ناسا مأموریت فضایی PRIMA را برای ورود به مرحله بعدی توسعه انتخاب کرده است؛ رصدخانهای که قرار است جهان را در طول موج فروسرخ دور بررسی کند و به دانشمندان در مطالعه شکلگیری سیارهها، ستارهها، سیاهچالهها و غبار کیهانی کمک کند.
PRIMA مخفف PRobe far-Infrared Mission for Astrophysics است و نخستین مأموریت از کلاس جدید Probe Explorers ناسا محسوب میشود. این مأموریت اکنون وارد فاز B شده؛ مرحلهای که در آن طراحی اولیه و توسعه فناوریهای موردنیاز تکمیل میشود.
PRIMA دقیقاً چه چیزی را بررسی میکند؟
PRIMA به یک تلسکوپ فضایی با آینهای به قطر حدود ۱.۸ متر مجهز خواهد شد و تمرکز اصلی آن روی فروسرخ دور است؛ بخشی از طیف الکترومغناطیسی که بسیاری از فرایندهای مهم کیهانی در آن قابل مشاهدهاند.
این رصدخانه قرار است مناطقی از جهان را بررسی کند که در نور مرئی یا حتی طول موجهای فروسرخ مورد استفاده جیمز وب بهطور کامل دیده نمیشوند.
مطالعه تولد و تکامل سیارهها، رشد کهکشانها و سیاهچالههای کلانجرم، تشکیل غبار و عناصر سنگین و همچنین بررسی آب در دیسکهای پیشسیارهای از مهمترین اهداف علمی PRIMA خواهند بود.
مکمل جیمز وب، نه جایگزین آن
یکی از ویژگیهای مهم PRIMA این است که شکاف میان رصدخانههایی مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب و رادیوتلسکوپها را پوشش خواهد داد.
جیمز وب بیشتر در محدوده فروسرخ نزدیک و میانی فعالیت میکند، درحالیکه PRIMA برای مشاهده فروسرخ دور طراحی شده است. همین موضوع به دانشمندان اجازه میدهد بخش متفاوتی از تابش کیهانی را بررسی کنند.
ناسا میگوید این طول موجها برای مطالعه محیطهای پوشیده از غبار اهمیت ویژهای دارند؛ مکانهایی که ستارهها، سیارهها و حتی سیاهچالهها در آنها در حال شکلگیری یا رشد هستند.
اولین مأموریت از کلاس جدید Probe Explorers
PRIMA نخستین مأموریتی خواهد بود که در چارچوب کلاس جدید Probe Explorers توسعه پیدا میکند.
ایجاد این کلاس مأموریتی در گزارش دههای اخترشناسی سال ۲۰۲۰ پیشنهاد شده بود. هدف ناسا از Probe Explorers ایجاد مأموریتهایی با توان علمی بالا، اما کوچکتر و ارزانتر از پروژههای عظیم و پرهزینهای مانند جیمز وب است.
PRIMA در سال ۲۰۲۴ همراه با پروژه رصدخانه پرتو ایکس AXIS برای مطالعات بیشتر انتخاب شده بود. پس از بررسی مفصل دو طرح، ناسا اکنون PRIMA را برای ادامه توسعه برگزیده است.
بودجه PRIMA تا ۱.۲ میلیارد دلار خواهد بود
ناسا اعلام کرده در صورت تأیید نهایی مأموریت، هزینه پروژه PRIMA حداکثر ۱.۲ میلیارد دلار خواهد بود.
این رقم هزینه پرتاب و برخی هزینههای خارج از پروژه را شامل نمیشود. مأموریت همچنان باید یک مرحله تأیید دیگر را پشت سر بگذارد تا آمادگی آن برای ورود به فاز C و اجرای کامل پروژه مشخص شود.
بنابراین انتخاب فعلی به معنی شروع قطعی ساخت نسخه نهایی رصدخانه نیست، اما PRIMA اکنون یک گام مهم به مأموریت عملیاتی نزدیکتر شده است.
پرتاب PRIMA برای سال ۲۰۳۳ برنامهریزی شده است
در صورت تکمیل موفق مراحل توسعه و تأیید نهایی، ناسا قصد دارد PRIMA را در سال ۲۰۳۳ به فضا پرتاب کند.
ماموریت پایه این رصدخانه پنج سال برنامهریزی شده و آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا یا JPL مدیریت پروژه را برعهده خواهد داشت.
مرکز پروازهای فضایی گادرد و مرکز مارشال ناسا نیز در این پروژه مشارکت خواهند داشت و چندین آژانس فضایی بینالمللی از جمله JAXA ژاپن، آژانس فضایی کانادا، CNES فرانسه و DLR آلمان در آن نقش خواهند داشت.
اگر برنامه طبق زمانبندی پیش برود، PRIMA میتواند در دهه ۲۰۳۰ یکی از مهمترین ابزارهای بشر برای مطالعه بخشهای پنهان و سرد جهان باشد.
دیدگاهها