رفتن به محتوای اصلی

دور زدن اینترنت ملی بعد از اعمال کامل طرح صیانت ؛ همه روش‌های دور زدن اینترنت ملی!

106
106 دیدگاه اشتراک‌گذاری
تبلیغات
تبلیغات

دور زدن اینترنت ملی در صورت تصویب طرح صیانت امری امکان پذیر است؟ پاسخ به این سوال نیاز به بررسی چند موضوع کلیدی دارد. در ادامه این نوشتار همراه باشید تا موضوع دور زدن اینترنت داخلی را بررسی کنیم.

چند روز پیش محمدجواد آذری جهرمی، وزیر سابق ارتباطات و فناوری اطلاعات در نامه‌هایی به آقایان رئیسی و قالیباف، روسای دستگاه‌های اجرایی و قانون‌گذاری کشور، انتقادات خود در باب تصویب طرح صیانت را مطرح و از اشکالات آن گفت.

آقای جهرمی در بخشی از گفته های آورده که طرح پیشنهادی مجلس به نحوی است که خود معضلی جدید در اعتمادسازی به نظام حکمرانی فضای مجازی کشور را به دنبال خواهد داشت و در مواردی می‌تواند معضلات اجتماعی، مدیریتی و حقوقی جدیدی ایجاد کند.

اما اینترنت پساصیانت در ایران قرار است چه شکل و شمایلی داشته باشد؟ آیا اینترنت بین المللی قرار است به طور کامل قطع شود؟ در صورت بروز چنین پدیده‌ای آیا امکان دور زدن اینترنت ملی وجود خواهد داشت؟ در ادامه این نوشتار این سوالات را بیشتر واکاوی می‌کنیم.

بیشتر بخوانید:

فیلترینگ واتساپ و اینستاگرام تا کی ادامه دارد؟ شرایط رفع فیلتر واتساپ و اینستاگرام

فعالسازی ابزار گوگل Outline برای کاربران ایرانی ؛ دور زدن محدودیت‌های اینترنتی توسط گوگل؟

دور زدن اینترنت ملی در صورت تصویب طرح صیانت ممکن است؟

راهکارهای دور زدن اینترنت ملی

دور زدن اینترنت ملی در صورت اعمال کامل طرح صیانت ؛ راهکارهای دور زدن اینترنت ملی!
دور زدن اینترنت ملی در صورت اعمال کامل طرح صیانت ؛ راهکارهای دور زدن اینترنت ملی!

شبکهٔ ملی اطلاعات که با نام‌های دیگر اینترنت ملی و شبکه ملی اینترنت نیز شناخته می‌شود، اینترانت ملی ایران است. این شبکه پروژه‌ای برای توسعه زیرساخت اطلاعاتی امن و پایدار ملی در ایران است.

طبق تعریف مصوب در تبصره ۲ ماده ۴۶ قانون برنامه پنجم توسعه و مصوبه شورای عالی فضای مجازی:

شبکه ملی اطلاعات کشور، شبکه‌ای مبتنی بر قرارداد اینترنت (IP) به همراه سوئیچ‌ها و مسیریاب‌ها و مراکز داده‌ای است به صورتی که درخواست‌های دسترسی داخلی و اخذ اطلاعاتی که در مراکز داده داخلی نگهداری می‌شوند به هیچ‌وجه از طریق خارج کشور مسیریابی نشود و امکان ایجاد شبکه‌های اینترانت و خصوصی و امن داخلی در آن فراهم شود.

6 مردادماه، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در حالی با اصل 85 شدن طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی موافقت کردند که فعالات کسب و کارهای آنلاین باور درد که این طرح برخلاف نامش به از دست رفتن حقوق کاربران و وارد آمدن آسیب‌های جدی به کسب و کارها کوچک و خواهد انجامید و مهمتر از آن در دراز مدت اثرات منفی بر کسب و کارهای بزرگ و اقتصاد کشور خواهد داشت.

موافقت مجلس با متن طرح صیانت در حالی است که کارزار مخالفت با طرح صیانت از کاربران در فضای مجازی تاکنون بیش از 750 هزار امضاء جمع کرده است. کارزاری که به گفته بسیاری متن مبهم و منفعلانه‌ای دارد، ولی دیگران می‌گویند برای یک صدا شدن چنین کمپینی پرهیز از جزئیات ضروری است. پرسش مهم‌تر اینجاست که آیا چنین کمپین‌هایی اساسا می‌توانند دردی را دوا کنند و صدایی را به گوش کسی برسانند؟

آذری جهرمی در نامه‌های خود تاکید کرده که در طرح صیانت «تعیین تکلیف قانونی روشن و مشخصی در باره تسهیم و تقسیم مسوولیت‌های قانونی میان خدمات پایه کاربردی، سایر خدمات و کاربران فضای مجازی» وجود ندارد و قانونی شدن آن به «ایجاد دولت موازی به واسطه اعطای اختیارات تنظیم‌گری به نهادی خارج از دولت» خواهد انجامید. وزیر ارتباطات به «هیات ساماندهی و نظارت طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی و ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی با هدف اعمال حاکمیت جمهوری اسلامی ایران» اشاره می‌کند.

دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟
دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟ / دور زدن اینترنت ملی

اعضای این هیات به شرح زیر است:

  • رئیس مرکزی ملی فضای مجازی (به عنوان رئیس هیات)
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیار وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیار وزارت فرهنگ و ارشاد
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیار وزارت اطلاعات
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیار دادستانی کل کشور
  • یک نماینده از کمیسیون فرهنگی مجلس
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیار سازمان صداوسیما
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیار اطلاعات سپاه
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیارسازمان تبلیغات اسلامی
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیارنیروی انتظامی
  • معاون ذیربط یا نماینده تام‌الاختیار سازمان پدافند غیرعامل

گفته‌های مخالفان این طرح در حالی است که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، با حمایت از تصویب این طرح در صفحه شخصی خود نوشت: «عمده ادعاهای مطرح شده درباره طرح مطابق واقع نیست و در طرح وجود ندارد. مسدود سازی پلتفرمهای پرکاربرد مثل اینستاگرام و واتس‌اپ برنامه مجلس نیست ودر طرح مذکور وجود ندارد.»

بیشتر بخوانید: بهترین جایگزین واتساپ در ایران ؛ برنامه شبیه Whatsapp چی نصب کنیم؟

با این حال حساب کاربری توییتری «آی تی‌ ایران» از قول آقای جهرمی نوشته که طرح صیانت، «احتمال اعمال محدودیت گسترده» و حتی «اعمال فیلترینگ» برای پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی وجود خواهد داشت. آقای جهرمی در خصوص این طرح می‌نویسد:

به نظر نمی‌رسد در طی چندماهه شبکه‌های اجتماعی فیلتر شوند اما مکانیزم این پیش‌نویس و ترکیب کمیسیون‌ها و کارگروه‌های تعریف‌شده در آن احتمال اعمال محدودیت گسترده بر پهنای باند پیام‌رسان‌ها و حتی اعمال فیلتر را به‌شدت افزایش داده است.

دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟
دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟ / دور زدن اینترنت ملی

چه مشکلات احتمالی برای کسب و کارها پیش می‌آید؟

عادل طالبی دبیر انجمن صنفی کسب و کارهای اینترنتی، در گفتگوی با ایسنا در خصوص طرح صیانت گفته است: «در طرح “صیانت از حقوق کاربران و خدمات پایه کاربردی فضای مجازی” کمیسیونی به نام “کمیسیون عالی تنظیم مقررات” تشکیل شده تا از طریق این کمیسیون امکان رخ دادن هر اتفاقی در فضای اینترنت فراهم باشد. در واقع این طرح با یکسری از بندهای مبهم و غیر شفاف، کمیسیونی با قدرت اجرایی، بالاتر از حتی قوای سه گانه تشکیل داده است و این کمیسیون حتی موجودیت فرا قانونی نیز یافته است.»

بیشتر بخوانید:

آینده اینترنت در ایران ؛ اینترنت ملی یعنی اینترنت بین المللی قطع می‌شود؟

آقای طالبی در بخش مهم دیگری از صحبت‌های خود آورده است:

با اصل ۸۵ شدن طرح «صیانت از حقوق کاربران در فضای‌ مجازی و ساماندهی پیام‌رسان‌های‌ اجتماعی»، این قانون در پشت درهای بسته به تصویب می‌رسد و به شورای نگهبان برای تایید نهایی ارسال می‌شود و در صورتی که شورای نگهبان این قانون را مغایر با قانون اساسی نداند، عملا قانون محسوب می‌شود و تا ۵ سال آزمایشی اجرایی می‌شود، اینترنت قطع خواهد شد، دسترسی‌های اینترنتی قطع خواهد شد و صدمات غیر قابل جبران و جبران ناپذیری به کسب و کارها وارد خواهد شد.

آیا طرح صیانت مانند دیوار آتش چین است؟

آنچه از ظاهر قضیه در طرح صیانت برمی‌آید چیزی شبیه به «دیوار آتش بزرگ چین» (The Great Firewall of China) است: این سیستمی محدودسازی پیچیده و گسترد‌ه‌ای در چین است. از نظر کاربران چینی اما کارکرد این فایروال اصلا پیچیده نیست؛ هیچ کس نمی‌تواند به محتوایی که دولت چین بلاک کرده (نظیر فیسبوک) دسترسی داشته باشد!

دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟
دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟ / دور زدن اینترنت ملی

دولت چین برای توسعه دیوار آتش بزرگ خود از چندین متد رایج به طور همزمان استفاده کرده است:

  • بلاک کردن آی.پی.آدرس‌ها
  • مسموم کردن کش DNS یا DNS Spoofing
  • فیلترینگ URLها
  • سانسور محتوا به صورت دستی و با هوش مصنوعی
  • بلاک کردن VPNها

آیا راهی برای فرار از دیوار آتش بزرگ چین وجود دارد؟ همانطور که گفتیم بسیاری از VPNهای معروف در این متد به طور کامل بلاک می‌شوند. اما استفاده از شبکه‌های خصوصی مجازی یک راهکار بالقوه است. به زبان ساده شهروندان چینی یا توریست‌هایی که به این کشور می‌روند برای دسترسی به اینترنت بین‌المللی باید از VPNهای خاصی استفاده کنند که البته امکان شناسایی و ردگیری آنها نیز وجود دارد.

از نقطه نظر فنی، VPNها برای شما یک شبکه خصوصی برای استفاده از اینترنت می‌سازند و از دیتاهای ارسالی و دریافتی شما و موقعیت مکانی شما محافظت می‌کنند. مردم چین از این وی.پی.ان‌ها برای مقاصدی نظیر تحقیق و مطالعه، چک کردن شبکه‌های اجتماعی خارجی نظیر فیسبوک و اینستاگرام و پیگیری ترندهای خبری جهانی استفاده می‌کنند. البته که دولت چین از وجود این VPNها آگاه است و تاحدی آنها را تحمل می‌کند.

بهترین راهکارها برای دور زدن اینترنت ملی چین:

  1. مرورگر تور (Tor)
  2. VPNهای غیرمتمرکز (Decentralized): وی.پی.ان.هایی که از فناوری بلاک چین استفاده می‌کنند.
  3. پروکسی های اوپن سورس
  4. ابزارهایی نظیر ShadowsSocks
دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟ / دور زدن اینترنت ملی
دور زدن اینترنت داخلی و تبدیل اینترنت ملی به جهانی چگونه است؟ / دور زدن اینترنت ملی

در مجموع آیا دور زدن اینترنت داخلی شدنی است؟ پاسخ ساده و سرراستی برای این سوال وجود ندارد. باید دید آیا طرح صیانت به چیزی مانند دیوار آتش بزرگ تبدیل خواهد شد یا نه؟ اگر چنین شود، راه‌های بالقوه‌ای وجود خواهد داشت که البته برای همه و در همه موقعیت‌ها جواب نخواهد داد. یکی از راهکارهای بالقوه دیگر ظهور اینترنت ماهواره ای نظیر اینترنت استارلینک در ایران خواهد بود.

مطالب بیشتر در تکراتو:

 
 

.

منابع:

نظر شما در خصوص طرح صیانت و دور زدن اینترنت ملی چه خواهد بود؟ نظرات خود را در کامنت‌ها بنویسید!

دیدگاه ها و نظرات خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نظرات ثبت شده (106 نظر)

  1. Elektra 21 ژوئن 2025

    یه کلام به کشور کمونیستی کره شمالی خوش آمدید ..
    حال بهم زنه خاک بر سرتون با این طرحتون
    خدایی یه سور به کره شمالی و شوروی سابق زدین خسته نشین از اینهمه طرح گفته بودین قراره به ۵۰۰ سال قبل ایرانو برگردونید ولی فکرشو نمی‌کردیم اینطوری … واقعا خدا مغزهای شما رو از سر کشور ما کم نکنه شما برید ایران دیگه مغز متفکر از کجا بیاره ماشاالله خدا به خانواده اتون ببخشتتون ماشالله

  2. elektra 21 ژوئن 2025

    اگر منظور از امضای ۷۵۰ هزار نفر همان گول زدن مردم توسط.دولته که واقعا کارتون درسته یادمون نرفته با دادن ۲۰ گیگ اینترنت رایگان مردم ساده لوح فریب خوردن و فکر میکردن واقعا دولتی که حتی برای ساختن توالت عمومی پول از مردم میگیره الان ۲۰ گیگ اینترنت رایگان بهت چطور میده ؟ فقط کافی بود یه کدو وارد کنی با تلفن همراهت و بعد پیام سپاسی که از این طرح پشتیبانی کردینو دریافت کنید و بعدشم یه اینترنت نصفه روزه و بعدشم دوباره بخور بخور شبکه ها … هیچکسی در ایران راضی به ملی شدن اینترنت نیست پس آقایان دولتی خودشونو گول نزنن من نمیتونم این فکرها و این ایده های مزخرف از مغز عنکبوت زده کدومشون به مجلس داده میشه فقط میتونم کسی که این افکار پوسیده زمان دقیانوسی رو داره مطمئنا ایرانی نیست چون این ایده ها فقط مخصوص ملخ خورهای عربی هست و نه هیچکس دیگه ای

  3. ایراندوست 20 آوریل 2023

    وقتی یه عده آدم مغز شستشو شده و زامبی هالیوودی فکر میکنن جوکر بودن چیزی رو عوض میکنه و بعد با اون دماغو های زیر بقل نتراشیده همصدا میشنو منافق و کمله به کشور راه میدن برای خرابکاری! چوبشو ما میخوریم که نونمون از راه اینترنت در میاد و سر بزیر داریم بدون وابستگی به احدی و بدون آزار به کسی زندگی میکنیم. لعنت به اونور آب نشین برانداز که از اول انقلاب رو مخ مردم عملیات شستشو انجام دادو با لو دادن خیلی چیزا آمریکاییا رو به براندازی امیدوار کرد که غلدر بشن نذارن یه آب راحت از گلومون پایین بره. تا عوض شدن قطب قدرت جهانی چیزی نمونده. تا اون موقع امیدوارم امثال ما دوام بیارن.

    1. یه بنده خدا 24 آوریل 2023

      شما برو جیرتو از سازمان بگیر ; بی فانوسای عرزشی

      1. سید 19 ژوئن 2025

        عجبا .یعنی هرکی به فکر کشورش بود میشه جیره خور؟؟ همین شما آدمای بی فکر هستید تو کشورهای جهان سوم، که استعمارگرا همیشه دنبال سواستفاده از شمان برا اختلاف افکنی

  4. مینا 31 ژانویه 2023

    کسب و کارها و پشتوانه وسیستم کاری ایران و چین مقایسه کنید به جواب می‌رسید
    دولت جرااااااات چنین کاری رو نداره
    😏

  5. نادر 4 ژانویه 2023

    می‌خواهند مردم بجای لباس برگ درخت پوشش بدیم عقل ۱۴۰۰سال در مغز اینها هس

  6. گریان 27 دسامبر 2022

    همین

  7. گریان 27 دسامبر 2022

    ماهمگی محکومیم ،چون ایرانی هستیم . کاری از دستمون برنمیاد

  8. FU 21 دسامبر 2022

    می توانی زور بگویی،می توانی جنگ را شروع کنی،شاید هم توهم اینکه می توانی برای همه تصمیم بگیری را داری،اما تضمینی نیست که پایان جنگ هم با تو باشد،تضمینی نیست که آتش فتنه ای را که شعله ور کردی دامان خودت را نگیرد،صادق های قطب زاده کم نیستند،مسئله اینجاست که لحظه ای که خود بزرگ بینی و خود برتر بینی از در وارد می شود لحظه ی مرگ منطق آدمیست،کسی که خود و دین و خدای خود را برترین می داند و بقیه جماعت را کافر،به زور غل و زنجیر می خواهد به تو بفهماند آدم خوبیست!!!کسیست که از ابتدا درهای گفتگو برای درک متقابل و تفاهم را به روی خود و دیگران بسته،در این زمانه رهبر نداشته باش،آزاده باش مگر خودت چه کم داری که دیگران برای تو باید راه و چاه تکلیف کنند!؟!!!کسایی که میان و بدون منطق حرف می زنن همون هان که نه خود و نه خدا و نه هستی و نه اعتقادات خود را می شناسند،فقط چون بابا ننشون مسلمونه این کلمه رو یاد گرفتن:دین،خدا،قران و و و….حتی نمی دونن چی هست،مسئله ی اینترنت رو هم به چرندیات ربط می دن،همون هایی که تمام جملات من رو یا نخوانده و یا نفهمانه خوانده ترسیم خواهند کرد،کسی چیزی گفت یک دقیقه تأمل کن اگر اشتباه بود با منطق جوابش رو بده!!!

  9. انسان 2 نوامبر 2022

    سلام کره شمالی

  10. شانی ا. 25 اکتبر 2022

    فیلترینگ یعنی خودتحریمی و خودزنی

    1. مینا 8 نوامبر 2022

      از امام رضا (علیه السلام): هر که خواهد بر دشمن نفرین کند بگوید: خداوندا! بر او بلایی فرست که نظیری نداشته باشد، ای آن که از هر چیز در امانی! و هیچ چیز از تو بی نیاز نیست بر محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و آل او درود فرست و مرا از شر او کفایت کن.

  11. MC Quin 24 اکتبر 2022

    آخه مگه نت فیلتره ؟؟؟پس چرا داداشمن هم اینستا هم فیسبوک هم تلگرام در کل یعنی مثل قبل چطور بودیم اونطوره…..میگم آخه اینستا کامنت اینا فارسی کمتر شده خیلی….شوخی نمیکنم جدی میگم مال من چرا همه گانه بازه

  12. سهیل 24 اکتبر 2022

    آخه میریک وایمیستیم صف مرغ مردم آلمان مرغ گرون شده بود اونم چقدر یک مارک آلمان اون موقع مردم خودشون تحریم کردن نخریدن….راحت نه دستگاهی لازمه نه فیلتر شکنی فقط فایروال شکم رو روشن کردن نخوردن یک هفته بعد مرغ برا اینکه گندیده نشن قیمت اومد زیر اون قیمتی که قبلاً بود هیچ دم در مردم هم میبردن میدادن تا حداقل خراب نشن…الان اینجام همه حالا نه ولی یه 20%کاربرایی که خط دارن یا کلا یه هفته یا ده روز آقا نمیمیره که آدم نه نت برن نه بسته بگیرن حداقلی هم مکالمه کنم ببین اونوقت چی میشه به خدا میگن طرح برگشته و فلان ایراد داره وووو‌ جهرمی هم یه بار اینو نوشته بود ..ولی گفتم صف مرغ وایمیستیم مرغ از700,تومان میره40,هزار بازم صف وایمیستیم,!!!!حرف هم میزنی اغتشاشگری!!حداقل کمپین اینو را بندازیم

  13. عای 22 اکتبر 2022

    نظر من اینه که ،
    این همه آسمون ریسمون بافتی به هم ولی دوتا راه کار عملی بدرد بخور تو صحبت هات نبود .

  14. شهریار 18 اکتبر 2022

    این نیز بگذرد… بقول هموطن خوبمون این کارهاشون تنها از جیب ماست که هزینه میشود. و فقط ما نسل‌های سوخته می‌مانیم و آه کشیدنهامون و عقب ماندگیها و عمرهایمان که به بطالت گذشت. واقعا متاسفم برای خودمان که عادتمان شده صبوری.

  15. سارا 14 اکتبر 2022

    گیر طالبان میوفتادیم اوضاعمون باز بهتر بود

  16. ی نفر 13 اکتبر 2022

    احمق ۹ ملیون نفر از اینستا و یوتیوب. درآمد دارن گناه اونا چیه
    آدمای بیشعوری مثل تو مملکتو‌ به آتیش کشیدن دیگ

  17. ایرانی مایوس 12 اکتبر 2022

    شمارش معکوس برای مقایسه اینترنت ایران و کره شمالی . دست مسئولین درد نکنه با این حجم از فداکاری و به فکر مردم بودن

  18. محمدرضا کیانفر 11 اکتبر 2022

    .
    محمد مهاجری اصلاح‌طلب نوشت: طراحان صیانت خودشان را به تجاهل و تغافل زده‌اند.

    آقای مهاجری،
    جمهوری اسلامی هیچگاه تظاهر به جهل نکرده بلکه براساس جهل بنیاد گردیده زیرا فقط جاهلان می‌پذیرند که اسلام با جمهور سازش دارد.
    اگر تخم حنظل بهنگام کشت، بکارد ملائک بباغ بهشت‌.
    سرانجام گوهر نیارد ببار، همان میوه‌ى تلخ آرد ببار.

    سرور گرامی،
    تنها راه نجات میهن اتحاد ماست که هم‌صدا جمهوری اسلامی را تشویق به انجام دو فوریت نماییم:
    1- قطع دشمنی با آمریکا برای دفع تهدیدات خارجی.
    2- به رسمیت شناختن حق آزادی بیان مصوب قانون اساسی جهت حل مشکلات داخلی.
    با تشکر از توجه شما.

  19. یسبصب 7 اکتبر 2022

    هر غلطی می خواهید انجام بدید استارلینک فعاله. دیگه نیازی به اینترنت آشغالتون نیست

  20. ممد 6 اکتبر 2022

    دیر یا زود استار لینک میرسه به ایران بعدش میخان چیکار کنن

  21. علی 5 اکتبر 2022

    هه هه ایرانی ها با اینترنت؟

  22. مریم 5 اکتبر 2022

    اینا وقتی باید بیان از طرح صیانت حرف بزنن که کل فناوری برا خودشون باشه چه سخت افزار چه نرم افزار وگرنه با سخت افزارها و نرم افزارها و سیستم عامل های خارجی, فیلتر کردن هنر نیس، بجای این کارای مسخره افراد متخصص رو جذب کنن که براشون خودرو، کامپیوتر، تلفن همراه… بسازن از صفر تا صدش رو هم بسازن، سیستم عامل رو خودشون بنویسن، نرم افزارهای پایه و کاربردی رو خودشون بنویسن، بعد بیان ادعا کنن که ما خیلی بلدیم اونوقت اگه خواستن طرح صیانت رو اجرا کنن

  23. فرید 5 اکتبر 2022

    به پیر و بع پیغمبر اگه هدفشون برای رضای خدا باشه و واقعا بخوان طرح صیانت را اجرا کنن ، فقط و فقط یه عده از کله گنده ها میخوان این وسط وام کلان بگیرن بگن طرح صیانت را احرا کردیم در حالی صد در صد یقین دارند که اینکار شدنی نیست فقط به وام کلانش چشم دوخته اند هر موقع تونستن جلو آفتاب رو گل بگیرن اینترنت را یقین بدانید که میتوانند محدود کنن من به آینده ایران بر عکس خیلیا امیدوارترم از غیرتی که در این دهه هشتادیا دیدم متوجه این موضوع گشتم که ما دهه هشتادیا میتوانیم

  24. مجید 4 اکتبر 2022

    طرح صیانت نشانه بیشعوری حاکمیت و توهین به مردمه

مطالب مشابه