گزارش پزشکی تازه‌ای از بهبود موقت چند توانایی ازدست‌رفته در یک زن سالمند مبتلا به آلزایمر پیشرفته خبر می‌دهد. این بیمار که سال‌ها با مشکلات شدید گفتار، حرکت و انجام فعالیت‌های روزمره روبه‌رو بود، پس از قرار گرفتن در معرض ماده روان‌گردان سیلوسایبین، برای مدتی توانست برخی از توانایی‌های پیشین خود را دوباره نشان دهد.
براساس مطالعه‌ای که ۲۸ مه ۲۰۲۶ در مجله علمی Frontiers in Neuroscience منتشر شد، این تغییرات در یک زن ژاپنی‌آمریکایی بالای ۸۰ سال مشاهده شده است. بااین‌حال، پژوهشگران تأکید دارند که یافته‌های آن‌ها تنها یک مشاهده بالینی است و نه اثبات اثربخشی سیلوسایبین یا درمان بیماری آلزایمر.
بازگشت توانایی صحبت کردن پس از سال‌ها سکوت
بیمار مورد بررسی حدود ۱۰ سال با بیماری آلزایمر زندگی کرده بود و در پنج سال پیش از این مشاهده، توانایی‌های ارتباطی و حرکتی او به‌شدت کاهش یافته بود.
گفتار او عمدتاً به کلمات کوتاه محدود می‌شد و برای حرکت، لباس پوشیدن و بسیاری از فعالیت‌های روزمره به کمک دیگران نیاز داشت.
پژوهشگران گزارش کرده‌اند که حدود ۱۹ ساعت پس از مداخله، بیمار به‌طور خودجوش شروع به صحبت درباره خاطرات زندگی خود کرد.
این تغییر برای فردی که سال‌ها توانایی برقراری گفت‌وگوی طولانی را از دست داده بود، قابل توجه بود.
بهبود حرکت، حافظه و فعالیت‌های روزمره
تغییرات مشاهده‌شده تنها به توانایی صحبت کردن محدود نبود.
طبق گزارش پژوهشگران، بیمار در روزهای بعد توانست بدون کمک راه برود، در بعضی فعالیت‌ها مانند لباس پوشیدن استقلال بیشتری نشان دهد و ارتباط اجتماعی بهتری برقرار کند.
همچنین بهبودهایی در یادآوری خاطرات، واکنش‌های احساسی، تماس چشمی و تعامل با اطرافیان ثبت شد.
یکی دیگر از تغییرات گزارش‌شده، بهبود کنترل مثانه بود؛ مشکلی که بیمار برای چندین سال با آن مواجه شده بود.
برخی از این تغییرات برای چند هفته ادامه داشتند، اما مطالعه نشان نمی‌دهد که بیماری متوقف شده یا توانایی‌های بیمار به‌طور دائمی بازگشته‌اند.
سیلوسایبین چگونه ممکن است بر مغز تأثیر بگذارد؟
سیلوسایبین ترکیبی روان‌گردان است که می‌تواند فعالیت برخی گیرنده‌های سروتونین در مغز را تغییر دهد.
پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند این ماده ممکن است به‌طور موقت الگوهای ارتباطی میان شبکه‌های مغزی را تغییر دهد.
همچنین برخی مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی احتمال ارتباط این تغییرات با انعطاف‌پذیری عصبی را مطرح کرده‌اند؛ قابلیتی که به مغز اجازه می‌دهد ارتباطات عصبی خود را تغییر دهد.
پژوهشگران مطالعه جدید احتمال می‌دهند که بعضی ظرفیت‌های عملکردی مغز، حتی در مراحل پیشرفته بیماری، به‌طور کامل از بین نرفته باشند.
بااین‌حال، این توضیح هنوز یک فرضیه است و مکانیسم دقیق تغییرات مشاهده‌شده مشخص نیست.
چرا این مطالعه درمان آلزایمر را ثابت نمی‌کند؟
مهم‌ترین محدودیت پژوهش، بررسی تنها یک بیمار است.
این گزارش فاقد گروه کنترل و آزمایش‌های استاندارد گسترده برای اندازه‌گیری تغییرات شناختی بوده است.
همچنین تصویربرداری‌های تخصصی و نشانگرهای زیستی کافی برای ارزیابی دقیق وضعیت بیماری در دسترس نبوده‌اند.
در نتیجه، پژوهشگران نمی‌توانند احتمال تأثیر عوامل دیگر یا نوسان طبیعی علائم بیمار را به‌طور کامل رد کنند.
علاوه بر این، مداخله با واکنش‌های جسمی نگران‌کننده‌ای همراه بوده است که اهمیت ارزیابی دقیق ایمنی چنین روش‌هایی را نشان می‌دهد.
بنابراین، این یافته نباید به‌عنوان توصیه‌ای برای استفاده از سیلوسایبین در بیماران مبتلا به آلزایمر تفسیر شود.
آیا پژوهش‌های دیگری درباره سیلوسایبین و آلزایمر انجام شده است؟
علاقه پژوهشگران به بررسی تأثیر سیلوسایبین بر عملکرد مغز در سال‌های اخیر افزایش یافته است.
بخشی از تحقیقات روی تغییرات ارتباط میان شبکه‌های عصبی متمرکز بوده‌اند و برخی مطالعات نیز کاربردهای احتمالی این ماده را در مشکلات روان‌پزشکی بررسی کرده‌اند.
همچنین مطالعات محدودی درباره بیماران مبتلا به اختلال شناختی خفیف یا آلزایمر در مراحل اولیه در جریان بوده است.
بااین‌حال، شواهد انسانی درباره استفاده از سیلوسایبین در مراحل پیشرفته آلزایمر همچنان بسیار محدود است.
برای مشخص شدن اثربخشی و ایمنی احتمالی این رویکرد، انجام مطالعات کنترل‌شده با تعداد بیشتری از بیماران ضروری خواهد بود.
یافته‌ای غیرمنتظره، نه درمان قطعی آلزایمر
گزارش جدید نشان می‌دهد برخی عملکردهای شناختی و جسمی یک بیمار مبتلا به آلزایمر پیشرفته، در دوره‌ای کوتاه بهبود یافته‌اند.
این مشاهده می‌تواند پرسش‌های تازه‌ای درباره ظرفیت باقی‌مانده شبکه‌های عصبی در مراحل پیشرفته بیماری ایجاد کند.
بااین‌حال، هیچ شواهد معتبری در این مطالعه وجود ندارد که نشان دهد آسیب‌های ناشی از آلزایمر معکوس شده‌اند.
در حال حاضر، سیلوسایبین درمان تأییدشده‌ای برای آلزایمر نیست و استفاده خودسرانه از مواد روان‌گردان می‌تواند خطرناک باشد.
ارزش اصلی این پژوهش، ایجاد زمینه‌ای برای تحقیقات دقیق‌تر درباره عملکرد مغز و امکان بهبود موقت برخی علائم بیماری‌های عصبی است.
دیدگاه‌ها