نمایشگاه آنلاین کتاب تهران ؛ سال کرونایی نمایشگاه کتاب!

نمایشگاه کتاب تهران هر ساله محل تجمع عده زیادی از علاقه مندان به کتاب و کتابخوانی بود. حال و در وضعیت کرونایی احتمال برگزاری نمایشگاه آنلاین کتاب تهران بررسی میشود.

نمایشگاه کتاب محیط جذابی بود. همه ناشران حضور داشتند و تخفیف ها وب ن ها هم به افراد کمک میکرد که تا جایی که میخواهند کتاب بخرند. هرساله و به هنگام برگزاری نمایشگاه کل از صبح روز اول با دفترچه حاوی لیست کتاب هایم در محل برگزاری نمایشگاه حاضر میشدم. محل برگزاری که چند سال یکبار عوض میشد، یکبار شهر آفتاب و یکبار مصلی امام.

اما امسال به ظاهر قرار نیست با وجود وضعیت کرونایی، نمایشگاه کتاب برگزار شود. در این میان صحبت هایی مبنی بر امکان برگزاری نمایشگاه آنلاین کتاب تهران وجود دارد و احتمالات درباره برگزاری یا عدم برگزاری آن بررسی میشود. با ما در ادامه همراه باشید.

نمایشگاه آنلاین کتاب تهران

در سال جاری با وجود اینکه قرار بود نمایشگاه کتاب کمی زودتر از اردیبهشت ماه؛ یعنی در اواخر فروردین برگزار شود، به علت شیوع کرونا در ایران به طور کامل کنسل شد.

نمایشگاه آنلاین کتاب تهران
نمایشگاه آنلاین کتاب تهران

عدم برگزاری نمایشگاه کتاب که محل بسیار خوبی برای خرید انواع کتب با تخفیف مناسب  بود عده زیادی را مایوس کرد. طی ماه های گذشته، بحث های بسیاری درباره برگزاری یا عدم برگزاری نمایشگاه کتاب شکل گرفت و ضرورت یا عدم ضرورت برگزاری آن مورد بررسی قرار گرفت.

بیشتر بخوانید:

هفته گذشته معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با صدور حکمی موسسه کتاب و ادبیات ایران را به‌عنوان مسوول برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب تهران تعیین کرد و به این شکل دست‌کم مشخص شد که قرار است این نمایشگاه به‌صورت مجازی برقرار شود.

با وجود این حکم، هنوز ابهامات زیادی درباره نحوه برپایی آن پابرجاست؛ گذشته از زمان نامعلوم برپایی آن، نه تنها سازوکار اجرای آن هنوز روشن نشده است بلکه بر ابهامات آن نیز افزوده شده است. تنها چیزی که از متن حکم محسن جوادی برمی‌آید، این است که این تصمیم به‌منظور جبران بخشی از خسارت‌ها و ضرر و زیان ناشی از عدم برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در شرایط موجود کشور گرفته شده است.

تجارب مشابه از برگزاری نمایشگاه های آنلاین کتاب

همه برنامه‌ریزی‌های انجام شده برای برگزاری‌ بسیاری از مراسم‌ها تحت تاثیر همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ قرار گرفته؛ یا راهی برای برگزاری امن برنامه‌ها پیدا شده یا به زمانی نامعلوم به دوران پساکرونا وعده داده شده است. اما بستری که در این اوضاع کرونایی نشان داد نباید از آن غافل شد، فضای مجازی است که این امکان را به انسان مدرن داده تا بتواند برخی از برنامه‌هایش را با تغییر شیوه اجرا، در این عرصه اجرایی کند.

نمایشگاه آنلاین کتاب تهران
نمایشگاه آنلاین کتاب تهران

برگزاری نمایشگاه‌ها یکی از آنهاست. نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران که قرار بود از ۲۶ فروردین‌ماه امسال برگزار شود، تحت تاثیر این دگرگونی کرونایی قرار گرفته ‌و حالا امکان اجرای مجازی آن در حال بررسی است.

ایران تنها کشوری نیست که در آن نمایشگاه بین‌المللی کتاب برگزار می‌شود و تنها سرزمینی نیست که درگیر این اپیدمی شده است مثلا بخش فیزیکی و حضوری هفتاد و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت در سال‌جاری به‌دلیل محدودیت‌های سفر ناشی از بیماری همه‌گیر کرونا لغو شد و نسخه دیجیتال این نمایشگاه از اول اکتبر شروع و تا تابستان سال ۲۰۲۱ ادامه خواهد داشت.

بیشتر بخوانید:

همچنین پکن نیز به‌دلیل گسترش ویروس کرونا و محدودیت‌های ناشی از این بحران، همچون بسیاری از رویدادهای فرهنگی و هنری سال‌جاری به‌صورت آنلاین و از ۲۶آگوست برگزار خواهد شد. چندی پیش نیز سی‌وسومین نمایشگاه کتاب مسکو که بزرگ‌ترین نمایشگاه‌ کتاب در روسیه است از ۱۲ شهریورماه به‌صورت آنلاین و آفلاین به مدت پنج روز میزبان علاقه‌مندان کتاب از سراسر جهان بود. به این نمایشگاه‌ها باید رویدادهای زیاد دیگری چون نمایشگاه بین‌المللی کتاب الجزایر و نمایشگاه کتاب «اکلتان» در فیلیپین را نیز بیفزاییم.

نمایشگاه آنلاین کتاب تهران
نمایشگاه آنلاین کتاب تهران

با وجود تکرار چنین اتفاقاتی شاید در نگاه نخست به نظر‌ آید بتوان از تجربه این کشورها در زمینه برپایی نمایشگاه آنلاین کتاب استفاده کرد اما نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد تفاوت بنیادی این نمایشگاه با نمایشگاه کتاب تهران است؛ همان تفاوتی که همواره در تمام سال‌های برپایی آن موضوع انتقادها بوده و آن چربیدن شکل فروشگاهی آن بر جنبه نمایشگاهی آن است.

در اغلب نمایشگاه‌های معتبر کتاب در جهان، مکان نمایشگاه بیشتر محلی برای تبادلات خرید حق چاپ و ترجمه از سوی بنگاه‌های انتشاراتی است و مردم عادی جز روزهایی خاص اجازه حضور در آن را ندارند و اگر هم در آن شرکت کنند فقط برای کسب آگاهی از تازه‌های نشر است نه خرید آن.

نمایشگاه آنلاین کتاب تهران
نمایشگاه آنلاین کتاب تهران

این درحالی است که هر ساله نمایشگاه کتاب تهران به‌منظور ایجاد بازاری بزرگ برای عرضه مستقیم کتاب‌ها به مخاطبان برپا می‌شود و ناشران با تخفیف‌های مصوب سعی در جذب بیشتر عموم مردم دارند. اگرچه چنین رویکردی در شرایط نابسامان اقتصادی جامعه و صنعت نشر به‌عنوان مسکن، حامیانی دارد؛ به‌ویژه در بین ناشرانی که به‌دلیل نداشتن کتاب‌فروشی‌ از عرضه مستقیم کالاهایشان به مردم محروم هستند، بسیاری نیز چنین شیوه‌ای را در مقایسه با نمونه‌های خارجی مغایر با اهداف برگزاری نمایشگاه‌ کتاب می‌دانند و بر این باورند که علاوه بر خدشه به وجهه بین‌المللی آن، ایجاد چنین بازاری موجب وارد کردن ضرر و زیان به کتاب‌فروشان مستقل به خصوص در شهرستان‌هاست. اکنون در تنگنای برپایی رویدادهای فیزیکی این عیب بار دیگر به شکل بزرگ‌تری به چشم می‌آید.

در این مدت نمایشگاه‌های بین‌المللی معتبر با ایجاد سامانه‌ای الکترونیکی و عرضه کتاب‌های جدید ناشران راه را برای تبادل رایت و امکان تجارت همچنان برقرار کرده‌اند اما بعید است که هنوز برای خود برپا‌کنندگان نمایشگاه کتاب تهران شکل ارائه فروش کتاب به‌صورت آنلاین و یکپارچه برای حجم انبوه ناشران و خریداران مشخص شده باشد، یا اگر هم باشد آیا توانایی ایجاد چنین سامانه‌ای با وجود زیرساخت‌های فضای مجازی در کشور وجود خواهد داشت یا نه؟ و همچنین در صورت به وجود آمدن چنین سامانه‌ای، چه مزیتی در مقایسه با فروش آنلاین کتاب که هم‌اکنون توسط ناشران انجام می‌گیرد، در آن لحاظ خواهد شد؟

بیشتر بخوانید:



ارسال نظر