تحقیقات علمی نشان میدهد بخش قابلتوجهی از گرمایش زمین و افزایش سطح آب دریاها را میتوان به انتشار گازهای گلخانهای مرتبط با تعداد محدودی از تولیدکنندگان بزرگ نفت، گاز، زغالسنگ و سیمان نسبت داد.
مطالعهای منتشرشده در مجله Environmental Research Letters، انتشار منتسب به ۱۲۲ تولیدکننده بزرگ موسوم به Carbon Majors را از سال ۱۸۵۴ تا ۲۰۲۰ بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد این انتشارها حدود ۳۷ تا ۵۸ درصد افزایش دمای سطحی فعلی زمین و حدود ۲۴ تا ۳۷ درصد افزایش مشاهدهشده سطح متوسط جهانی دریا را توضیح میدهند.
Carbon Majors چه شرکتهایی هستند؟
اصطلاح Carbon Majors به مجموعهای از بزرگترین تولیدکنندگان نفت، گاز، زغالسنگ و سیمان جهان اشاره دارد که دادههای تاریخی تولید آنها برای برآورد انتشار گازهای گلخانهای استفاده میشود.
پایگاه داده Carbon Majors انتشار مستقیم ناشی از فعالیت شرکتها و همچنین بخش بزرگی از انتشار حاصل از مصرف محصولاتی را که این تولیدکنندگان وارد بازار کردهاند، محاسبه میکند.
نسخه مورد استفاده در این پژوهش شامل ۱۲۲ تولیدکننده بزرگ بوده و انتشار آنها را از سال ۱۸۵۴ تا ۲۰۲۰ دنبال میکند.
نزدیک به نیمی از گرمایش امروز زمین به این تولیدکنندگان مرتبط است
پژوهشگران با استفاده از مدل اقلیمی MAGICC7 بررسی کردند اگر انتشار منتسب به Carbon Majors وجود نداشت، دمای زمین و سطح آب دریاها چگونه تغییر میکرد.
نتایج نشان داد انتشار این مجموعه از تولیدکنندگان حدود ۳۷ تا ۵۸ درصد افزایش دمای سطحی فعلی زمین را رقم زده است.
برآورد مرکزی این تحقیق نشان میدهد تقریباً ۴۵ درصد گرمایش سطحی فعلی را میتوان به انتشار تاریخی مرتبط با این ۱۲۲ تولیدکننده نسبت داد.
این یافته به معنی آن نیست که خود شرکتها بهتنهایی تمام این گازها را مستقیماً از تأسیسات خود منتشر کردهاند؛ بخش بزرگی از محاسبات شامل انتشار حاصل از سوزاندن نفت، گاز و زغالسنگ فروختهشده توسط آنها نیز میشود.
حدود یکسوم افزایش سطح دریاها نیز به Carbon Majors نسبت داده شده است
تأثیر انتشارهای تاریخی تنها به افزایش دمای هوا محدود نمیشود.
براساس این مطالعه، حدود ۲۴ تا ۳۷ درصد افزایش مشاهدهشده سطح متوسط جهانی دریا را میتوان به انتشار مرتبط با Carbon Majors نسبت داد. مقدار مرکزی این برآورد حدود ۲۹ درصد است.
افزایش سطح دریا با تأخیر نسبت به انتشار گازهای گلخانهای رخ میدهد؛ زیرا اقیانوسها برای جذب گرما به زمان نیاز دارند و یخچالها و صفحات یخی نیز ممکن است طی دههها یا حتی قرنها به افزایش دما واکنش نشان دهند.
همین تأخیر باعث میشود پیامد انتشارهای گذشته حتی در صورت کاهش شدید انتشار در آینده نیز برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.
انتشارهای گذشته تا سال ۲۳۰۰ هم اثر خواهند داشت
یکی از مهمترین نتایج پژوهش به آینده بسیار دور مربوط میشود.
مدلها نشان میدهند انتشار منتسب به این ۱۲۲ تولیدکننده تا پایان سال ۲۰۲۰، بهتنهایی میتواند تا سال ۲۳۰۰ حدود ۰.۲۶ تا ۰.۵۵ متر افزایش اضافی سطح متوسط جهانی دریا ایجاد کند.
این مقدار معادل تقریباً ۱۰ تا ۲۲ اینچ است و حتی در سناریوهایی که انتشار جهانی در آینده کاهش پیدا کند، بخش قابلتوجهی از آن همچنان رخ خواهد داد.
دلیل اصلی، ماندگاری طولانی دیاکسیدکربن در جو و واکنش کند اقیانوسها و صفحات یخی به گرمایش است.
اگر کاهش انتشار زودتر آغاز میشد چه اتفاقی میافتاد؟
پژوهشگران سناریوهای مختلفی را بررسی کردند تا ببینند کاهش زودتر تولید و انتشار چه تأثیری میتوانست داشته باشد.
در یکی از سناریوها، اگر انتشار مرتبط با Carbon Majors از حدود سال ۱۹۹۰ کاهش پیدا میکرد، دمای جهانی امروز حدود ۰.۱۸ تا ۰.۲۳ درجه سانتیگراد پایینتر بود.
در همین سناریو، سطح متوسط جهانی دریا نیز حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر کمتر از مقدار فعلی برآورد شد.
این نتایج نشان میدهد زمان آغاز کاهش انتشار اهمیت زیادی دارد و تأخیر چند دههای میتواند پیامدهای اقلیمی بسیار طولانیمدتی ایجاد کند.
علم انتساب اقلیمی دقیقتر شده است
پژوهشهای جدید بخشی از حوزهای به نام «علم انتساب اقلیمی» هستند؛ حوزهای که تلاش میکند سهم عوامل مختلف را در تغییرات آبوهوایی و رویدادهای شدید مشخص کند.
تحقیقات دیگری نیز نشان دادهاند انتشار تولیدکنندگان بزرگ سوخت فسیلی را میتوان به افزایش احتمال و شدت موجهای گرما و حتی خسارتهای اقتصادی ناشی از آن مرتبط کرد.
بااینحال، نسبتدادن علمی سهم انتشار به یک شرکت یا تولیدکننده با تعیین مسئولیت حقوقی یکسان نیست. مسئولیت قانونی به قوانین هر کشور، ساختار مالکیت، نحوه فعالیت شرکتها و تصمیم دادگاهها بستگی دارد.
آنچه پژوهش جدید نشان میدهد این است که دانشمندان اکنون میتوانند ارتباط میان انتشار تاریخی بازیگران صنعتی مشخص و برخی پیامدهای جهانی تغییرات اقلیمی را با دقت بیشتری کمیسازی کنند.
دیدگاهها