با سلامت نیست.
بیسفنول‌ها در چه محصولاتی وجود دارند؟
بیسفنول‌ها در ساخت برخی محصولات پلاستیکی و پوشش‌های رزینی کاربرد دارند.
برای مثال، BPA در تولید بعضی پلاستیک‌های پلی‌کربنات و پوشش داخلی برخی قوطی‌های مواد غذایی استفاده شده است.
البته همه ظروف پلاستیکی حاوی BPA یا سایر بیسفنول‌ها نیستند و نوع ماده به ترکیب و کاربرد محصول بستگی دارد.
در سال‌های اخیر، نگرانی‌های بهداشتی باعث شده استفاده از BPA در برخی کاربردها محدود شود و تولیدکنندگان به سراغ مواد جایگزین بروند.
بااین‌حال، ایمنی برخی جایگزین‌های شیمیایی نیز همچنان موضوع تحقیقات علمی است.
چگونه می‌توان تماس غیرضروری با بیسفنول‌ها را کاهش داد؟
کارشناسان توصیه می‌کنند برای کاهش تماس غیرضروری با مواد شیمیایی موجود در بسته‌بندی‌ها، از ظروف مناسب نگهداری مواد غذایی استفاده شود.
برای گرم کردن غذا می‌توان ظروف شیشه‌ای یا سرامیکی مناسب را به ظروف پلاستیکی نامطمئن ترجیح داد.
همچنین بهتر است از گرم کردن مواد غذایی در ظروف پلاستیکی که برای این کار طراحی نشده‌اند، خودداری شود.
این اقدامات به معنای خطرناک بودن تمام ظروف پلاستیکی نیستند؛ بلکه راهکارهایی احتیاطی برای کاهش مواجهه با برخی مواد شیمیایی محسوب می‌شوند.
گام بعدی دانشمندان برای بررسی ارتباط بیسفنول‌ها و سرطان
پژوهشگران امیدوارند یافته‌های جدید به طراحی مطالعات دقیق‌تر درباره تأثیر بلندمدت مواد شیمیایی بر سلامت پستان کمک کند.
یکی از اهداف آینده، بررسی این موضوع است که آیا تغییرات مولکولی مشاهده‌شده در بافت پستان پایدار می‌مانند و می‌توانند با افزایش احتمال ابتلا به بیماری در سال‌های بعد ارتباط داشته باشند یا خیر.
دانشمندان همچنین به‌دنبال شناسایی نشانگرهای زیستی هستند که شاید در آینده برای ارزیابی خطر بیماری‌های پستان کاربرد داشته باشند.
در مجموع، این مطالعه شواهد تازه‌ای درباره اثرات زیستی بیسفنول‌ها ارائه می‌دهد؛ اما برای نتیجه‌گیری درباره افزایش قطعی خطر سرطان سینه، تحقیقات بیشتری لازم است.
دیدگاه‌ها