شیوع بیماری ابولا در آفریقا به یکی از گسترده‌ترین بحران‌های بهداشتی سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است. این همه‌گیری که از جمهوری دموکراتیک کنگو آغاز شد، اکنون به کشورهای دیگری نیز رسیده و نگرانی سازمان‌های بهداشتی را درباره گسترش بیشتر ویروس افزایش داده است.
براساس تازه‌ترین گزارش سازمان جهانی بهداشت در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، تاکنون ۹۷۰۴ مورد ابتلای تأییدشده و ۴۶۸۷ مورد مرگ در جمهوری دموکراتیک کنگو ثبت شده است. عامل این همه‌گیری، گونه بوندیبوگیو از ویروس‌های ابولا است که برخلاف گونه زئیر، هنوز واکسن یا درمان اختصاصی تأییدشده‌ای ندارد.
گسترش ابولا به چند کشور؛ وضعیت بحرانی در کنگو
همه‌گیری کنونی از ماه مه ۲۰۲۶ در جمهوری دموکراتیک کنگو آغاز شد و به‌تدریج مناطق بیشتری را درگیر کرد.
براساس آمار سازمان جهانی بهداشت تا ۲۰ اکتبر، موارد ابتلا در ۶۶ منطقه بهداشتی واقع در هشت استان کنگو شناسایی شده‌اند.
استان ایتوری با ۷۰۴۰ مورد ابتلای تأییدشده و ۳۲۷۱ مورد مرگ، کانون اصلی همه‌گیری محسوب می‌شود. استان کیووی شمالی نیز با ۲۱۴۶ مورد ابتلا و ۱۱۹۹ مورد مرگ، دومین منطقه به‌شدت آسیب‌دیده است.
گسترش بیماری به مناطق مختلف، همراه با دشواری شناسایی زودهنگام بیماران و محدودیت دسترسی به خدمات درمانی، کنترل همه‌گیری را پیچیده‌تر کرده است.
ابتلای بیماران در کنیا و نیجریه
شیوع ابولا دیگر تنها به جمهوری دموکراتیک کنگو محدود نیست.
کنیا در ششم اکتبر نخستین مورد وارداتی بیماری را در فردی که از کنگو و از مسیر اوگاندا سفر کرده بود، تأیید کرد.
تا ۲۰ اکتبر، شمار مبتلایان تأییدشده در کنیا به ۹ نفر رسید. هشت بیمار جدید از تماس‌های شناخته‌شده نخستین بیمار بودند و هنگام آغاز علائم، تحت قرنطینه قرار داشتند.
نیجریه نیز در ۲۰ اکتبر نخستین مورد ابتلا را در فردی با سابقه سفر از اوگاندا گزارش کرد. مقام‌های بهداشتی این کشور بررسی مسیر احتمالی انتقال بیماری و شناسایی افراد در تماس با بیمار را آغاز کرده‌اند.
همچنین پیش‌تر مواردی در اوگاندا و فرانسه ثبت شده بود. البته همه این کشورها در زمان انتشار گزارش دارای زنجیره انتقال فعال نیستند و باید میان موارد وارداتی و انتقال گسترده در جامعه تفاوت قائل شد.
چرا این همه‌گیری ابولا نگران‌کننده است؟
یکی از مهم‌ترین دلایل نگرانی کارشناسان، سرعت گسترش بیماری و شمار بالای مبتلایان در کنگو است.
نرخ خام مرگ‌ومیر در میان موارد تأییدشده این کشور حدود ۴۸٫۳ درصد گزارش شده است. این عدد نسبت مرگ‌های ثبت‌شده به موارد ابتلای تأییدشده است و نباید آن را احتمال قطعی مرگ هر فرد مبتلا دانست.
از سوی دیگر، تعداد قابل‌توجهی از مرگ‌ها خارج از مراکز درمانی رخ داده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند نشانه تأخیر در شناسایی بیماران و دشواری دسترسی به خدمات پزشکی باشد.
ناامنی در برخی مناطق، جابه‌جایی جمعیت و مشکلات زیرساختی نیز ردیابی تماس‌ها و مهار زنجیره انتقال را دشوارتر کرده‌اند.
گونه بوندیبوگیو چه تفاوتی با ابولای شناخته‌شده دارد؟
ویروس عامل همه‌گیری کنونی از گونه بوندیبوگیو است؛ یکی از ویروس‌هایی که می‌توانند بیماری ابولا ایجاد کنند.
این گونه با ویروس زئیر، عامل برخی از بزرگ‌ترین همه‌گیری‌های تاریخی ابولا، تفاوت دارد.
درحالی‌که برای بیماری ناشی از گونه زئیر واکسن و درمان‌های اختصاصی تأیید شده‌اند، هنوز واکسن یا درمان اختصاصی دارای مجوز برای بیماری ناشی از گونه بوندیبوگیو وجود ندارد.
به همین دلیل، تشخیص زودهنگام، مراقبت حمایتی مناسب، جداسازی بیماران و ردیابی افراد در تماس با آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
ابولا چگونه منتقل می‌شود؟
بیماری ابولا عمدتاً از طریق تماس مستقیم با خون یا دیگر مایعات بدن افراد مبتلای دارای علائم و همچنین تماس با وسایل آلوده منتقل می‌شود.
برخلاف بیماری‌هایی مانند سرخک، ابولا به‌عنوان یک بیماری با انتقال معمول از طریق هوا در نظر گرفته نمی‌شود.
علائم اولیه ممکن است شامل تب، ضعف، سردرد، درد عضلانی، استفراغ و اسهال باشند. این علائم اختصاصی نیستند و تشخیص قطعی بیماری به آزمایش‌های پزشکی نیاز دارد.
افرادی که در مناطق درگیر حضور داشته‌اند و احتمال تماس با بیمار مبتلا را می‌دهند، باید مطابق دستورالعمل مقام‌های بهداشتی برای ارزیابی و دریافت مراقبت اقدام کنند.
آیا خطر گسترش جهانی ابولا وجود دارد؟
با وجود گسترش جغرافیایی همه‌گیری، سازمان‌های بهداشتی تأکید می‌کنند که میزان خطر در مناطق مختلف یکسان نیست.
مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها اعلام کرده است که براساس اطلاعات موجود، احتمال ابتلا برای عموم مردم کشورهای اتحادیه اروپا و منطقه اقتصادی اروپا بسیار پایین ارزیابی می‌شود.
در مقابل، کشورهای همسایه کنگو به دلیل رفت‌وآمد مرزی و ارتباطات جمعیتی با خطر بیشتری روبه‌رو هستند.
سازمان جهانی بهداشت بر ضرورت تقویت پایش مرزی، شناسایی سریع بیماران، ردیابی تماس‌ها و هماهنگی میان کشورهای منطقه تأکید کرده است.
این سازمان در گزارش ۲۳ اکتبر خود محدودیت عمومی سفر یا تجارت با کشورهای درگیر را توصیه نکرده است.
در مجموع، همه‌گیری ابولای سال ۲۰۲۶ از نظر تعداد مبتلایان، گستردگی جغرافیایی و دشواری کنترل، بحران مهمی برای نظام سلامت کشورهای درگیر محسوب می‌شود. بااین‌حال، ارزیابی خطر باید بر پایه اطلاعات رسمی و وضعیت واقعی انتقال بیماری انجام شود، نه صرفاً تعداد کشورهایی که موارد ابتلا را گزارش کرده‌اند.
دیدگاه‌ها